Bai 22 dot bien cau truc nhiem sac the

-Do rối loạn trong quá trình sao chép ADN dưới tác động của các yếu tố tự nhiên -Do con người gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân vật lý, hóa học -Đa số đột biến có hại, một số có lợi 2.

Giáo viên:Nguyễn Thị Thanh Hương Trường trung học cơ sở Chuế Lưu

Sinh học 9

KIỂM TRA BÀI CŨ

1 Đột biến gen là gì? Gồm những dạng nào.Cho ví dụ

- Là những biến đổi trong cấu trúc của gen

- Gồm các dạng : Mất, thêm, thay thế cặp nucleotit

- Ví dụ: Lợn con có đầu và chân sau dị dạng

3 Nguyên nhân phát sinh và vai trò của đột biến gen

-Do rối loạn trong quá trình sao chép ADN dưới tác động của các yếu

tố tự nhiên

-Do con người gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân vật lý, hóa học

-Đa số đột biến có hại, một số có lợi

2 Vì sao đột biến gen thường có hại cho bản thân sinh vật

-Vì đột biến gen làm phá vỡ sự thống nhất hài hoà trong kiểu gen đã qua chọn lọc tự nhiên và duy trì lâu đời trong điều kiện tự nhiên, gây ra những rối loạn trong quá trình tổng hợp prôtêin mà nó mã hoá dẫn đến biến đổi ở kiểu hình

Sự biến đổi cấu trúc NST trong trường hợp aNST BAN ĐẦU A A B B C C D D E E F F G G H H

MẤT ĐOẠN

NST BỊ BIẾN

ĐỔI CẤU TRÚC

Nhãm Nhiễm sắc thể ban đầu Nhiễm sắc thể bị đột biến cấu trúc

Số đoạn Trình tự các đoạn Số

đoạn

Điểm khác vớí NST ban đầu

Tiết 25: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

I Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là gì?

Nhiễm sắc thể ban đầu Nhiễm sắc thể bị đột biến cấu trúc

8

Mất đoạn H Thêm đoạn BC

Đoạn BCD đảo thành DCB

Mất đoạn Lặp đoạn Đảo đoạn

ABCDEFG

ABCBCDEFGH

ADCBEFGH

Sự biến đổi cấu trúc NST trong trường hợp c

Nhóm STT Nhiễm sắc thể ban đầu Nhiễm sắc thể bị đột biến cấu trúc

Số đoạn Trình tự các đoạn đoạnSố vớí NST ban Điểm khác

đầu

Tên dạng đột biến

1

8 8

8

ABCDEFGHABCDEFGH

Đoạn BCD đảo thành DCB

a

c 3

B

I Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

- Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi

-Lặp đoạn gây hậu quả nhất đinh nhưng thường không nghiêm

trọng như mất đoạn

- Đảo đoạn, chuyển đoạn trên 1 NST thường không nghiêm

trọng, đôi khi có lợi

Người bị đột biến ở mặt Người bị đột biến ở tay

Đột biến cấu trúc NST gây ra nhiều hậu quả với sinh vật vậy nguyên nhân nào gây ra đột biến cấu trúc NST

Máy bay Mỹ rải chất độc da cam

xuống Miền Nam Việt Nam Sử dụng vũ khí hạt nhân

Sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật

Ô nhiễm môi trường nước

Rác thải Cháy rừng

Nghiên cứu thông tin SGK, kết hợp những hình ảnh quan sát được,nêu những nguyên nhân nào gây biến đổi cấu trúc NST

Đột biến cấu trúc NST xảy ra do ảnh hưởng phức tạp của môi trường bên trong cơ thể : Những biến đổi bất thường về sinh lí, sinh hóa

trong tế bào

Do yếu tố của môi trường bên ngoài cơ thể thường là do tác động của con người như: Tác nhân vật lý: tia phóng xạ, tia cực tím, nhiệt độ…Tác nhân hóa học:Ảnh hưởng của các chất độc hóa học như thuốc trừ sâu,diệt cỏ,chất độc màu da cam…

Những yếu tố nào của môi trường bên trong cơ thể gây biến đổi cấu trúc NST

Những yếu tố nào của môi trường bên ngoài cơ thể gây biến đổi cấu trúc NST

II.Nguyên nhân phát sinh:

+ Do tác nhân của môi trường ngoài cơ thể (Thường là do tác động của con người như:

-Tác nhân vật lý:Tia phóng xạ,tia cực tím,nhiệt độ…

-Tác nhân hóa học:Ảnh hưởng của các chất độc hóa học như:Thuốc trừ sâu,diệt cỏ, điôxin…

+ Do nguyên nhân bên trong cơ thể:Những biến đổi bất thường trong sinh lí,sinh hóa trong tế bào(Xuất hiện một cách tự nhiên)

Chúng ta cần phải làm gì để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST?

(Hạn chế được một số bệnh ung thư ở người)

-Sử dụng hợp lí,an toàn thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ-Sử dụng nguồn nước sạch, không vứt rác bừa bãi

-Các nhà máy xí nghiệp cần có biện pháp xử lí nước thải sao cho phù hợp

-Có ý thức phòng chống sử dụng vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học

-Có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường

Để phòng đột biến cấu trúc NST cần lưu ý

Để đề phòng đột biến cấu trúc NST cần lưu ý

Đột biến NST ảnh hưởng như thế nào đến đời sống sinh

vật Các em cùng quan sát những hình ảnh sau

HẬU QUẢ CỦA NHIỄM CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM ( DIOXIN )

KHE HỞ MÔI HÀM BÀN TAY MẤT MỘT SỐ NGÓN

BÀN CHÂN MẤT NGÓN

VÀ DÍNH NGÓN

BÀN TAY NHIỀU NGÓN

Hội chứng “mèo kêu”:Do mất 1 phần cánh của NST số 5 ở người: Trẻ khóc như tiếng mèo kêu, cơ thể có những dị dạng, chậm biết

đi, chậm biết nói, thiểu năng trí tuệ

Mắt ruồi giấm có bộ

NST bình thường

Mắt ruồi giấm có một đoạn NST nhân đôi

Mắt ruồi giấm có một đoạn NST nhân ba

Lặp đọan 16a trên NST của ruồi giấm sẽ làm mắt lồi của ruồi trở thành mắt dẹp (lặp càng nhiều thì mắt càng dẹp)

Hình 3

Giống ngô đột biến chịu hạn cho

năng suất cao

Giống chuối đột biến kháng

sâu bệnh

Nêu vai trò của đột biến cấu trúc NST

III Vai trò của đột biến cấu trúc NST

- Đột biến cấu trúc NST thường gây hại cho bản thân sinh vật

VD: - Mất 1 đoạn nhỏ trên NST 21 gây ung thư máu ở người

- Mất 1 phần cánh của NST số 5 gây hội chúng “mèo kêu”

ở người

- Lặp đoạn số 16 trên NST của ruồi giấm làm cho mắt lồi thành mắt dẹt

-Đôi khi có dạng đột biến cấu trúc NST có lợi

VD: - Đột biến cấu trúc NST làm ngô, chuối có sức chống chiu tôt, năng suất cao

Qua bài học em thấy liên quan tới những môn học nào

Tại sao đột biến cấu trúc NST lại thường gây hại cho con người và sinh vật

Cùng trả lời các câu hỏi để nhận phần thưởng

Vì trải qua quá trình tiến hoá lâu dài, các gen đã được sắp xếp hài hoà trên NST.

Khi biến đổi cấu trúc NST sẽ làm phá vỡ cấu trúc của NST, phá

vỡ sự sắp xếp hài hòa của các gen trên NST nên thường gây hại cho sinh vật ( rối loạn hoạt động cơ thể, dẫn đến bệnh tật, thậm chí gây chết)

Tại sao đột biến cấu trúc NST lại gây hại cho con người

và sinh vật

-Môn GDCD: Giáo dục ý thức của cho mỗi người chung tay bảo vệ môi trường sống ngày càng xanh sạch đẹp.

- Môn công nghệ: Trồng trọt – sử dụng thuốc trừ sâu thuốc bảo vệ thực vật thuốc diệt cỏ đúng cách

-Môn lịch sử: Chất độc Đioxin do chiến tranh miền Nam để lại

-Môn hóa học: Các nguyên tố hóa học do chất độc Dioxin, sử dụng thuốc trừ sâu thuốc bảo vệ thực vật thuốc diệt cỏ đúng cách

- Môn vật lý: Nói không với vũ khí hạt nhân, tránh các tia phóng xạ.Những ứng dụng liên môn cần nhớ

Qua bài học em thấy liên quan tới những môn học nào

Phần th Ư ởng là một số hình ảnh “ Đặc biệt” để giải trí.

Chất độc da cam Mỷ rải ở Việt Nam trong thời gian chiến tranh đã diễn

ra mấy chục năm về trước, nhưng đến nay hàng ngày, hàng giờ, người dân Việt Nam vẫn phải chứng kiến những hậu quả thương tâm của loại hoá chất này

*Mặc dù chưa đầy đủ, nhưng những nước kém phát triển hoặc đang

phát triển không phải không biết những hậu quả do môi trường bị ô

nhiễm

-Những người bị nhiễm độc cấp do hóa chất bảo vệ thực vật, phốt pho hữu cơ, gây ra gây ra biến đổi cấu trúc NST.

Do mất đoạn là chủ yếu, NST ít hơn 2n=46

Người bị nhiểm độc cấp do hóa chất nói trên có tần số đột biến NST gấp

2 lần so với bình thường.

Có thể bạn chưa biết

- Ở tằm nhờ chuyển đoạn, gen kiểm tra màu đen của vỏ trứng từ

NST thường chuyển qua NST giới tính Y Dựa vào màu sắc trứng người ta biết được trứng nào nở ra tằm đực Tằm đực có sản lượng

tơ cao hơn tằm cái

mang các đặc điểm quí:

+ Ngô chống chịu được thuốc diệt cỏ, kháng sâu đục thân, côn trùng

có hại