Bài 21. Phương pháp tả cảnh

“Từ chỗ vệt rừng đen xa tít đó, chim cất cánh tua tủa bay lên, giống hệt đàn kiến từ lòng quả đất chui ra, bò li ti đen ngòm lên da trời.. Tõ ngoµi vµo trong Tõ cao xuèng thÊp[r]

Giáo viên: Trần Thị Hà Trường THCS Phong Khê

Tiết 88:

 (viÕt bµi tËp lµm v¨n t¶ c¶nh ë nhµ)

1 Xỏc định đối tượng miờu tả trong văn bản đầu Tại sao

cú thể núi, qua hỡnh ảnh nhõn vật, ta cú thể hỡnh dung được những nột tiờu biểu của cảnh sắc ở khỳc sụng cú nhiều thỏc dữ?

2. Văn bản thứ hai tả quang cảnh gỡ? Để làm nổi bật quang cảnh đú tỏc giả đó quan sỏt và lựa chọn những hỡnh ảnh tiờu biểu nào? Người viết đó miờu tả cảnh vật ấy theo một thứ tự nào? Ta có thể đảo thứ tự này đ ợc không? Vì sao?

3 Hóy chỉ ra ba phần của văn bản thứ ba và túm

tắt cỏc ý của mỗi phần Từ dàn ý đú hóy nhận

xột về thứ tự miờu tả của tỏc giả trong đoạn văn

(miờu tả từ trờn xuống dưới, từ xa đến gần, từ

ngoài vào trong, từ khỏi quỏt đến cụ thể hay theo

thứ tự thời gian? )…

Ví dụ a:

=> Qua hình ảnh dượng Hương Thư ta có thể phần nào hình dung được cảnh sắc ở khúc sông hiểm trở có nhiều thác dữ v×:Người vượt thác đã phải dồn hết sức lực và tinh thần để chiến đấu cùng thác dữ

- §èi t îng miªu t¶: D îng H ¬ng Th chÌo thuyÒn v ît th¸c

-Hình ảnh tiêu biểu được

chọn tả: ngoại hình và

động tác

- Trình tự miêu tả: Theo

đặc điểm của đối tượng

Vớ dụ 2:

Đối tượng miờu tả: Quang cảnh dũng sụng Năm Căn

Hỡnh ảnh

tiờu biểu: Cảnh dưới mặt sụng, cảnh rừng

đước trờn bờ

Thứ tự miờu tả:

Từ dưới sụng lờn trờn bờ, từ gần đến xa

* Nhận xột: Cú thể thay đổi được trỡnh tự miờu tả của

đoạn văn nhưng trỡnh tự miờu tả của tỏc giả hợp lý hơn

* Tả cảnh gồm: cảnh thiên nhiên, cảnh lao động sinh hoạt của con ng ời.

* Muốn tả cảnh cần:

- Xác định đối t ợng miêu tả;

- Quan sát, lựa chọn đ ợc những hình ảnh tiêu biểu;

- Trình bày những điều quan sát đ ợc theo một thứ tự.

Ví dụ 3:

Dàn ý

Phần đầu (từ đầu -> màu của luỹ):

Giới thiệu khái quát về luỹ tre làng

Phần hai (tiếp -> không rõ):

Miêu tả cụ thể ba vòng của luỹ tre

Phần ba (còn lại):

Phát biểu cảm nghĩ và nhận xét về luỹ tre

Trình tự miêu tả: Từ ngoài vào trong, từ khái quát đến

cụ thể

Ghi nhớ:

Muốn tả cảnh cần:

-Xác định đối t ợng miêu tả;

- Quan sát, lựa chọn đ ợc những hình ảnh tiêu biểu;

- Trình bày những điều quan sát đ ợc theo một thứ tự;

Bố cục của bài văn tả cảnh th ờng có ba phần:

- Mở bài: giới thiệu cảnh đ ợc tả;

- Thân bài: tập trung tả cảnh vật chi tiết theo một thứ tự;

- Kết bài: th ờng phát biểu cảm t ởng về cảnh vật đó;

1 Nhóm 1: Nếu phải tả quang cảnh lớp học trong giờ viết bài tập làm

văn thì em sẽ miêu tả nh thế nào? Hãy suy nghĩ và trả lời theo gợi ý sau:

a) Em sẽ quan sát và lực chọn những hình ảnh cụ thể, tiêu biểu nào cho quang cảnh ấy?

b) Em định miêu tả quang cảnh ấy theo thứ tự nh thế nào?

Thảo luận nhúm

2 Nhúm 2: Nếu phải tả quang cảnh sân tr ờng trong giờ ra chơi thì

trong phần thân bài em sẽ miêu tả theo thứ tự nào (theo thứ tự không gian: từ xa tới gần hay theo thứ tự thời gian: tr ớc, trong và sau khi ra chơi)?

3 Nhúm 3 Hãy đọc kĩ bài văn “Biển đẹp” và

rút lại thành một dàn ý.

Bài tập 1

a) Em sẽ quan sát và lựa chọn những hình ảnh cụ thể, tiêu biểu nào cho quang cảnh ấy?

- Cô giáo (thầy giáo), không khí lớp, quang cảnh chung của phòng học (bảng, tường, bàn ghế ), các bạn (tư thế, thái độ, công việc chuẩn bị viết bài ), cảnh viết bài, cảnh ngoài sân trường, tiếng trống

b) Em định miêu tả quang cảnh ấy theo thứ tự như thế nào?

- Có thể từ ngoài vào trong lớp, từ phía trên bảng cô giáo (thầy giáo) xuống dưới lớp; từ không khí chung của lớp học đến bản thân người viết

 * Mở bài:

 Mới sáng sớm , khí trời mát mẻ, xa xa nơi luỹ tre đầu làng thỉnh thoảng cất lên tiếng gáy gọi bạn của

con chim cu Thế mà lớp 6D của em đã tập trung

đông đủ vì hôm nay có 2tiết tập làm văn Sáu tiếng

trống vang lên chúng em nhanh chóng ổn định chỗ

ngồi chờ cô giáo đến Cô bước vào lớp tươi cười với chúng em và tiết tập làm văn cũng bắt đầu

* Kết bài :

Thời gian của 2 tiết tËp làm văn đã thấm thoát trôi

qua Sau khi đã cẩn thận rà soát lại bài viết , em lên nộp cho cô Về chỗ, em thở phào nhẹ nhõm với hi vọng bài viết của mình sẽ đạt điểm cao, bởi vì em đã nghe cô

giáo giảng kỹ về phương pháp viết văn tả cảnh

Bài tập 2

Nếu phải tả quang cảnh sân trường trong giờ ra chơi thì trong phần thân bài em sẽ miêu tả theo thứ tự nào (theo thứ tự không gian: từ xa đến gần hay theo thứ tự thời gian: trong, trước và sau khi ra chơi)?

- Thứ tự không gian: từ xa đến gần (cảnh học sinh chơi đùa ở phía gần cổng trường, ở giữa sân trường, gốc cây bàng, gần của lớp )

-Thứ tự thời gian:

+ Trước giờ ra chơi: sân trường vắng vẻ

+ Trong giờ ra chơi: sân trường ồn ào, náo động

+ Sau giờ ra chơi: học sinh về lớp, sân trường trở lại vắng lặng

 Một cảnh nổi cảnh nổi bật của sân tr ờng giờ ra chơi:

vòng tròn, đôi chân uyển chuyển khéo léo đỡ lấy quả cầu làm bằng cao su đủ mầu sắc, bên trên có cắm mấy chiếc lông ngỗng Quả cầu bay vèo từ chân bạn này sang chân bạn khác Mỗi lần chạm xuống bàn chân của các bạn là quả cầu kêu lên “tanh tách” nghe thật vui tai.

Bài tập 3

Nêu dàn ý cho bài “Biển đẹp”

1 Mở bài: chính là tên văn bản “Biển đẹp”

2 Thân bài: tả vẻ đẹp của biển ở nhiều thời điểm khác nhau

- Buổi sáng;

- Buổi chiều: lại có buổi chiều lạnh, nắng tắt sớm; buổi chiều nắng tàn, mát dịu;

- Buổi trưa;

- Ngày mưa rào;

-Ngày nắng

3 Kết bài (đoạn cuối): Nhận xét, suy nghĩ về sự thay đổi cảnh

sắc của biển

So sánh

T ởng t ợng

A

Liên t ởng

B

C

D Nhận xét

“Từ chỗ vệt rừng đen xa tớt đú, chim cất cỏnh tua tủa bay lờn, giống hệt đàn kiến từ lũng quả đất chui ra, bũ li ti đen ngũm lờn da trời Càng đến gần, khi búng chim chưa hiện rừ hỡnh đụi cỏnh, thỡ quang cảnh đàn chim bay lờn giống như đỏm giú bốc tro tiền, tàn bay liờn tri hồ điệp.”

(Đất rừng phương Nam- Đoàn Giỏi)

Tác giả đã vận dụng kĩ năng nào để miêu tả cảnh sân chim?

Từ ngoài vào trong

Từ cao xuống thấp

A

Từ xa đến gần

C

B

D Từ gần đến xa

“Từ chỗ vệt rừng đen xa tớt đú, chim cất cỏnh tua tủa bay lờn, giống hệt đàn kiến từ lũng quả đất chui ra, bũ li ti đen ngũm lờn da trời Càng đến gần, khi búng chim chưa hiện rừ hỡnh đụi cỏnh, thỡ quang cảnh đàn chim bay lờn giống như đỏm giú bốc tro tiền, tàn bay liờn tri hồ điệp.”

(Đất rừng phương Nam- Đoàn Giỏi)

Để cảnh sõn chim hiện lờn thật cụ thể và sinh động, tỏc giả

đó miờu tả cảnh theo trỡnh tự nào?

h ớng dẫn về nhà:

1 Bài cũ:

- Học thuộc ghi nhớ

- Làm hết bài tập còn lại

- Viết bài Tập làm văn theo đề b i đã giao (thứ à

t tuần sau nộp)

2 Bài mới:

- Soạn văn bản “ Buổi học cuối cùng”

+ Tóm tắt văn bản

+ Trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu văn bản