GIÁO ÁN SINH HỌC 9 Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ I/ Mục tiêu: chuẩn kiến thức 1/Kiến thức - Trình bày được khái niệm về một số dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể.. - Giải t
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 9 Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/Kiến thức
- Trình bày được khái niệm về một số dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
- Giải thích và nắm được nguyên nhân, vai trò của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
2/Kĩ năng
- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Hoạt động nhóm
Kĩ năng sống
- Kĩ năng hợp tác, ứng xử / giao tiếp, lắng nghe tích cực
- Thu thập và xử lí thông tin khi đọc SGK để tìm hiểu các dạng đột biến cấu trúc NST
- Tự tin bày tỏ ý kiến
3/ Thái độ.
Củng cố niềm tin vào khoa học, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu
II/ Phương pháp
- Dạy học nhóm
- Động não
- Hỏi và trả lời
- Vấn đáp tìm tòi
- Trực quan
III/ Chuẩn bị.
- GV: Tranh các dạng đột biến, phiếu học tập
- HS: Xem trước bài nội dung bài
IV/ Tiến trình lên lớp.
Trang 22/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Đột biến gen là gì? Gồm các dạng nào? Cho thí thí dụ minh hoạ?
(?) Nguyên nhân phát sinh đột biến gen? Tại sao đột biến gen thường có hại cho bản thân sinh vật?
3/ Bài mới
a/ Khám phá.
Gv: NST là cấu trúc mang gen có bản chất là ADN, chính nhờ tự sao của ADN đưa đến sự
tự nhân đôi của NST, nhờ đó các gen qui định tính trạng di truyền qua các thế tế bào và cơ thể Trong thực tế có một số tác nhân có thể làm phá vở cấu trúc của NST, dẫn đến sự thay đổi cách sắp xếp các gen trên đó và gây hại cho bản thân sv
Vậy đột biến cấu trúc NST là gì ? Gồm các dạng nào ? Nguyên nhân phát sinh và tính chất của nó ra sao Tiết học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu các vấn đề đó
b/ Kết nối
Thời gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
18’ Hoạt động 1: Tìm hiểu k/n và một số dạng đột biến cấu trúc NST
- Gv: NST là cấu trúc mang gen có bản chất là ADN, chính nhờ tự sao của AND dẫn đến sự tự nhân đôi của NST Cấu trúc của NST có thể bị biến đổi bởi một tác nhân nào đó
- Gv: Y/c hs quan sát một số dạng đột biến cấu trúc NST và phân tích sơ lược hình vẽ
- Gv: Y/c hs thảo luận và hoàn thành phiếu học tập
Phiếu học tập
I/ Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là gì?
- HS: Tự quan sát hình vẽ
- HS: Trao đổi nhóm và tự hoàn thành phiếu học tập theo y/c của gv
Trang 3STT Nhiễm sắc thể
ban đầu
a A B C D E F G H
b A B C D E F G H
c
A B C D E F G H
- Gv: Từ kết quả bảng trên cho hs tự rút
ra kết luận
(?) Đột biến cấu trúc NST là gì? Gồm các dạng nào ?
NST sau khi
bị biến đổi
Tên dạng đột biến
- Mất đoạn H - Mất đoạn
- Lặp đoạn BC - Lặp đoạn
- Trình tự đoạn
BCD đổi thành
- Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
- Gồm các dạng: Mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn.
15’ Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên nhân phát sinh và t/c của ĐBCT NST
- Gv: Y/c hs đọc thông tin và trả lời các câu hỏi sau:
(?) Nguyên nhân nào gây ra đột biến cấu trúc NST?
- Gv: Mở rộng và liên hệ thực tế về tác
II/ Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST
- HS: Tự thu thập thông tin
- HS: Do ảnh hưởng phức tạp của môi trường trong và ngoài cơ thể
+ Môi trường trong do rối loạn trong quá trình tự nhân đôi của NST dẫn đến
sự thay đổi và cách sắp xếp các gen trên NST
+ Môi trường bên ngoài là do các tác
Trang 4đổi trong cấu trúc của NST.
+ Thuốc hoá học sử dụng trong nông nghiệp (thuốc diệt cỏ dại, thuốc phòng trừ sâu bệnh ) Liên hệ về cách sử dụng hợp lí, từ đó giáo dục hs
+ T/n vật lí: Sốc nhiệt, tia tử ngoại, tia phóng xạ
(?) Tại sao đột biến cấu trúc NST lại gây hại cho con người và sinh vật?
- Gv: Nêu một số thí dụ:
+ Mất một đoạn nhỏ ở đầu NST thứ 21 gây ung thư máu ở người
+ Tăng thêm một NST thể thứ 21 → bệnh đao (bé, lùn, má phệ, miệng hơi há, lưỡi hơi thè ra, ngón tay ngắn )
+ Chỉ có một NST giới tính → bệnh Tơcnơ ( Chỉ có 1 NST giới tính: Bệnh nhân nữ lùn, cổ ngắn, tuyến vú không phát triển, đến lúc trưởng thành không có kinh nguyệt, thường mất trí
- Gv: Bên cạnh những đột biến có hại, trong thực tiễn cũng có đột biến có lợi
- Gv: Y/c hs tự rút ra kết luận →
đã phá vỡ cấu trúc NST
- HS: Trải qua quá trình tiến hoá lâu dài, các gen đã sắp xếp hài hoà trên NST, khi cấu trúc NST bị biến đổi sẽ dẫn đến sự thay đổi số lượng và cách sắp xếp gen trên đó thường gây hại cho sinh vật
- Tác nhân vật lí và hoá học của ngoại cảnh là nguyên nhân chủ yếu gây đột biến cấu trúc NST.
- Đột biến cấu trúc NST thường có hại, nhưng cũng có trường hợp có lợi.
5’ Hoạt động 3: Củng cố và tóm tắt bài
- Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là gì ? Gồm các dạng nào?
Trang 5- Nguyên nhân nào gây ra đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể?
- Nêu tính chất của đột biến nhiễm sắc thể?
- Tại sao đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể thường có hại cho sinh vật và con người? cho một vài thí dụ minh hoạ để thấy được sự tác hại đó?
1’ Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà
- Học thuộc bài, trả lời các câu hỏi trang 66
- Xem trước nội dung bài 23