Nhận thức được tầm quan trọng của việc tăng cường đổi mới kiểm tra, đánh giá, thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học trong những năm qua của Bộ giáo dục và Đào tạo, tôi quyết định lựa chọn đề tài”Một số phương pháp và hình thức tổ chức dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh môn thể dục cấp trung học cơ sở” với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng môn học thể dục trong nhà trường THCS.
Trang 1I.PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đề tài:
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản,toàn diện
giáo dục và đào tạo nêu rõ:”Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động , sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo
cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức,kĩ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng,chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khoá, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”, “ Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kì, cuối năm học;đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội”.Nhận thức được tầm quan trọng của việc tăng cường
đổi mới kiểm tra, đánh giá, thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học trong những
năm qua của Bộ giáo dục và Đào tạo, tôi quyết định lựa chọn đề tài”Một số phương pháp và hình thức tổ chức dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh môn thể dục cấp trung học cơ sở” với mong muốn góp phần nâng cao
chất lượng môn học thể dục trong nhà trường THCS
2.Mục đích nghiên cứu:
-Sử dụng phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với lứa tuổi, giới tính, đặc trưng bộ môn, thời gian quy định cho mỗi tiết học trên lớp, đảm bảo tính vừa sức , vừa phát triển năng lực học sinh lại tạo cho các em say mê, hứng thú học tập môn học
3.Thời gian- Địa điểm:
-Thời gian chọn đề tài:tháng 9/2014
Trang 2-Nghiên cứu thực hiện:Từ tháng 9/2014 đến hết kì 1 năm học 2014-2015.
-Địa điểm, đối tượng nghiên cứu:Học sinh khối 6-7-8-9 trường THCS
4.Đóng góp mới về mặt lí luận,thực tiễn:(Phương pháp dạy học Thể dục cấp THCS hướng tới phát triển năng lực).
- Phương pháp dạy học Thể dục là dạy học vận động (động tác) và giáo dục các tố chất vận động Dạy học Thể dục là tổ chức các hoạt động nhằm trang bị kiến thức và hình thành kĩ năng vận động (kĩ năng thực hiện bài tập,động tác vàtrò chơi vận động…) thông qua dạy học tổ chức các hoạt động học sinh được hình thành các năng lực như: năng lực về thể chất, năng lực lựa chọn và xử lí tình huống trong vận động, năng lực hợp tác và giao tiếp,thi đấu…
- Đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục là sử dụng hợp lí các phương pháp giáo dục phát huy tính tích cực, chủ động , sáng tạo của học sinh.Chú trọng bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng hợp tác, kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn nhằm hình thành và phát triển năng lực cho HS
- Đổi mới phương pháp dạy học xuất phát từ nhu cầu đổi mới sâu sắc nền kinh
tế xã hội đang diễn ra trên đất nước ta.Công cuộc đổi mới này cần những người
có bản lĩnh, có năng lực chủ động , sáng tạo, dám nghĩ , dám làm, thích ứng vớicuộc sống xã hội đang từng ngày ,từng giờ đổi mới.Đổi mới phương pháp dạy học được hiểu là đưa phương pháp dạy học mới vào nhà trường trên cơ sở phát huy mặt tích cực của phương pháp truyền thống để nâng cao chất lượng dạy học, tạo điều kiện và khuyến khích học sinh tự giác học tập, phát huy và vận dụng kiến thức trong bài học vào thực hành luyện tập, rèn luyện cho các em trở thành những người có đủ năng lực, sức khoẻ tự tin bước vào cuộc sống
-Để làm tốt chức năng giảng dạy và giáo dục, người giáo viên thể dục phải có những phẩm chất và năng lực như: lòng yêu nghề và nhiệt huyết với nghề,có thế giới quan khoa học,nhân sinh quan tiên tiến, có trình trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, có tư duy mới,lòng ham học hỏi, nghiên cứu tìm ra
những phương pháp giảng dạy phù hợp với đặc trưng bộ môn để vừa đảm bảo phát triển các năng lực chung cốt lõi và phát triển năng lực chuyên biệt nâng cao chất lượng giáo dục cho mọi học sinh
Trang 3II.PHẦN NỘI DUNG II.1.Chương 1: TỔNG QUAN
Từ năm 2002 bắt đầu triển khai chương trình và sách giáo khoa phổ thông mới mà trọng tâm là đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học của học sinh Chất lượng dạy học trong các nhà trường từng bước đạt được những tiến bộ rõ rệt, đông đảo giáo viên có nhận thức đúng đắn về đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) Nhiều giáo viên đã xác định rõ sự cần thiết và có mong muốn thực hiện đổi mới đồng bộ PPDH và kiểm tra , đánh giá Một số GV đã vận dụng được các PPDH, kiểm tra, đánh giá tích cực trong dạy học Do vậy, cả thày và trò đều chủ động trong việc tổ chức giờ học cũng như tiếp thu kiến thức
Với đặc trưng của bộ môn thể dục là giáo dục thể chất,nâng cao thể lực cho học sinh (HS) nên việc đổi mới phương pháp ngoài mục tiêu tạo tiết học hứng thú, sôi nổi, hiệu quả còn rèn cho HS những kĩ năng cơ bản để tập luyện nâng cao thể lực, góp phần rèn luyện nếp sống lành mạnh, tác phong nhanh nhẹn, thói quen tự giác tập luyện TDTT và giữ gìn vệ sinh Chính vì vậy,để có được một tiết học có hiệu quả đáp ứng được yêu cầu trên cần thiết phải có đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất,trang thiết bị phục vụ dạy học,trnga phục của thày,trò, ý thức trách nhiệm của người thày với bài dạy , thái độ, nhận thức của trò với bài học
Là một giáo viên chuyên trách được phân công giảng dạy nhiều năm bộ môn thể dục,với lòng yêu nghề , sự cố gắng nỗ lực của bản thân, lòng ham học hỏi ở đồng nghiệp và quathực tế giảng dạy, tôi mạnh dạn đưa ra một vài giải pháp về đổi mới PHDH, hình thức tổ chức dạy học nhằm hướng tới phát triển năng lực học sinh bộ môn thể dục cấp THCS
Trang 4II.2.Chương 2: NỘI DUNG VÀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Một số giải pháp đỏi mới phương pháp dạy thể dục cấp THCS hướng tới phát triển năng lực học sinh
1.Nghiên cứu tài liệu chuyên môn:
Tích cực nghiêncứu tài liệu chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao nhận thức và hiểu biết về chương trình,mục tiêu ,yêu cầu của cấp học từ đó đưa ra giải pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh
2.Tham khảo tài liệu liên quan:
Nghiên cứu các tài liệu về sự phát triển tâm sinh lí lứa tuổi cấp THCS để cáo cách nhìn nhận đúng đắn,từ đó tìm ra phương pháp giáo dục phù hợp, hiệu quả
3 Học tập, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ:
Tích cực học tập, tham gia đầy đủ các buổi tập huấn kiến thức về chuyên
môn , nghiệp vụ do các cấp tổ chức
4.Dự giờ học hỏi:
Tích cực dự giờ học hỏi ,rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp theo tổ , nhóm chuyên môn, tham dự các chuyên đề và các hội nghị tập huấn do cụm
trường,PGD tổ chức.Ghi chép tích luỹ những kinh nghiệm học tập được từ bạn
bè, đồng nghiệp, qua các thông tin truyền thông đại chúng, qua mạng
Internet…để tiếp cận các nguồn học liệu đa dạng, học hỏi thêm về các phương pháp tổ chức hoạt động dạy hoc, cách sử dụng đồ dùng dạy học, cách xử lí tình huống sư phạm …
5.Vận dụng đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục:
- Nghiên cứu kĩ tài liệu giảng dạy, vận dụng linh hoạt và sáng tạo các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong dạy học thể dục
+ Phương pháp vấn đáp,đàm thoại: Yếu tố thành công của phương pháp này là
hệ thống câu hỏi, cách hỏi và thời điểm hỏi của người dạy.Có ba mức độ: vấn đáp tái hiện, vấn đáp giải thích- minh hoạ và vấn đáp tìm tòi
+ Phương pháp dạy và học phát hiện và giải quyết vấn đề: Ví dụ , GV giao cho mỗi nhóm tự nghĩ ra 1-2 trò chơi vận động, tự tổ chức chơi và đánh giá kết
Trang 5quả…sẽ có rất nhiều tình huống xảy ra mà trọng tài hoặc các nhóm trưởng phảigiải quyết.
+ Phương pháp dạy học hợp tác, thảo luận theo nhóm nhỏ: Ví dụ: Phân nhóm
tự tập những động tác mới và ôn các động tác đã học sao cho sau một thời gian nhất định các nhóm phải hoàn thành nhiệm vụ tự giúp nhau hoàn thành động tác
+ Phương pháp dạy học với lý thuyết tình huống: Ví dụ: Giáo viên nêu một số điểm về lý thuyết đá cầu và đưa ra tình huống trong đấu tập , HS sẽ trả lời theo đúng nhận thức của mình, sau đó cùng nhau thảo luận và lí giải để tìm đáp án đúng
+ Phương pháp dạy học với lý thuyết kiến tạo: Ví dụ: Giáo viên đặt câu hỏi về phát triển sức bền…Hãy cho biết nguyên nhân xảy ra chấn thương trong tập luyện TDTT…Tại sao khi tâng cầu đường chuyển động hay ra trước, không ổn định?
Việc đổi mới PPDH sẽ đem lại những tác động rất lớn,thường để lại những
ấn tượng sâu sắc trong nhận thức và tình cảm của học sinh.Nó kích thích sự say
mê, hứng thú luyện tập bộ môn, học sinh tích cực tập luyện hình thành những
kĩ năng, kĩ xảo vận động, vận dụng vào thực tiễn cuộc sống
Song song với việc thực hiện nghiêm túc những nội dung đã được quy địnhtrong chương trình, người GV cần vận dụng đổi mới các phương pháp giảng dạy, đổi mới các hình thức tỏ chức dạy học sao cho phát triến được năng lực học sinh.Đó là các công việc:
5.1.Chuẩn bị và soạn bài:
Trang 6- Nghiên cứu vận dụng các phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học sao cho phù hợp với nội dung tiết học
*Bài soạn:
- Bài dạy cần soạn trước 1 tuần Bài soạn phải thể hiện rõ ràng , khoa học, chính xác các hoạt động của thày và trò trong việc đổi mới phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh
- Hệ thống câu hỏi rõ ràng, dễ hiểu, ngắn gọn Dự kiến câu hỏi phân loại phù hợp với từng đôi tượng học sinh
- Bài soạn thể hiện rõ các hoạt động với thời gian, khối lượng vận động, người chỉ đạo hoạt động do giáo viên hay cán sự lớp , tổ trưởng, nhóm trưởng
*Bài soạn minh hoạ:
CHỦ ĐỀ: LỢI ÍCH ,TÁC DỤNG CỦA TDTT- lớp 6 (2 tiết)
I.MỤC TIÊU:
- Kiến thức: Biết được lợi ích tác dụng của TDTT đến việc nâng cao sức khoẻ,
thể lực và tác hại của việc thiếu vận động
- Kĩ năng: Vận dụng trong các giờ học Thể dục và tự tập hàng ngày.
- Thái độ: Qua tiết học, giáo dục HS ý thức tổ chức , kỉ luật tốt, lòng ham mê,
Trong thư Bác Hồ gửi cho thiếu nhi nhân dịp Tết Trung thu với nền độc lập
ngày 17 tháng 9 năm 1945, có đoạn viết: “Phải siêng năng tập thể thao cho mình mẩy được nở nang”.
Trang 7Hoạt động cả lớp:
-Theo lời dạy của Bác Hồ, em hãy đọc nhanh những gợi ý trong bảng dưới đây
và liên hệ với bản thân đánh dấu (+) vào những việc mình đã làm được theo
Gợi ý nội dung tham gia tập luyện và
hoạt động TDTT ở ngoài nhà trường
Mức độ
Thườngxuyên
Thỉnh thoảng
Chưa thực hiện
-GV đưa ra trò chơi, nêu luật chơi thi đua kể tên (viết vào tờ giấy A4) liệt kê
các hình thức tập luyện mà em biết(thời gian 3-5 phút)?
- Căn cứ vào kết quả hoạt động nhóm, GV đánh giá nhóm nào liệt kê đực nhiềunhất, nhì, ba và nhóm càn cố gắng
B – HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động cả lớp
Hoạt động 1
Em hãy đọc văn bản sau: “Tập luyện TDTT thường xuyên, đúng phương pháp khoa học sẽ làm cho:
Trang 8- Cơ phát triển, thể hiện ở sức nhanh, sức bền, độ đàn hồi và độ linh hoạt của cơ tăng lên
- Cơ, xương phát triển tạo ra vẻ đẹp và dáng đi khoẻ mạnh;
- Tim khoẻ lên, sự vận chuyển máu đi nuôi cơ thể và thải các chất cặn bã
ra ngoài được thực hiện nhanh hơn;
- Trao đổi khí ở phổi tăng, máu giàu ôxi, sức khoẻ tăng lên”
Hoạt động 2
Trả lời câu hỏi sau:
- Ngoài những tác dụng của TDTT đối với cơ thể nêu trong đoạn văn bản trên, em hãy kể thêm tác dụng của TDTT mà em đã được học ở các môn học khác, được biết qua sách báo tài liệu? (ghi vào tờ giấy A4)
- Có người cho rằng tập luyện TDTT thường xuyên, chọn bài tập cảm thấy
vừa sức , luôn vui và cố gắng để duy trì bài tập hàng ngày theo em tập
luyện như vậy đã đảm bảo tính khoa học chưa?
a) Đã đảm bảo tính khoa học
b) Chưa đảm bảo tính khoa học
Hãy chọn 1 phương án mà em cảm thấy phù hợp với bản thân (chọn
phương án nào thì ghi a hoặc b vào giấy)
C- HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
Hoạt động nhóm
Hoạt động 1
Trên cơ sở những hiểu biết về tác dụng của việc tập luyện TDTT đúng khoa
học, mỗi nhóm sẽ viết một bài thu hoạch nói về tác dụng của tập luyện TDTT theo mẫu sau:
BẢN THU HOẠCH
Họ tên HS:…
1…
Trang 9GV giao cho mỗi nhóm tự chọn một loại bài tập (thể dục phát triển chung), bài
tập nhảy dây, đá cầu,…)và tự chuẩn bị trong vòng 5-7 phút, sau đó bắt thăm thứ
tự lên trình diễn
Yêu cầu các bài tập đó có khă năng sử dụng vào tự tập luyện hàng ngày
- Sau khi các nhóm trình diễn xong, GV và học sinh cùng đánh giá theo
mức :Đạt ; Chưa đạt.
E – HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG
Gv giao cho mỗi nhóm tự đánh giá kết quả hoạt động của nhóm mình và lựachọn nội dung bài tập (đã được học, ví dụ:Bật nhảy, tâng cầu, bài thể dục phát triển chung, trò chơi,nhảy dây…)
Hoạt động nhóm
Trang 10Thảo luận nhóm và mỗi cá nhân sẽ chọn ít nhất 2-4 bài tập để tự tập hàng ngày theo mẫu sau:
5.2.Các biện pháp thực hiện trên lớp:
5.2.1.Khâu kiểm tra:
-Nhất thiết phải kiểm tra độ an toàn của sân tập, hố cát, đệm nhảy…., sự chuẩn
bị của HS ( Trang phục, đồ dùng tập luyện ) Đây là khâu quan trọng vì yếu tố đầu tiên trong tập luyện TDTT là đẩm bảo độ an toàn trong tập luyện, chuẩn bị
kĩ GV sẽ làm chủ được tiết dạy, HS sẽ thoải mái, tự tin bước vào tiết học
5.2.2.Giải thích kĩ thuật động tác ngắn gọn, chính xác:
Ví dụ: Thông qua một số khái niệm về Chạy ngắn(lớp 8), GV giảng cho HS biết về lợi ích tác dụng của sức nhanh trong đời sống và sự cần thiết phải tập luyện phát triển sức nhanh, từ đó dẫn dắt HS đến với chạy cự li ngắn và kĩ thuậtchạy 60m.Khi dạy kĩ thuật, GV cần tập trung giải quyết kĩ thuật bước chạy thông qua chạy giữa quãng,sau đó tập kĩ thuật xuất phát, xuất phát kết hợp với chạy lao.Cuối cùng là hoàn chỉnh ba giai đoạn kĩ thuật như vậy, GV đã giúp cho HS học đi đôi với hành, lí thuyết gắn liền với thực tiễn tập luyện đrrs HS nắm vững, củng cố và nâng cao kiến thức , kĩ năng vận động, rèn luyện và nângcao thể lực cho HS
5.2.3.Kết hợp làm mẫu của GV với sử sụng tranh kĩ thuật:
- Khi giảng dạy một động tác mới ( VD: Bài TD phát triển chung tập với cờ ở lớp 7), GV không nên làm mẫu, sau đó vừa giải thích,vừa làm mẫu, rồi lại làm mẫu thêm một lần nữa mới cho HS tập, mà nên làm mẫu toàn thể động tác một lần, sau đó thực hiện từng nhịp đồng thời giải thích ngắn gọn và cho HS tập theo.Sau một số lần tập, GV chuyển sang động tác thứ 2.Trước khi tập động tác
Trang 113, GV cho ôn cả 2 động tác…theo cách học mới, ôn cũ và mới, sau đó lại học mới rồi lại ôn cũ và mới.
- Việc cho HS xem tranh, mỗi Gv chọn một thời điểm khác nhau, tuy nhiên tránh dồn vào phần đầu khi dạy một động tác mới như cách dạy lâu nay chúng
ta vẫn áp dụng.Nên cho các em tập một số lần, để có cảm giác và khái niệm động tác mới rồi mới cho xem tranh như thế các em sẽ hiểu sâu hơn mà không mất nhiều thời gian chờ đợi VD: Khi cho HS tập động tác Lườn, Gv đặt câu hỏi Em thực hiện động tác Lườn và cho biết ở nhịp 2 và 6 khi nghiêng lườn có
được hóp bụng không?(không) Tại sao không nên hóp bụng? (Vì hóp bụng sẽ không căng lườn được, mà đây là động tác tập luyện cơ lườn) sau đó GV mới
cho HS xem tranh để HS củng cố khắc sâu kiến thức
5.2.4.Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học:
-GV nên tổ chức cho các em tập luyện dưới hình thức trò chơi thi đấu hoặc thi đấu để HS tham gia một cách tích cực, hiệu quả.Chú ý các biện pháp bảo đảm
an toàn cho HS VD, khi cho HS ngồi xổm ở một số tư thế xuất phát, hay xuất phát thấp chạy nhanh 60m Trong mỗi đợt chạy, GV gọi đại diện của các tổ để thi chạy xem trong từng đợt và toàn thể, tổ nào có nhiều người chạy đúng kĩ thuật, đạt thành tích cao nhất Kết thúc có thưởng, phạt
- GV cần phối hợp dạy trên lớp với hướng dẫn cho HS tập luyện ngoài giờ bằngtrò chơi vận động hoặc động tác bổ trợ kĩ thuật, phát triển sức nhanh và phản
xạ Ví dụ: Nhảy dây nhanh trong 10s, 20s, 30s, chơi một số trò chơi chạy tiếp sức,…
6.Sử dụng tốt đồ dùng dạy học, cơ sở vật chất sẵn có của trường để dạy học:
- Sử dụng triệt để, thường xuyên đồ dùng thiết bị sẵn có của trường, sử dụng hợp lí các thiết bị dạy học tuỳ thuộc theo từng nội dung của tiết học
7.Công tác kiểm tra,đánh giá:
- Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một hoạt động rất quan trọng trong quá trình giáo dục Do đặc điểm của môn thể dục là hình thành kiến thức kết