Bài 35. Hoocmôn thực vật

- Hiện nay chúng ta đã tổng hợp được nhiều hợp chất có tác dụng tương tự Auxin, em hãy kể tên một số loại Auxin tự nhiên và nhân tạo mà em biết và cho biết ứng dụng của chúng trong [r]

Giáo viên hướng dẫn: Hà Thị Nhung

Giáo sinh: Bùi Quốc Đại

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Lớp: 11B6

Tiết 37 (Bài 35): HOOCMÔN THỰC VẬT

1: Mục tiêu

a) Kiến thức

- Trình bày được khái niệm hoocmôn thực vật và đặc điểm chung của hoocmôn thực vật

- Kể tên được một số loại hoocmôn kích thích, ức chế và đặc điểm cơ bản của các loại hoocmôn đó

- Trình bày được tác dụng sinh lý và ứng dụng của các loại hoocmôn thực vật

- Trình bày được sự tương quan giữa các hoocmôn thực vật

- Nêu được những ứng dụng của việc sử dụng hoocmôn trong nông nghiệp

b) Kỹ năng

- Rèn luyện được kỹ năng so sánh, phân tích, tổng hợp

- Rèn luyện kỹ năng liên hệ kiến thức vào thực tiễn đời sống

c) Thái độ

- Nghiêm túc trong học tập, nghiên cứu khoa học

- Tích cực tham gia phát biểu ý kiến, chủ động lĩnh hội kiến thức

2: Chuẩn bị:

a: Giáo viên:

- Soạn giáo án trước khi lên lớp

- SGK, SGV

b: Học sinh

- Chuẩn bị bài trước khi lên lớp

3: Tiến trình bài dạy

a: Đặt vấn đề: (2 phút)

Hiện nay trên báo đài, thời sự và dư luận đưa rất nhiều thông tin về việc trồng rau phun thuốc kích thích sau 2 - 3 ngày có thể thu hoạch Vậy các chất kích thích đó có bản chất là

gì và chúng có tác động như thế nào với thực vật? Để trả lời câu hỏi trên chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài hôm nay Bài 35: HOOCMÔN THỰC VẬT

HOẠT ĐỘNG 1: KHÁI NIỆM (4 PHÚT) Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

- Dựa vào kiến thức thực tiễn và

thông tin trong SGK, em hãy cho

biết Hoocmôn thực là gì?

- Em có thể kể tên một số

hoocmôn thực vật?

- HS vận dụng kiến thức thực tế và thông tin trong SGK trả lời câu hỏi

- Auxin, Giberelin, Xitokinin, Etilen và axit abxixic

I: Khái niệm

- Hoocmôn thực vật là: Các chất hữu cơ do cơ thể thực vật tiết ra có tác dụng điều tiết hoạt động sống của cây

- VD: Auxin, Giberelin, Xitokinin, Etilen và axit abxixic

HOẠT ĐỘNG 2: HOOCMÔN KÍCH THÍCH (20 PHÚT) Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

- Tùy theo mức độ biểu hiện người

ta chia hoocmôn thực vật làm 2

nhóm đó là Hoocmôn kích thích và

hoocmôn ức chế Sau đây chúng ta

sẽ cùng nhau tìm hiểu từng nhóm

trên

- Hãy kể tên các hoocmôn kích

thích trong các hoocmôn trên?

- Em hãy nói cho cả lớp nghe

những hiểu biết của em về các loại

hoocmôn trên, đầu tiên là Auxin?

- HS nhìn vào SGK kể tên 3 hooocmorn kích thích là Auxin, Giberelin và Xitokinin

- HS đọc vận dụng kiến thức cá nhân kết hợp vs SGK trả lời câu hỏi

II: Hoocmôn kích thích

1: Auxin

- Auxin là một chất hữu

cơ tương đối đơn giản, có

- Em hãy cho biết Auxin được sinh

ra ở đâu và con người có thể tổng

hợp ra chúng không?

- Em hãy chú ý, Hoocmôn được

tạo ra ở một nơi nhưng lại gây

phản ứng ở một nơi khác Chất

Auxin sau khi được sinh ra sẽ đc

vận chuyển đến chồi, hạt đang nảy

mầm, lá, tầng phân sinh bên, nhị

hoa,

- Quan sát hình 35.1 và nêu nhận

xét về sự ảnh hưởng của của auxin

đến sự sinh trưởng của quả dâu

tây?

+ khích thước quả?

+ Hình dạng quả?

- Để tìm hiểu rõ tại sao lại có hiện

- Sinh ra chủ yếu ở đỉnh của thân và cành Nó có nhiều trong chồi, hạt đang nảy mầm, lá, tầng phân sinh bên, nhị hoa,

hiện nay con người đã

có thể tổng hợp được Auxin

- Auxin kích thích sinh trưởng làm tăng kích thước quả dâu tây

- Hạt cây cũng sản sinh

ra auxin có tác dụng quy định hình dạng quả

- Tác động sinh lí của

nhân indole, có công thức là: C10H9O2N (AIA)

- Nguồn gốc sinh ra:

+ Đỉnh của thân và cành + Auxin nhân tạo

- Nơi phân bố:

+ Chồi hạt đang nảy mầm

+ Lá đang sinh trưởng + Tầng phân sinh bên đang hoạt động

+ Nhị hoa

- Tác động sinh lí của

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

tượng trên chúng ta cùng nhau tìm

hiểu Cơ chế tác động của Auxin

Các em hãy nghiên cứu thông tin

trong SGK và cho biết tác động

sinh lý của Auxin?

- Hiện nay chúng ta đã tổng hợp

được nhiều hợp chất có tác dụng

tương tự Auxin, em hãy kể tên một

số loại Auxin tự nhiên và nhân tạo

mà em biết và cho biết ứng dụng

của chúng trong thực tiễn đời

sống?

- Chúng ta vừa tìm hiểu xong

Hoocmôn Auxin, tương tự em hãy

cho thầy biết Nguồn gốc, nơi phân

bố, tác dụng sinh lý và ứng dụng

của Giberelin và Xitokinin?

- Về Giberelin:

Giberelin là nhóm phytohormone

thứ hai được phát hiện sau auxin

Từ những nghiên cứu bệnh lý

“bệnh lúa von” do loài nấm ký

Auxin:

+ ở mức tế bào:

+ ở mức cơ thể:

- Một số loại auxin như AIA, AIB (axit indol butiric), ANA (axit naptyl axetic), 2,4 D,

Chúng được dùng để kích rễ, tăng tỉ lệ thụ quả, tạo quả không hạt,

- Được sinh ra chủ yếu

ở lá và rễ cây

Auxin:

+ ở mức tế bào: Kích thích quá trình nguyên phân và sinh trưởng dãn dài của tế bào

+ ở mức cơ thể: Tham gia vào hướng dộng, ứng động

- Ứng dụng:

Một số loại auxin như AIA, AIB (axit indol butiric), ANA (axit naptyl axetic), 2,4 D, Chúng được dùng để kích rễ, tăng tỉ lệ thụ quả, tạo quả không hạt, nuôi cấy mô TB TV,

2: Giberelin:

- Giberelin là nhóm chất đượcphát hiện khi nghiên cứu bệnh nấm lúa von Các dạng của chúng

sinh ở cây lúa Gibberella fujikuroi

gây nên

Theo em Giberelin được sinh ra ở

cơ quan nào và chúng được phân

bố ở đâu?

- Lúa von là hiện tượng cây lúa

cao gấp 2, 3 lần cây lúa bình

thường vậy Giberelin đã có tác

động như thế nào đối với thực vật?

- Dựa vào tác động sinh lý của

GA, em hãy nêu ứng dụng của GA

trong sản xuất nông nghiệp?

- Hằng năm, trước Tết một vài

tháng người trồng cây cảnh thường

- Lá, hạt, củ, chồi đang nảy mầm, trong hạt và quả đang hình thành, trong các lóng thân và cành đang sinh trưởng

- Ở mức tế bào

- Ở mức cơ thể

- Kích thích sự nảy mầm của hạt, chồi , củ,

- Tăng chiều cao cây, tạo quả không hạt,

- Xitokinin là dẫn suất của Adenin C5H6N4 hình

là các axit giberelic (GA)

- Nguồn gốc: Lá và rễ

cây

- Nơi phân bố:

+ Lá, hạt, củ, chồi đang nảy mầm

+ trong hạt và quả đang hình thành

+ trong các lóng thân và cành đang sinh trưởng

- Tác động sinh lý của GA:

+ Ở mức TB: làm tăng số lần nguyên phân và tăng chiều dài của mỗi TB + Ở mức cơ thể: Kích thích mạnh mẽ sự kéo dài của thân, sinh trưởng của lóng

- Ứng dụng:

+ Kích thích sự nảy mầm của hạt, chồi , củ,

+ Tăng chiều cao cây, tạo quả không hạt,

+ Tăng tốc độ phân giải tinh bột

3: Xitokinin

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

đem đánh Đào, quất trồng vào

chậu hoặc cha ông ta khi trồng cây

cau lùn thường xuyên đánh cây lên

rồi trồng lại vào chỗ khác, Em

hãy giải thích ý nghĩa của hoạt

động trên?

- Từ khái niệm trên em hãy cho

biết nguồn gốc và nơi phân bố của

xitokinin là gì?

- Xitokinin có vai trò hay tác động

thế nào đối với đời sống thực vật?

+ Em hãy quan sát hình 35.3 để

biết tác động sinh lý của xitokinin

ở mức cơ thể

thành ở rễ và vận chuyển hướng lên ngọn

có tác dụng khích thích

sự phân chia tế bào, ngăn chặn sự già hóa của cây, Vì vậy, con người đã tiến hành hoạt động trên để cắt bớt rễ cây, làm giảm lượng xitokinin đc sinh ra, thiếu xitokinin cây sinh trưởng chậm lại ra hoa sớm hơn

- Nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân tạo, nơi phân

bố là các tế bào đang xảy ra sự phân chia

- Ở mức tế bào

- Ở mức cơ thể

- Khái niệm: Xitokinin là

dẫn suất của Adenin

C5H6N4 bao gồmcác chất

tự nhiên và nhân tạo có t/d gây ra sự phân chia tế bào

- Nguồn gốc:

+ Tự nhiên: có nhiều ở rễ của thực vật, chồi, lá non, tầng phân sinh, VD: zeatin

+ Nhân tạo: Kinetin,

- Nơi phân bố: Các tế bào đang diễn ra quá trình phân chia

- Tác động sinh lý:

+ ở mức tế bào: kích thíc

sự phân chia tế bào, làm chậm quá trình già của tế bào

- ở mức cơ thể: hoạt hóa

- Đối với xitokinin thì nó được sử

dụng rộng rãi trong nuôi cấy mô tế

bào và điều khiển sự sinh chồi ở

mô callus

- Quay trở lại với câu hỏi đầu bài,

như các em thấy thực vật có khả

năng sản sinh ra các hoocmôn kích

thích tăng trưởng, vậy tại sao khi

chúng ta ăn nhiều rau lại không bị

bệnh mà khi ta ăn rau phun chất

khích thích không đủ thời gian,

không đúng liều lượng lại gây

bệnh cho con người và động vật?

- Các chất kích thích con người phun vào là auxin nhân nó không có enzyme phân giải nên khi bị tích lũy trong nông phẩm sẽ gây độc hại cho con người và động vật

sự phân hóa phát sinh chồi thêm trong nuôi cấy

mô callus

- Ứng dụng:

+ Được sử dụng rộng rãi trong nuôi cấy mô tế bào + Điều khiển sự sinh chồi

ở mô callus

- Chú ý không được sử dụng auxin nhân tạo đối với nông phẩm sử dụng trực tiếp làm rau ăn vì chúng không có enzyme phân giải nên sẽ gây độc cho con nguời và động vật

HOẠT ĐỘNG 3: HOOC MÔN ỨC CHẾ (15 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

- Chúng ta vừa cùng nhau tìm hiểu

xong 3 loại hoocmôn kích thích,

đối với hoocmôn ức chế chúng ta

sẽ tìm hiểu về 2 loại hoocmôn đó

là Etilen và Axit abxixic Để tạo

không khí sôi nổi, tích cực trong

học tập cũng như tạo không khí

thi đua giữa các em, sau đây thầy

sẽ tổ chức một trò chơi nhỏ giúp

lớp thi đua, tìm hiểu về 2 loại

hoocmôn trên Các em có muốn

- Học sinh hào hứng tham gia

chơi không ạ?

- Sau đâu thầy sẽ chia 2 dãy lớp

thành 2 nhóm, các em sẽ vận dụng

kiến thức cá nhân và tìm hiểu

thông tin trong SGK để điền nội

dung còn thiếu vào bảng so sánh

thầy viết trên bảng Đội bên trái

thầy sẽ tìm hiểu về Etilen, đội bên

phải thầy tìm hiểu về Axit

abxixic Cả 2 đội có 5 phút để trả

lời, trong 5 phút này, mỗi đội sẽ

cử đại diện lần lượt lên bảng để

điền vào chỗ trống, mỗi lượt chỉ

được điền một ý (một gạch đầu

dòng) và mỗi em chỉ được lên một

lần Các em có quyền thảo luận để

đưa ra các đáp án đúng Đội chiến

thắng là đội có nhiều đáp án đúng

nhất và trả lời nhanh nhất Các em

đã hiểu luật chơi chưa? Sau đây

thầy sẽ kẻ bảng, các em nghiên

cứu SGK để chuẩn bị trả lời

- GV cho hai nhóm nhận xét lẫn

nhau để tìm ra kết quả đúng nhất,

hướng dẫn học sinh, giải đáp thắc

mắc, đưa ra đáp án

- Chúng ta vừa cùng nhau tìm hiểu

xong 5 loại hoocmôn thực vật

chính bao gồm cả hooc môn kích

thích và ức chế, từ những kiến

- HS nghe phổ biến luật chơi, nghiên cứu SGK

và chơi trò chơi theo hướng dẫn của GV

- HS thảo luận, ghi chép vào vở

III: Hoocmôn ức chế

điểm chung của hoocmôn thực vật

là gì?

+ Nơi sinh và phân bố của các

hooc môn

+ Dùng thuốc kích rễ N3M Giâm,

chiết cành (20gr/L nước): nhúng

cành muốn giâm vào dung dịch

thuốc 5-10p, sau đó giâm vào đất;

bôi trực tiếp vào vết khoanh vỏ

phía trên ngọn cành khi bỏ bầu

Ngâm hạt giống (10gr/10L nước):

ngâm hạt giống trong 24h, sau đó

vớt ra ủ bình thường

+ Tính chuyên hóa

+ Tạo ra mội nơi  phản ứng ở một nơi khác + Nồng độ thấp nhưng hiệu quả cao

+ Tính chuyên hóa thấp hơn hoocmôn động vật bậc cao

- Đặc điểm chung của hoocmôn thực vật:

+ Tạo ra mội nơi  phản ứng ở một nơi khác + Nồng độ thấp nhưng hiệu quả cao

+ Tính chuyên hóa thấp hơn hoocmôn động vật bậc cao

HOẠT ĐỘNG 4: TƯƠNG QUAN HOOCMÔN THỰC VẬT (5 phút)

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

- Chúng ta vừa tìm hiểu

xong một số loại hoocmôn

kích thích và ức chế, trong

thực tế thì ở một loài thực

vật luôn cùng tồn tại nhiều

loại hoocmôn khác nhau

Vậy các loại hoocmôn này

tương tác với nhau như thế

nào, chúng ta cùng nhau

tìm hiểu phần cuối cùng

IV: Tương quan hoocmôn thực vật

trong bài hôm nay.

- Em hãy cho biết trong cơ

thể thực vật, các loại

hoocmôn có những mối

tương quan nào?

- Dựa vào kiến thức đã học,

em hãy liên hệ vận dụng sự

tương quan hoocmôn thực

vật trong sản xuất? GV gợi

ý việc trồng đảo cảnh, quất

cảnh, táo ta,

- Tương quan giữa hoocmôn kích thích và ức chế

- Tương quan giữa các hoocmôn kích thích với nhau

- Xử lý làm rụng lá để kích thích cây ra hoa ở đào, mai,

- Cắt chồi ngọn để phát triển cành một số loại cây cảnh,

- Tương quan giữa hoocmôn kích thích và ức chế:

VD: SGK

- Tương quan giữa các hoocmôn kích thích với nhau:

VD: SGK

- Ứng dụng:

+ Xử lý làm rụng lá để kích thích cây ra hoa ở đào, mai,

+ Cắt chồi ngọn để phát triển cành một số loại cây cảnh,

+ Ngoài ra chúng ta còn có thể ứng dụng mối tương quan trên để bảo quản hat, kích thích trồi,…

* Kết luận: (SGK – 142)

b: Củng cố và luyện tập (3 phút)

Câu 1: Trong nông nghiệp, để kích thích cây ra rễ người ta hay sử dụng hooc môn nào?

Câu 2: Để tăng tốc độ chín của quả ta có thể để chúng trong môi trường chứa hooc môn

nào?

A Auxin B Giberelin C Xitokinin D Etilen

Câu 3: Ưu thế ngọn là biểu hiện của hooc môn nào sao đây?

A Xitokinin B Etilen C Axit abxixic D Auxin

A Xitokinin B Auxin C Etilen D Axit abxixic

Câu 5: Quả đang chín sản sinh ra nhiều hooc môn thực vật nào?

c: Bài tập về nhà (1 phút)

Các em về đọc mục “Em có biết”, làm bài tập cuối SGK và chuẩn bị bài 36: Phát triển ở thực vật có hoa

PHỤ LỤC

Hoocmôn ức chế:

Nguồn gốc

Nơi phân bố

Tác động sinh lý

Ứng dụng

Đáp án bảng so sánh Hoocmôn ức chế:

Nguồn gốc

- Sinh ra nhiều trong thời gian rụng lá, mô bị tổn thương, hoa già

- Khi gặp điều kiện bất lợi

- Trong lá, lục lạp, chóp rễ của thực vật

có hoa

Nơi phân bố - Quả chín, hoa già - Mô của thực vật có mạch

- Cơ quan đang hóa già

Tác động

sinh lý

- Thúc đẩy quá trình chín của quả

- Ức chế sinh trưởng của cây non

- Điều tiết trạng thái ngủ, sự chín và hoạt động của hạt, sự đóng mở khí khổng

Ứng dụng - Thúc quả chóng chín, rụng lá

- Loại bỏ hiện tượng sinh con

- Điều tiết trạng thái ngủ, sự chín và hoạt động của hạt, sự đóng mở khí khổng