Các quốc gia phong kiến đông nam á 1/ sự hình thành các vương quốc cổ ở Đông nam á - Là khu vực rộng gồm 11nước - Có những nét chung về điều kiện tự nhiên đó là chịu ảnh hưởng chủ yếu củ[r]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ 1:
LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI
I Sự hình thành và phát triểncủa xã hội phong kiến ở châu âu ( thời sơ - trung kì )
1/ Sự hình thành xã hội phong kiến ở châu Âu
-TK V người Giéc man xâm chiếm tiêu diệt đế quốc Rô-ma
-Thành lập vương quốc mới sau phát triển thành vương quốc Anh ,Pháp, Tâyban nha,ý…
- Chiếm ruộng đất chia cho tướng lĩnh quân sự quý tộc
-Phong các tước vị cao ,thấp
-XH có 2 giai cấp :
+ Lãnh chúa: giàu , có quyền thế
+ Nông nô phụ thuộc vào lãnh chúa
2 Lãnh địa phong kiến
- Lãnh địa PK là vùng đất rộnglớn do lãnh chúa chiếm đoạt và XD
-Lãnh chúa sống xa hoa đầy đủ có quyền sở hữu tối cao ruông đất ,đặt tô thuế ,đặt pháp luật thống trị nông nô - như một ông vua
-Nông nô : nộp tô thuế nặng nề sống phụ thuộc ,khổ cực nghèo đói – nổi dậy đấu tranh
- Kinh tế lãnh địa : KT nông nghiệp đóng kín tự cung tự cấp
3 Sự xuất hiện các thành thị trung đại
- Cuối TKXI hàng thủ công SX nhiều – trao đổi buôn bán -> ra đời thị trấn -> thành phố -> gọi thành thị trung đại
- Cư dân thành thị : thợ thủ công, thương nhân
- Thành thị ra đời thúc đẩy PK châu Âu phát triển
II Sự suy vong của chế độ phong kiến và sự hình thành chủ nghĩa
tư bản ở châu âu
1/ Những cuộc phát kiến lớn về địa lí
a.Nguyên nhân
- Do SX phát triển
- Cần nguyên liệu
- Cần thị trường
b.Các cuộc phát kiến địa lí
- 1487: Đi- a- xơ vùng qua cực Nam Châu Phi
Châu Âu
- 1498: Va- xcô- đơ- ga- ma: Đến ấn Độ
- 1492: Cô- Lôm- Bô: Tìm ra Châu Mĩ
- 1519 – 1522: Ma- gien- lan vòng quanh trái đất
c.Kết quả
- Tìm ra những con đường mới, vùng đất mới những tộc người mới
- Đem lại cho giai cấp TS Châu Âu những món lợi khổng lồ
- Đặt cơ sở cho việc mở rộng thị trường của các nước C Âu
Trang 2d ý nghĩa
- Là cuộc CM về giao thông và tri thức
- Thúc đẩy thương nghiệp C Âu phát triển
2/ Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở Châu Âu
- Quá trình tích luỹ TB nguyên thủy được hình thành: Tạo vốn và người làm thuê
- Về KT: Hình thức kinh doanh TB ra đời: Đó là “công trường thủ công”
Về XH: Các giai cấp mới được hình thành:
- Giai cấp VS
- Giai cấp TS
Chính trị: GCTS >< quý tộc PK
=> Quan hệ SX TBCN được hình thành ngay trong lòng XHPK
III Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống phong kiến thời hậu
kì trung đại ở châu âu
1/ Phong trào văn hóa Phục Hưng
Thế kỉ XIV- XVIII
* Nguyên nhân:
GCTS có thế lực KT nhưng không có địa vị XH họ đấu tranh giành địa vị XH-> Phong trào Phục Hưng
Nội dung tư tưởng:
- Phê phán giáo hội và XHPK
- Đề cao giá trị con người
Kết quả:
- Là cuộc cách mạng tiến bộ vĩ đại mở đường cho sự phát triển cao hơn của VH C.Âu, VH nhân loại
* ý nghĩa
2/ Phong trào cải cách tôn giáo
* Nguyên nhân:
- Giáo hội bóc lột ND
- Cản trở sự phát triển của GCTS
* Nội dung
- Phủ nhận vai trò thống trị của giáo hội
- Bãi bỏ lễ nghi phiền toái
- Đòi quay về với giáo lí Ki- tô nguyên thủy
* Kết quả
- Châm ngòi, thúc đẩy cho các cuộc khởi nghĩa ND
- Tôn giáo bị phân hoá thành 2 phái:
+, Đạo tin lành
+, Ki tô giáo
* ý nghĩa
? Có người cho rằng phủ nhận vai trò của giáo hội là phủ nhận vai trò của thế lực PK, đúng hay sai? Vì sao?
Đúng :
Trang 3- Vai trò của PTVHPH lên án nghiêm khắc giáo hội, thiên chúa tấn công vào trật tự XHPK đề cao giá trị chân chính của con người
- Thực chất PTVHPH là cuộc đấu tranh công khai đầu tiên của GCTS với GCPK đã suy tàn nó có vai trò tích cực trong việc phát động chống lại chế độ cũ
- Các tư tưởng tôn giáo không tách rời tư tưởng cải cách XH và tư tưởng nhân văn thời VHPH Nó tấn công trực tiếp vào giáo hội, thiên chúa giáo và CĐPK, nó châm ngòi cho cuộc đấu tranh bùng nổ chiến tranh ND
IV Trung quốc thời phong kiến
1/ Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc
- 2000 năm TCN TQ xây dựng 1 nhà nước đầu tiên
- Thời Xuân Thu- Chiến Quốc
* Những biến đổi trong XH
- Giai cấp địa chủ xuất hiện
- ND bị phân hoá: ND tá điền
=> Dẫn đến quan hệ SX hình thành
2/ Xã hội Trung Quốc thời Tần Hán
a Thời Tần
Chính sách đối nội
- Tổ chức bộ máy nhà nước: Chia đất nước thành quận huyện, cử quan lại cai trị
- Ban hành chế độ đi lường, thống nhất tiền tệ
- Bắt ND đi lao dịch
Chính sách đối ngoại
- Gây chiến tranh mở rộng lãnh thổ
b Thời Hán
Chính sách đối nội:
- Xoá bỏ chế độ pháp luật hà khắc của nhà Tần
- Giảm tô thuế, sưu dịch
- Khuyến khích ND làm ruộng phát triển SX
=> KT phát triển, XH ổn định thế nước vững mạnh
Chính sách đối ngoại:
- Chiến tranh xâm lược mở rộng lãnh thổ
3/ Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời nhà Đường (12’)
a Chính sách đối nội
- Củng cố hoàn thiện bộ máy nhà nước từ TW đến địa phương
- Mở khoa thi chọn nhân tài
- Giảm tô thuế, chia ruộng cho dân
=> KT phát triển, đất nước phồn vinh
b Chính sách đối ngoại
- Tiến hành chiến tranh xâm lược mở rộng bờ cõi
=> TQ trở thành 1 quốc gia PK cường thịnh nhất C á
1 XHPKTQ được hình thành ntn?
2 Sự thịnh vượng của TQ biểu hiện ở những mặt nào dưới thời Đường?
3 Làm bài tập trong vở BT lịch sử
Trang 44/ Trung Quốc thời Tống, Nguyên
c Thời Tống
- Miễn giảm thuế, sưu dịch
- Mở mang các công trình thuỷ lợi
- Phát triển thủ CN: Mỏ, luyện kim, dệt, vũ khí
- Có nhiều phát minh: La bàn, in, thuốc súng, …
=> Đời sống ND được ổn định
d Thời Nguyê
- Phân biệt đối xử giữa người Mông Cổ và người Hán
- NDTQnổi dậy đấu tranh chống ách thống trị của nhà Nguyên
5/ Trung Quốc thời Minh, Thanh
Thay đổi chính sách chính trị
- 1368 nhà Minh thành lập
- Lí Tự Thành lật đổ nhà Minh
- Quân Mãn Thanh kéo xuống chiếm TQ lập nhà Thanh
Biến đổi trong XH thời cuối Minh Thanh
- XHPK lâm vào tình trạng suy thái, vua quan sa đoạ
- ND đói khổ
Biến đổi về KT
- Mầm mống KTTBCN xuất hiện
- Buôn bán với nước ngoài được mở rộng
6/ Văn hóa, khoa học, kĩ thuật Trung Quốc thời PK
c Văn hoá
Đạt nhiều thành tựu rực rỡ trên nhiều lĩnh vực
- Tư tưởng: Nho giáo
- Văn học, sử học rất phát triển
NT: Hội hoạ, điêu khắc, kiến trúc, đạt trình độ cao
d Khoa học, kĩ thuật
Có nhiều phát minh quan trọng đóng góp lớn cho nhân loại
- Giấy viết, nghề in, la bàn, thuốc súng, luyện sắt, khai mỏ, khí đốt,
- Sự khác nhau trong chính sách cai tri của nhà Tống ?vì sao có sự khác nhau
đó ?
- Những mầmmống kinh tế TBCN dưới thời Minh Thanh?
- Những thành tựu về văn hoá ,khoa học kĩ thuật dưới thời Minh – thanh
V Ấn Độ thời phong kiến
1/Những trang sử đầu tiên
- Khoảng 2500 năm TCN đã xuất hiện những thành thị của người ấn
-Trên lưu vực sông Hằng miền Đông ấn
- Những thành thị của tiểu vương quốc này liên kết với nhau thành một nước rộng lớn
2/ Ấn Độ thời phong kiến
- Vương triều Giúp-ta là thời kì thống nhất,phục hưng phát triển cả về kinh
tế,XH,văn hoá
- Vương triều hồi giáo Đê-li các quý tộc hồi Giáo chiếm đoạt ruộng đất,thi hành cấm đoán Đạo Hin-Đu-> mâu thuẫn dân tộc căng thẳng
Trang 5- Vương triều ấn Độ Mô-Gôn xoá bỏ kì thị tôn giáo thủ tiêu đăc quyền hồi giáo khôi phục kinh tế và phát triển XH ấn Độ
3/ Văn hoá ấn Độ
-Chữ Phạn được hình thành như từ năm 1500 năm TCN
- Các bộ kinh khổng lồ :Kinh Vê-đa của đạo Bà-la-môn và đạo Hin-đu,Đạo Phật
- Văn học phát triển,giáo lí,chính luận,luật pháp,sử thi kịch thơ
-Nghệ thuật kiến trúc Hin-đu,kiến trúc phật giáo
Quá trình hinh thành đất nước ấn Độ qua các vương triều
Nền văn hoá ấn Độ phát triển rực rỡ với các TP văn học nổi tiếng
VI Các quốc gia phong kiến đông nam á
1/ sự hình thành các vương quốc cổ ở Đông nam á
- Là khu vực rộng gồm 11nước
- Có những nét chung về điều kiện tự nhiên đó là chịu ảnh hưởng chủ yếu của gió mùa tạo nên hai mùa rõ rệt : mùa khô mát lạnh; màu mưa : nóng
-Trồng lúa và cây ăn quả
- Hình thành trong khoảng 10 TK đầu
2/ sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam
á
-Vào khoảng nửa sau TKX -> đầu TK XVIII
+ In-đô-nê-xi-a ( 1213-1527)
+ Đại Việt,Chăm Pa, Căm –Pu-Chia
+ Mi-an-ma TK XI
+ Su Khô Thay (Thái Lan)
TKXIII
+ Lạn Xạng ( Lào ) TK XIV
- Từ giữa TK XVIII hầu hết các quốc gia Đông Nam á ( Trừ Thái Lan) đều trở thành thuộc địa của chủ nghĩa thực dân
Đông Nam á gồm 11 nước, có nét chung về điều kiện tự nhiên chịu ảnh hưởng gió mùa tạo nên hai mùa rõ rệt : mùa khô mát, lạnh, mùa mưa: nóng chủ yếu là trồng cây ăn quả
Các nước Đông Nam á được hình thành và phát triển bắt đầu từ khoảng thời gian gần TK V -> TKXVIII
3/ vương quốc Căm-pu- chia
a , Từ thế kỉ I đến thế kỉ VI,thời tiền sử
b , Từ thế kỉ VI -đến TK IX nước Chân Lạp tiếp xúc văn hoá ấn Độ khắc chữ Phạn
c , Từ thế kỉ IX –TK XV thời kì Ăng Co
-Sản xuất nông nghiệp phát triển
-Xây dựng các công trình kiến trúc độc đáo
-Mở rộng lãnh thổ bằng vũ lực
d , Từ thế kỉ XV -1863 thời kì suy yếu
4/ Vương quốc lào
-Trước TK XIII : Người Lào Thơng chủ nhân của những chiếc chum đã
- Sau TK XIII : người Thái di cư -> Lào Lùm
- 1353 nước lạn Xạng được thành lập
Trang 6- TK XV – XVII thời kì thịnh vượng
+Đối nội :
.Chia đất nước để cai trị
.Xây dựng quân đội vững mạnh
+Đối ngoại:
Giữ quan hệ hoà hiếu với các nước láng giềng
Kiên quyết chống quân xâm lược
- Thế kỉ XVIII – XIX suy yếu
Lập niên biểu các giai đoạn phát triển chính của lịch sử Lào và Căm-pu- chia Lào:
0 XIII 1935 XV XVIII XIX
TCN
Lào Thơng Người Thái Lạn Xạng Thịnh vượng Suy yếu
Căm-pu-chia :
0 I VI XIX XV 1863
Nước Phù Nam Chân Lạp ăng Co Suy yếu
VII Những nét chung về xã hội phong kiến
1/ Sự hình thành và phát triển của xã hội phong kiến
- Xã hội phong kiến phương Đông hình thành sớm phát triển chậm, suy vong kéo dài
- Xã hội phong kiến châu Âu: hình thành muộn hơn kết thúc sớm hơn so với XHPK phương Đông -> Chế độ tư bản hình thành
2/ cơ sở kinh tế- xã hội của xã hội phong kiến
- Cơ sở kinh tế: Nông nghiệp
- Địa chủ- Nông dân ( phương Đông )
- Lãnh chúa- nông nô ( châu Âu)
- Phương thức bóc lột: địa tô
3/ nhà nước phong kiến
- Chế độ nhà nước: Vua đứng đầu
=> Chế độ quân chủ
- Chế độ quân chủ phương Đông và châu Âu có sự khác biệt
+ Mức độ
+ Thời gian
Lập bảng so sánh chế độ PK phương Đông và châu Âu
Chế độ PK Thời gian hình
thành
Cơ sở kinh tế-xã hội
Nhà nước
Phong kiến
phương Đông
Hình thành sớm , phát triển chậm , suy vongkéo dài
Nông nghiệp ; Địa chủ- Nông dân
Thể chế nhà nước: vua đứng đầu -> chế độ quân chủ Hình thành muộn Nông nghiệp ; Thể chế nhà nước:
Trang 7Phong kiến
châu Âu
hơn, kết thúc sớm hơn với phương Đông -> CNTB hình thành
Lãnh chúa- nông nô
Vua đứng đầu -> chế độ quân chủ
LÀM BÀI TẬP
Câu 1: Hãy khoanh tròn vào chữ cái đứng trước mà em cho là đúng nhất:
A Chế độ phong kiến phương Đông được xác lập sớm hơn phương Tây
B Chế độ phong kiến phương Tây phát triển nhanh hơn phương Đông
C Chế độ phong kiến phương Đông kéo dài hơn phương Tây
D Tất cả các ý trên là đúng
Câu 2: Điền tiếp vào chỗ………trong các câu sau:
A Cơ sở kinh tế của xã hội phong kiến………
B Phương thức bóc lột………
C Hai giai cấp cơ bản trong xã hội phong kiến ở phương
Tây………
D Hai giai cấp cơ bản trong xã hội phong kién ở phương
Đông………
Câu 3: a Thế nào là chế độ quân chủ?
………
b ở Châu Âu nhà nước quân chủ hình thành khoảng thời gian nào?
Câu 4: Nêu tóm tắt quá trình hình thành và phát triển của vương quốc Cam-pu-chia đến giữa thế kỉ XIX
Đáp án + biểu điểm:
Câu 1: ý (D)- 1 diểm
Câu 2: a Nông nghiệp c Địa chủ- nông dân lĩnh canh
b Địa tô d Lãnh cchúa- nông nô 2 điểm Câu 3: a Vua đứng đầu
b Thế kỉ V-X 1 điểm
Câu 4: (6 điểm)
Thời tiền sử, trên đất Cam-pu-chia đã hình thành tộc người Khơ- me Đến thế kỉVI, vương quốc của người Khơ- me được ra đời gọi là Chân Lạp.Thời kì phát triển kéo dài từ thế kỉ IX đến thế kỉ XV- còn gọi là thời kì Ăng- co Sau
đó bước vào thời kì suy yếu kéo dài tới khi thực dân Pháp xâm lược năm 1863 Tổng:10 điểm
Bài tập1: Hãy khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng trước
câu trả lời đúng
Nhà nước cổ đại ấn độ ra đời bên các dòng sông lớn như: Sông hằng, sông
ấn vì :
A ở bên các dòng sông có đất đai màu mỡ để trồng trọt
B Gần các con sông để có nước phục vụ cho sinh hoạt và sản xuất C.Tiện lợi cho việc sử dụng thuyền bè vận chuyển, đi lại trên sông
D.Tất cả các câu trên đều đúng
(Đáp án : D)
Trong chính sách cai trị của người Hồi giáo và người Mông cổ, theo em thủ đoạn nào sau đây là nguy hiểm nhất?
Trang 8A Chiếm đoạt ruộng đất
B Chia rẽ dân tộc, tôn giáo
C Cấm đạo Hin đu, thực hiện đặc quyền của đạo hồi
D Cả3 thủ đoạn trên
(Đáp án: D)
Ăng co là thời kì phát triển cao nhất của chế độ phong ki Cam pu chia vì:
A Sản xuất nông nghiệp phát triển
B Thủ công, thương nghiệp cũng phát triển mạnh
C Lãnh thổ được mở rộng, nhất là về phía đông
D Kinh đô được xây dựng với nhiều đền tháp đồ sộ, độc đáo
(Đáp án: A,C,D)
Bài tập 2: Bằng cách gạch nối Hãy ghép đúng tên gọi các quốc gia phong
kiến với tên gọi ngày nay
Pa- gan Thái Lan
Su- khô- thay Mi an ma
Lạn xạng Việt Nam
Đại Việt Lào
Bằng cách nối các kí hiệu, hãy ghép đúng thời kì phát triển thịnh vượng đúng với mỗi quốc gia phong kiến Đông Nam á
A Vương triều Mô- giô- pa- hít
B Vương quốc Pa gan
C Thời kì Ăng co
D Vương quốc Su khô thay
E In đô nê xi a
F Cam pu chia
G Mi an ma
H Thái lan
(Đáp án: A- E; B- F; C- G; D- H)
Bài tập 3: Chọn các từ sau đây điền vào chỗ…trong các câu sau, sao cho
đúng với xã hội phong kiến phương đông và châu âu
Phương đông, châu âu, chế độ phong kiến
a Chế độ phong kiến………được xác lập sớm hơn ở châu âu
b Chế độ phong kiến ……… phát triển nhanh hơn ở phương đông
c……… ở phương đông kéo dài hơn ở châu âu
(Đáp án: a.- phương đông; b châu âu; c Chế độ phong kiến)
Bài tập 4: Học sinh thực hiện theo đơn vị nhóm < - 3’.
Trang 9Điền tiếp vào chỗ… trong các câu sau, để hoàn thành những nội dung
về xã hội phong kiến
a Nhà nước phong kiến phương đông và châu âu tuy tính chất có
# nhau nhưng đều có tên gọi chung là:………
b Nếu chia theo đơn vị xã hội thì chế độ phong kiến cả phương
đông và châu âu đều có hai giai cấp cơ bản là:
Giai cấp thống trị:………
Giai cấp bị trị:………
(Đáp án: a- Chế độ quân chủ
b Địa chủ- Lãnh chúa; Nông dân lĩnh canh- Nông nô
CHUYÊN ĐỀ 2: BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI
NGÔ - TIỀN LÊ THẾ KỈ X
I Nước ta buổi đầu độc lập
1/ Ngô Quyền dựng nền độc lập
Năm 939 Ngô Quyền lên ngôi vua
Đóng đô ở Cổ Loa
Bỏ bộ máy cai trị cũ của họ Khúc -> thiết lập bộ máy chính quyền mới
Bộ máy nhà nước
- Vua đứng đầu triều đình
- Đặt các chức quan: Văn, võ
- Cử tướng có công giữ các châu
Đất nước bình yên
2/ Tình hình chính trị dưới thời Ngô
- 944: Ngô Quyền mất -> Dương Tam Kha cướp ngôi -> triều đình lục đục -> các phe phái nổi dậy khắp nơi
950: Ngô Xương Văn lật đổ Dương Tam Kha -> mâu thuẫn nội bộ
965: Ngô Xương Văn chết -> loạn 12 sứ quân
=> Đất nước bị chia cắt loạn lạc
Vua
Quan võ
Quan văn
Thứ sử các châu
Trang 103/ Đinh bộ lĩnh thống nhất đất nước
Tình hình đất nước:
- Đất nước chia cắt loạn lạc
- Nhà Tống có âm mưu xâm lược
Quá trình thống nhất:
- ĐBL lập căn cứ ở Hoa Lư (Ninh Bình)
- Liên kết với sứ quân Trần Lãm
- Đánh bại các sứ quân
- Cuối 967 đất nước thống nhất
? Em hãy cho biết những biểu hiện về ý thức tự chủ của NQ trong việc XD đất nước
H- Xưng vương, chọn đất đóng đô, bỏ bộ máy cai trị cũ của họ Khúc, thiết lập
bộ máy chính quyền mới, cử người tâm phúc coi giữ nơi quan trọng
? Tại sao lại xảy ra loạn 12 xứ quân?
H- Dương Tam Kha không vì nghĩa lớn, mưu lợi riêng, nhân khi các con của
NQ còn nhỏ đã chiếm ngôi Các quan lại trong triều đình địa phương phản đối Sau khi nhà Ngô giành lại được ngôi báu, uy tín của triều đình đã giảm sút, hệ thống cai trị thiếu chặt chẽ, quan hệ TW, địa phương lỏng lẻo, các thế lực chống đối trong nước nổi dậy
? Em hãy trình bày công lao của NQ và ĐBL đối với nước ta trong buổi đầu độc lập?
H- NQ đặt nền móng XD chính quyền độc lập
- ĐBL: Chấm dứt “loạn 12 sứ quân”, thống nhất quốc gia
II Nước đại cồ việt thời đinh- tiền lê
1/ Tình hình chính trị, quân sự
a Nhà Đinh xây dựng đất nước
- 968 ĐBL lên ngôi Hoàng đế (Đinh Tiên Hoàng)
- Đặt tên nước là Đại Cồ Việt đóng đô ở Hoa Lư (Ninh Bình)
- 970 đặt niên hiệu là Thái Bình, quan hệ hoà hảo với Nhà Tống
- Phong vương cho các con
- Cắt cử quan lại giữ những chức vụ chủ chốt
- XD cung điện, đúc tiền
- Xử phạt nghiêm với kẻ phạm tội (Đề ra các hình phạt)
b/ Tổ chức chính quyền thời Tiền Lê
* Sự thành lập
- 979 ĐTH bị giết -> nội bộ lục đục
Nhà Tống âm mưu xâm lược
=> Lê Hoàn được suy tôn làm vua
-> Nhà Lê thành lập -> đổi niên hiệu Thiên Phúc
* Tổ chức chính quyền
TW: Vua đứng đầu
Dưới vua có quan văn võ
Giúp vua có Thái sư, đại sư
Đơn vị hành chính:
- Cả nước chia 10 lộ