Bài 22. Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

-Những người bị nhiễm độc cấp do hóa chất BVTV, phốt pho hữu cơ, gây ra gây ra biến đổi cấu trúc NST.Do mất đoạn là chủ yếu, NST ít hơn 2n=46.Người bị nhiễm độc cấp do hóa chất nói trê[r]

? §ét biÕn gen lµ g×? Nguyên nhân phát sinh đột biến gen? Kể tên một số dạng đột biến gen?

Trả lời

-Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit.

-Nguyên nhân: Trong tự nhiên do ảnh hưởng phức tạp của môi

trường làm rối loạn quá trình tự sao của AND.

+Trong thực nghiệm :con người gây đột biến nhân tạo bằng các tác nhân vật lý, hóa học

- Các dạng đột biến gen: mất, thêm, thay thế một hoặc một số cặp nuclêôtit.

Kiểm tra bài cũ

T

Nhiễm sắc thể ban đầu Nhiễm sắc thể bị đột biến cấu trúc

Số đoạn Trình tự các đoạn đoạn Số Điểm khác vớí NST ban đầu Tên dạng đột biến

a

b

c

NST bị đột biến cấu trúc Nhiễm sắc thể ban đầu

8 8 8

ABCDEFGHABCDEFGHABCDEFGH

7108

Mất đoạn H Lặp lại đoạn BC

Đoạn BCD đảo thành DCB

Mất đoạn Lặp đoạn Đảo đoạn

Mất đoạn Lặp đoạn Đảo đoạn

Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là gì? Gồm mấy dạng,mô tả các dạng đột biến đó?

Máy bay Mỹ rãi chất độc màu da cam

(Dioxin) xuống các cánh rừng Việt Nam

Mỹ ném bom nguyên tử xuống hai thành phố Hiroshima và Nagasaki ở Nhật Bản trong chiến tranh thế giới lần thứ II

Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật. Công ty Vedan Việt Nam gây ô nhiễm

sông Thị Vải

-Những người bị nhiễm độc cấp do hóa chất BVTV, phốt pho hữu cơ, gây ra gây ra biến đổi cấu trúc NST.Do mất đoạn là chủ yếu, NST ít hơn 2n=46.Người bị nhiễm độc cấp do hóa chất nói trên có tần số đột biến NST gấp 2 lần so với bình thường.

Người bị đột biến ở mặt Người bị đột biến ở tay

Huyện miền núi Hướng Hoá (Quảng Trị) là địa phương có nhiều nạn nhân chất độc da cam/ dioxin nhất chính chất độc ấy đẫ để lại nhiều hậu quả nặng nề cho con người

Từ những hình ảnh trên em hãy cho biết nguyên nhân nào dẫn tới đột biến cấu trúc NST?

Hội chứng “mèo kêu”: (mất đoạn NST số 5)

HẬU QUẢ CỦA NHIỄM CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM ( DIOXIN )

Biến đổi Protein tương ứng

Biến đổi Kiểu hình

Biến đổi gen

Chỉ ra đâu là đột biến có lợi, đâu là đột biến có

hại?

Ví dụ 1: Mất một đoạn nhỏ ở đầu NST 21 gây ung thư máu ở người

Ví dụ 2: Enzim thuỷ phân tinh bột ở một giống lúa mạch có hoạt tính cao hơn nhờ hiện tượng lặp đoạn NST mang gen quy định enzim này

Lúa mạch đột biến cấu trúc NST

Cánh đồng lúa mạch Sản xuất bia từ lúa mạch`

Lúa mạch thường

Mắt ruồi giấm có bộ NST bình thường

Mắt ruồi giấm có một

đoạn NST nhân đôi

Mắt ruồi giấm có một đoạn NST nhân ba

Lặp đọan 16a trên NST của ruồi giấm sẽ làm mắt lồi của ruồi trở thành mắt dẹp (lặp càng nhiều thì mắt càng dẹp)

* Mất đoạn NST:

- Người bị ung thư máu nếu NST 21 bị mất đoạn

- Mất một phần cánh ngắn của NST số 5 ở người gây hội chứng tiếng mèo kêu.

- Mất 1 phần cánh dài ở NST 22 gây ung thư máu ác tính (philadenphia)

Em có biết ?

Nhiễm sắc thể gen Tính trạng

Thay đổi cấu trúc

Thay đổi số lượng và cách sắp xếp

Biến đổi ki ểu

tổ hợp

Di truyền

Đ ộ t

b i ế n

Đột biến cấu trúc NST có di truyền không?

1.Cho 1 nhiễm sắc thể, có trình tự phân bố của các gen như sau:

A B C D E

 F

 G H

Hãy vẽ sơ đồ NST sau khi bị đột biến trong các trường hợp sau:

a Nếu đột biến làm mất đoạn BC

b Nếu đột biến làm lặp đoạn BC

c Nếu đột biến làm đảo đoạn BCD

d Nếu đột biến làm đảo đoạn EFG

2 Nguyên nhân chủ yếu gây đột biến cấu trúc NST là:

a Các tác nhân vật lý của ngoại cảnh

b Các tác nhân vật lý và hoá học của ngoại cảnh

c Hoạt động co xoắn và tháo xoắn của NST trong phân bào

d Các tác nhân hoá học của ngoại cảnh

3 Dạng đột biến cấu trúc NST nào gây hậu

- Đột biến cấu trúc NST là những ……… trong cấu trúc NST gồm các dạng: ……… ;

……….; ………

- Tác nhân ………… và ………… của ngoại cảnh là

nguyên nhân chủ yếu gây đột biến cấu trúc NST.

- Đột biến cấu trúc NST thường …………, nhưng cũng

có trường hợp có lợi.

4 Chọn các từ hoặc cụm từ thích hợp điền vào chỗ (… ) Hoàn chỉnh các câu sau:

biến đổi mất đoạn

Ghi nhí

đảo đoạn lÆp ®o¹n

hãa häc vật lý

có hại

So sánh đột biến gen và đột biến cấu trúc NST?

Đáp án:

Giống nhau: - Đều là những biến đổi xảy ra trên cấu trúc vật chất

di truyền ( ADN hoặc NST )

- Đều phát sinh từ các tác động của môi trường bên ngoài và môi trường bên trong cơ thể

- Đều di truyền cho thế hệ sau - Phần lớn gây hại cho sinh vật.

Khác nhau: Đột biến gen Đột biến NST

Làm biến đổi cấu trúc của gen Làm biến đổi cấu trúc của

NST Gồm các dạng: mất cặp, thêm

cặp, thay cặp nucleotit Gồm các dạng: mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn NST

* Dặn dò

- Học bài cũ.

và soạn các câu hỏi 1,2,3 SGK trang 68

- Có 2 kiểu mất đoạn:

+ Mất đoạn đầu mút: NST mất 1 đoạn ở đầu mút của một cánh+ Mất đoạn trong: đoạn bị mất nằm ở khoảng giữa đầu mút và tâm động

*