- Giải thích được một số ứng dụng về sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt và sản xuất.. Thái độ.[r]
Trang 1TIẾT BÀI 36: PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT CÓ HOA Ngày soạn: 26/2/2016
Sinh viên: Phạm Thị Hương
Lớp K63A_ Thực hành chiều thứ 2
A Mục tiêu bài học
Sau khi học xong bài này, HS phải:
1 Kiến thức
- Nêu được khái niệm phát triển của thực vật
- Nêu được khái niệm quang chu kì Trình bày được đặc điểm của các loại cây theo quang chu kì
- Trình bày được các nhân tố chi phối sự ra hoa
- Phân tích được vai trò của phytocrom đối với sự ra hoa của cây
- Trình bày được tác động của hoocmon ra hoa
- Phân tích được mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển
- Giải thích được một số ứng dụng về sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt
và sản xuất
2 Kĩ năng
- Kĩ năng tư duy: phân tích, tổng hợp, khái quát hóa
- Kĩ năng học tập: tự học, hợp tác, đọc sách, thu thập thông tin
- Kĩ năng sinh học:quan sát, định nghĩa, trình bày
3 Thái độ
- Có ý thức bảo vệ, chăm sóc cây trồng
B Phương pháp dạy học
- Phương pháp thuyết trình
- Phương pháp vấn đáp
- Phương pháp giảng giải
- Phương pháp hợp tác
C Chuẩn bị của GV và HS
1 Chuẩn bị của GV
- SGK
- Tranh hình bài 36 phóng to
- Hình chu trình sống của thực vật có hoa
Trang 2
- Phiếu học tập:
Tìm hiểu các nhóm cây dưới ảnh hưởng của quang chu kì
Cây ngày dài Cây ngày ngắn
Cây trung tính
2 Chuẩn bị của HS
- SGK
D Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ.
Câu hỏi 1: Hoocmon thực vật là gì? Nêu đặc điểm của hoocmon thực vật?
Câu hỏi 2: Kể tên các hoocmon kích thích và nêu ứng dụng?
3 Bài mới
3.1 Đặt vấn đề
Sinh trưởng và phát triển là hai quá trình liên tiếp xen kẽ nhau trong chu trình sống của thực vật Đối với thực vật có hoa, ra hoa là một dấu hiệu đặc biệt của sự phát triển Vậy phát triển của thực vật là gì? Những nhân tố nào chi phối đến sự ra hoa, và con người đã vận dụng những hiểu biết đó vào sản xuất nông nghiệp như thế nào, sẽ là nội dung tìm hiểu trong bài học 36
3.2 Triển khai bài
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm phát triển
- GV: Quan sát chu trình
sống của thực vật có hoa,
cho biết:
+ Trình bày các giai đoạn
của chu trình sống của
cây có hoa?
+ Chỉ ra sự biến đổi về
hình thái và chức năng
- HS: Quan sát và trả lời:
+ Hạt nay mầm thành cây Cây sinh trưởng đến lúc nào đó sẽ ra hoa
+ Sự thụ phấn và thụ tinh tạo nên quả chứa hạt
I Khái niệm phát triển
Trang 3của mỗi giai đoạn?
- GV: Sự ra hoa tạo quả ở
thực vật, đó là sự biến đổi
về chất, khác với sự tăng
kích thước và khối lượng
trong sinh trưởng
- GV: Bổ sung kiến thức;
+ Dấu hiệu của việc
chuyển cây từ giai đoạn
sinh trưởng và phát triển
dinh dưỡng sang giai
đoạn sinh trưởng và phát
triển sinh sản đó là sự
hình thành hoa
+ Trong quá trình phát
triển có sự sinh trưởng
Vậy hai quá trình này có
mối quan hệ thế nào là
nội dung nghên cứu trong
mục II Mối quan hệ giữa
sinh trưởng và phát triển
- Phát triển của cơ thể thực vật là toàn bộ những biến đổi diễn ra trong chu trình sống, gồm ba quá trình liên quan:
+ Sinh trưởng
+ Phân hóa
+ Phát sinh hình thái
Hoạt động 2: Tìm hiểu mối quan hệ sinh trưởng và phát triển
- GV: Treo tranh hình 36
và đánh số cây 9 lá là cây
số 1 và cây có hoa là cây
số 2 Nêu yêu cầu:
+ Cây cà chua số 1 khác
cây số 2 ở đặc điểm nào?
+ Cây cà chua số 2 sinh
trưởng thể hiện như thế
nào?
+ Sự hình thành thêm lá
mới và hoa là nhờ quá
trình nào?
- GV: Mối liên quan sinh
trưởng và phát triển thể
hiện như thế nào?
- GV: Yêu cầu HS lấy
một số VD về sự liên
- HS: Quan sát tranh hình
và trả lời:
+ Cây số 1 và cây số 2 khác về số lá và hoa
+ Cây cà chua số 2 tăng lên 5 lá (từ 9 => 14 lá) chiều cao tăng
+ Sự phát triển thể hiện
sự phân hóa tế bào tạo lá mới và hoa dẫn đến phát sinh hình thái
- HS: Sinh trưởng luôn gắn với phát triển
- HS: Có thể liên hệ thực tiễn nêu VD
II Mối quan hệ sinh trưởng và phát triển
- Sinh trưởng gắn với phát triển
- Phát triển trên cơ sở của
Trang 4quan sinh trưởng và phát
triển thực vật sinh trưởng.=> Sinh trưởng và phát
triển là những quá trình liên quan với nhau, đó là hai mặt của chu trình sống của cây
Hoạt động 3: Tìm hiểu những nhân tố chi phối sự ra hoa
- GV: Sự ra hoa chịu tác
động từ nhân tố: nội tại và
ngoại cảnh
- GV: Quan sát hình 36,
trả lời câu hỏi:
+ Khi nào cây cà chua ra
hoa?
+ Dựa vào đâu để xác
định tuổi của cây 1 năm?
- GV bổ sung;
+ Cây lúa sau 3 tháng
gieo xạ sẽ trổ bông Cây
na sau 3 năm ra hoa Cây
tre 60 năm ra hoa một lần
+ Qua VD trên, nhận xét
gì về thời gian ra hoa của
các loài khác nhau?
- GV: Như vậy, phải đạt
đến độ tuổi nhất định cây
mới ra hoa, hay tuổi cây
là một nhân tố chi phối
đến sự ra hoa
- GV: Sự ra hoa còn chịu
tác động của yếu tố ngoại
cảnh
- GV: Ở cây lúa mì, gieo
hạt trước mùa đông, hạt
được vùi trong tuyết
Sang mùa xuân, tuyết tan,
thời tiết ấm hạt nảy mầm,
cây sinh trưởng Còn nếu
gieo vào mùa xuân thì
- HS: Quan sát và trả lời:
+ Đến tuổi lá 14 thì cây ra hoa
+ Tính tuổi 1 năm của cây theo số lá
- HS: Các loài cây khác nhau thì ra hoa vào thời gian khác nhau
- HS:
+ Thực vật chỉ ra hoa khi nhiệt độ thấp
+ Xuân hóa là hiện tượng cây ra hoa phụ thuộc vào nhiệt độ thấp
III Những nhân tố chi phối sự ra hoa
1 Tuổi của cây
- Tùy thuộc vào giống, loài mà đến tuổi nhất định cây mới ra hoa
2 Nhiệt độ thấp và quang chu kì
a) Nhiệt độ thấp
Trang 5chúng chỉ sinh trưởng mà
không ra hoa
Cho biết nhiệt độ thấp
ảnh hưởng đến sự ra hoa
như thế nào? Xuân hóa là
gì? Cho VD?
- GV bổ sung kiến thức:
+ Nhiệt độ thấp có vai trò
như là yếu tố cảm ứng sự
ra hoa
+ Độ tuổi mẫn cảm với
xuân hóa cũng thay đổi
theo từng loại thực vật
+ Khi quá trình xuân hóa
chưa kết thúc thì tác dụng
của nhiệt độ thấp bị phá
bỏ bởi các tác nhân không
thuận lợi khác, đặc biệt là
nhiệt độ cao
- GV: Sự hiểu biết về
xuân hóa được ứng dụng
như thế nào trong sản
xuất?
- GV: Tại sao có cây chỉ
ra hoa vào mùa hè, có cây
chỉ ra hoa vào mùa đông?
- GV: Quang chu kì là gì?
Phản ứng quang chu kì
của cây như thế nào?
- GV: Nghiên cứu SGK
hoàn thành phiếu học tập,
thảo luận nhóm 4 người
trong 3 phút
- GV: Chiếu kết quả thảo
- HS liên hệ thực tiễn trả lời:
+ Giảm nhiệt độ để gây
sự ra hoa, tạo quả cho năng suất
+ Bảo quản hạt giống, củ giống để rút ngắn thời gian sinh trưởng làm tăng năng suất
- HS: Do nhiệt độ, ánh sáng
- HS: Nghiên cứu SGK, trả lời:
+ Quang chu kì là sự ra hoa phụ thuộc vào tương quan độ dài ngày và đêm
+ Hình thành 3 nhóm thực vật: Cây ngày dài, cây ngày ngắn, cây trung tính
- HS: Nghiên cứu SGK, thảo luận nhóm hoàn thành phiếu học tập
- Nhiều loài thực vật ra hoa sau khi qua mùa đông hay xử lí bởi nhiệt độ thấp
- Xuân hóa: là hiện tượng
ra hoa của cây phụ thuộc vào nhiệt độ thấp
b) Quang chu kì
- Quang chu kì là sự ra hoa phụ thuộc vào tương quan độ dài ngày và đêm
Trang 6luận của một số nhóm
- GV: Chữa bài, chiếu đáp
án phiếu học tập
- HS: Đại diện nhóm trình bày => lớp nhận xét
Đáp án phiếu học tập:
Cây ngày dài - Ra hoa khi độ dài ngày ít nhất
bằng 14h
- Ở các vùng ôn đới
Dâu tây, lúa mì, thanh long, lúa mạch
Cây ngày ngắn - Ra hoa khi độ dài ngày < 14h
- Có ở thực vật nhiệt đới
Đỗ, cafe, thược dược, cà tím
Cây trung tính - Ra hoa ở cả ngày dài, ngày
ngắn Cà chua, lạc, hướngdương, ngô
- GV: Phản ứng quang
chu kì không thể phụ
thuộc trực tiếp vào quá
trình quang hợp nghĩa là
không phải do diệp lục
mà do phytocrom
Cho biết, phytocrom là
gì? Vai trò phytocrom?
- GV: Cây muốn ra hoa
được phải có tác nhân
kích thích đó là hoocmon
- GV: Cơ chế nào chuyển
cây từ trạng thái sinh
dưỡng sang trạng thái ra
hoa khi cây ở điều kiện
quang chu kì thích hợp?
- HS: Phytocrom là sắc
tố Tham gia vào các hoạt động của cây như: nở hoa, nảy mầm
- HS: Thực vật cần tiết hoocmon
- Dưới ảnh hưởng của quang chu kì, thực vật chia làm 3 nhóm:
+ Cây ngày dài
+ Cây ngày ngắn
+ Cây trung tính
c) Phytocrom
- Phytocrom là sắc tố cảm nhận quang chu kì, sắc tố cảm nhận ánh sáng
- Vai trò: làm cho hạt nảy mầm, giúp hoa nở, mở khí khổng, tham gia phản ứng quang chu kì
3 Hoocmon ra hoa
- Ở quang chu kì thích hợp, trong lá hình thành
Trang 7hoocmon ra hoa (florigen)
Hoạt động 4: TÌm hiểu ứng dụng về sinh trưởng và phát triển
- GV: Nêu VD vận dụng
kiến thức về sinh trưởng
vào các thao tác xử lí củ,
hạt nảy mầm?
- GV: Trong công nghiệp
rượu bia sinh trưởng và
phát triển của thực vật
được ứng dụng như thế
nào?
- GV: Những kiến thức
về phát triển được ứng
dụng như thế nào trong
sản xuất?
- HS: Nghiên cứu SGK và trả lời:
+ Dùng hoocmon thúc đẩy khoai tây nảy mầm
+ Điều tiết sinh trưởng ở cây
+ Bảo quản giống trong kho lạnh
- HS: Sử dụng hoocmon sinh trưởng giberelin để tăng quá trình phân giải tinh bột thành mạch nha
- HS: Xen canh, chuyến, gối vụ
IV Ứng dụng về sinh trưởng và phát triển
1 Ứng dụng kiến thức
về sinh trưởng
- Trong ngành trồng trọt: + Dùng hoocmon thúc hạt, củ nảy mầm sớm + Điều tiết sinh trưởng của gỗ trong rừng
- Trong công nghiệp rượu bia:
+ Sử dụng hoocmon giberelin tăng quá trình phân giải tinh bột thành mạch nha
2 Ứng dụng kiến thức
về phát triển
- Kiến thức về phát triển được ứng dụng:
+ Chọn giống cây trồng theo vùng địa lí, theo mùa
+ Xen canh, chuyển, gối
vụ cây trồng
4 Củng cố
- Chọn câu trả lời đúng:
1 Xuân hóa là mối phụ thuộc của sự ra hoa vào?
A Độ dài ngày C Quang chu kì
B Tuổi của cây D Nhiệt độ
2 Thời gian sáng trong quang chu kì có vai trò?
A Tăng số lượng, kích thước hoa C Cảm ứng ra hoa
B Kích thích ra hoa D Tăng chất lượng hoa
3 Điều không đúng ứng dụng quang chu kì trong sản xuất nông nghiệp là?
A Nhập nội cây trồng
B Kích thích ra hoa và quả có kích thước lớn
C Lai giống
Trang 8D Bố trí thời vụ
5 Dặn dò
- Học bài, đọc nội dung “Em có biết”
- Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK tr 146