Là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit. Gồm các dạng : + Mất một cặp nucleotit + Thêm một cặp nucleotit + Thay thế một cặp nucleotit Đột biến tự nhiên: Do ảnh hưởng phức tạp của môi trường trong và ngoài cơ thể làm rối loạn quá trình tự sao chép của phân tử ADN. Đột biến nhân tạo: Con người gây đột biến bằng các tác nhân vật lí hoặc hóa học. I ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ LÀ GÌ? II NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH VÀ TÍNH CHẤT CỦA ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ Nguyên nhân chủ yếu là do các tác nhân vật lí và hóa học của ngoại cảnh hoặc do sự biến đổi sinh lí nội bào đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn trên NST. Đột biến cấu trúc NST thường gây hại cho sinh vật. VD: Mất 1 đoạn nhỏ trên NST 21 gây ung thư máu ở người. Chúng ta cần phải làm gì để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST ? (Hạn chế được một số bệnh ung thư ở người)
Trang 1Giáo viên: TRẦN DANH BỐN
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
1 Đột biến gen là gì ? Gồm những dạng nào ?
- Là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan
tới một hoặc một số cặp nuclêôtit.
- Gồm các dạng :
+ Mất một cặp nucleotit
+ Thêm một cặp nucleotit
+ Thay thế một cặp nucleotit
2 Nguyên nhân phát sinh của đột biến gen ?
- Đột biến tự nhiên: Do ảnh hưởng phức tạp của môi trường trong và ngoài cơ thể làm rối loạn quá trình tự sao chép của phân tử ADN
- Đột biến nhân tạo: Con người gây đột biến bằng các tác nhân vật lí hoặc hóa học.
Trang 4BÀI 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC
NHIỄM SẮC THỂ
I- ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ LÀ GÌ?
II- NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH VÀ TÍNH CHẤT CỦA ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Trang 5I- ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ LÀ GÌ?
A
A B C D E F G H
A A B C D E B C D E F G H F G H
Trang 6I- ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ LÀ GÌ?
NST ban đầu (a): Có … đoạn gen
NST Số đoạn gen Điểm khác so với NST a Đặt tên dạng biến
đổi b
Mất đoạn H Mất đoạn Lặp lại đoạn B C Lặp đoạn Đảo đoạn B C D D C B Đảo đoạn
A
Trang 7Hình 22 Một số dạng đột biến cấu trúc NST
Lặp đoạn Mất đoạn
Đảo đoạn
Dạng đột biến nào gây hậu quả nghiêm trọng?
Dạng đột biến nào ít ảnh hưởng đến sức sống?
Hình b,c,d minh họa các dạng nào của đột biến
Trang 8b e
NST ban đầu
Chuyển đoạn trên 1 NST
I- ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ LÀ GÌ?
b
Chuyển đoạn trên 2 NST
NST sau biến đổi
Trang 10I- ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ LÀ GÌ?
- Khái niệm : Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là những biến đổi trong cấu trúc nhiễm sắc thể.
Đột biến cấu trúc NST gồm những dạng nào?
A
Trang 11II- NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH VÀ TÍNH CHẤT CỦA ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Nguyên nhân chủ yếu gây ra đột
biến cấu trúc NST ?
Đột biến cấu trúc NST xảy ra do đâu ?
1 Nguyên nhân phát sinh
A
Trang 12Tia tử ngoại Tia phóng xạ
Tác nhân vật lí
Trang 13Chất độc da cam
Thuốc trừ sâu, diệt cỏ…
Tác nhân hóa học
Trang 14II- NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH VÀ TÍNH CHẤT CỦA
ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
1 Nguyên nhân phát sinh
Nguyên nhân chủ yếu là do các tác nhân vật lí và
hóa học của ngoại cảnh hoặc do sự biến đổi sinh lí nội
bào đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn trên NST.
Trang 15
II- NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH VÀ TÍNH CHẤT CỦA
ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2 Tính chất của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
Mất 1 đoạn nhỏ ở đầu NST số 21 gây bệnh ung thư máu ác tính
Đột biến cấu trúc NST thường có lợi hay có hại ? Vì sao ?
Trang 16Mất 1 đoạn ngắn NST số 5 gây nên hội chứng “tiếng mèo kêu”
II- NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH VÀ TÍNH CHẤT CỦA
ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2 Tính chất của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
Trang 17Nạn nhân chất độc da cam
Trang 18Lặp đọan 16A trên NST của ruồi giấm sẽ làm mắt lồi của ruồi trở
thành mắt dẹp (lặp càng nhiều thì mắt càng dẹp)
II- NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH VÀ TÍNH CHẤT CỦA
ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2 Tính chất của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
Trang 19Sản xuất bia
Lúa mạch thường
Enzim thuỷ phân tinh bột ở một giống lúa mạch có hoạt tính cao hơn nhờ hiện tượng lặp đoạn NST mang gen quy định enzim này
Đột biến cấu trúc NST có vai trò trong sản xuất như thế nào ?
Đột biến cấu trúc NST có vai trò trong sản xuất như thế nào ?
Lúa mạch đột biến
Trang 20Đu đủ chuyển gen kháng virus gây bệnh đốm vòng
2 Tính chất của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
Gạo chuyển gen giàu caroten
Trang 21II- NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH VÀ TÍNH CHẤT CỦA
ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
2 Tính chất của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
- Đột biến cấu trúc NST thường gây hại cho sinh vật.
VD: Mất 1 đoạn nhỏ trên NST 21 gây ung thư máu ở
người.
Đột biến cấu trúc NST ảnh hưởng như thế nào
đến sinh vật?
Vì sao đột biến cấu trúc NST thường gây hại cho sinh vật?
- Đôi khi có một số dạng đột biến cấu trúc NST có lợi
được ứng dụng trong thực tiễn sản xuất.
Vì trải qua quá trình tiến hoá lâu dài, các gen đã được sắp xếp hài hoà trên NST Biến đổi cấu trúc NST làm
thay đổi số lượng và cách sắp xếp các gen gây hại
Trang 22Chúng ta cần phải làm gì để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST ? (Hạn chế được một số bệnh ung thư
ở người)
Trang 23Có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường
Trang 24Bảo vệ nguồn nước sạch
Trang 25Sử dụng hợp lí, an toàn thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ
Trang 26Tuyên truyền bảo vệ môi trường
Trang 27Đấu tranh chống sử dụng vũ khí hóa học, vũ khí hạt nhân
Trang 29A Mất đoạn nhiễm sắc thể
B Lặp đoạn nhiễm sắc thể
C Đảo đoạn nhiễm sắc thể
D Chuyển đoạn nhiễm sắc thể
Câu 1: Quan sát trường hợp minh họa sau đây và hãy xác định đột
biến này thuộc dạng nào?
A B.C D E F G H A B.C D E F G
Trang 30A Mất đoạn nhiễm sắc thể
B Đảo đoạn nhiễm sắc thể
C Lặp đoạn nhiễm sắc thể
D Chuyển đoạn nhiễm sắc thể
Câu 2: Đột biến cấu trúc nào sau đây không làm thay đổi kích
thước nhiễm sắc thể nhưng làm thay đổi trình tự các gen trên đó, ít
ảnh hưởng đến sức sống?
Trang 31Câu 3: Cơ chế phát sinh đột biến cấu trúc NST là do tác dụng của
các tác nhân gây đột biến, dẫn đến:
A Phá vỡ cấu trúc NSTB.Gây ra sự sắp xếp lại các đoạn trên NST
C NST gia tăng số lượng trong tế bào
D Cả A và B đều đúng
Trang 32ĐỘT BIẾN
CẤU TRÚC NST
Khái niệm
Nguyên nhân Các dạng
Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là những biến đổi trong cấu trúc NST
Mất đoạn Lặp đoạn Đảo đoạn Chuyển đoạn
Bên ngoài
tác nhân vật lí tác nhân hóa học
Trang 33-Học bài và trả lời câu hỏi SGK
- Đọc trước bài 23: Đột biến số lượng nhiễm sắc thể -Học bài và trả lời câu hỏi SGK
- Đọc trước bài 23: Đột biến số lượng nhiễm sắc thể