Đề cương được trình bày cụ thể, rõ ràng, mục lục câu hỏi được bố trí ngay đầu trang một để thuận lợi theo rõi và tra cứu. Nội dung câu trả lời được tổng hợp dựa trên bài giảng của giảng viên cũng như các loại sách giáo trình, tài liệu tham khảo.
Trang 1Đề cương PHÁT TRIỂN VĂN HÓA CỘNG ĐỒNG
Câu 1: cộng đồng là gì ? trình bày các loại hình cộng đồng ? 2
Câu 2 : trình bày các đặc tính của cộng đồng ? phân tích các yếu tố tạo thành cộng đồng ? 2
Câu 3 : văn hóa cộng đồng là gì ? trình bày cấu trúc của văn hóa cộng đồng 3
Câu 4: phát triển cộng đồng là gì ? mục tiêu của phát triển cộng động 4
Câu 5: phát triển văn hóa cộng đồng là gì? nội dung và mục tiêu của phát triển văn hóa cộng đồng ? 5
Câu 6: trình bày các quan điểm và nguyên lí phát triển của cộng đồng ? 6
Câu 7 : trình bày các bước trong tiến trình phát triển của cộng đồng 6
Câu 8: trình bày nhiệm vụ và phẩm chất của tác viên phát triển văn hóa cộng đồng ? 8
Câu 9: trình bày năng lực tự quản của cộng đồng làng – xã việt nam? 9
Câu 10: trình bày sự khác biệt về đặc điểm của cộng đồng nông thôn và đô thị việt nam? 9
Câu 11: trình bày đặc điểm văn hóa của cộng đồng tộc người ở việt nam? 10
Câu 12: trình bày đặc điểm văn hóa của cộng đồng – tín ngưỡng ở việt nam? 10
Câu 13: trình bày các hoạt động văn hóa cơ bản được tổ chức trong phát triển văn hóa cộng đồng? 11
Câu 14: trình bày nhiệm vụ và nội dung của phong trào “toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” 12
Câu 15: dự án phát triển văn hóa cộng đồng là gì? Trình bày mục tiêu và các loại hình dự án phát triển văn hóa cộng đồng tiêu biểu? nêu cách thức xác định nhu cầu trong khi xây dựng dự án PTVHCĐ? 13
Trang 2Câu 1: cộng đồng là gì ? trình bày các loại hình cộng đồng ?
+ k/n cộng đồng : cộng đồng chính là một nhóm xã hội tập hợp những người
sống ở một địa lí nhất địnhcó những đặc điểm chung về tâm lí xã hội tác động qua lại với nhau Và sử dụng tài nguyên vốn có của cộng đồng đó để đạt được mục đích chung
+ các loại hình cộng đồng :
Các cộng đồng huyết thống ở việt nam : c/đ gia đình , c/đ dòng
họ
Dựa vào quan hệ nơi cư trú : c/đ nông thôn, c/đ miền núi, c/đ đô thị
C/đ tộc người, c/đ dân tộc, c/đ sắc tộc : c/đ người việt
C/đ ngôn ngữ : c/đ dân cư nói tiếng pháp
C/đ quốc tế : c/đ ASEAN, c/đ EU…
C/đ tồn tại dựa trên các lợi ích
C/đ liên quan đến các tổ chức chính trị xã hội
C/đ liên quan đến truyền thống xã hội : c/đ mạng, c/đ internet
C/đ lien quan đến vấn đề tâm linh, tín ngưỡng tôn giáo
Câu 2 : trình bày các đặc tính của cộng đồng ? phân tích các yếu tố tạo thành cộng đồng ?
+ các đặc tính của cộng đồng
Đoàn kết xã hội : là ý chí và tình cảm của mội cá nhân trong cộng đồng với nhau để thực hiện những công việc và đạt được mục đích chung của cộng đồng
Liên kết xã hội : là sự kết hợp hay phản ứng tương hỗ của mỗi cá nhân cộng đồng người xung quanh để công việc đạt được hiệu quả hơn
Cơ cấu xã hội : là những bộ phận cụ thể của một cộng đồngvà mối quan hệ giữa các thành tố của cộng đồng đó
Trang 3+ các yếu tố tạo thành cộng đồng
Yếu tố địa vực :
- Tạo nên ranh giới giữa những cộng đồng người : tự nhiên, hành chính lãnh thổ
- Ranh giới ngầm định giữa các cộng đồng : cộng đồng tộc người, cộng đồng tôn giáo
- Không gian sinh sống và môi trường tự nhiên sẽ tạo than văn hóa của một cộng đồng
Yếu tố nghề nghiệp
- Các dạng thức hoạt động kinh tế hoạt động mưu sinh của cộng đồng nào đó
- Tạo nen tính gắn kết trong việc chia sẻ kinh nghiệm , cách thức làm ăn
- Hoạt động kinh, nghề nghiệp sẽ tạo nên bản sắc, tính cách con người trong cộng đồng đó
Yếu tố văn hóa
- Tộc người : đóng vai trò quyết định văn hóa cộng đồng
- Truyền thống lịch sử
- Tôn giáo tín ngưỡng : tâm linh có vai trò gắn kết cộng đồng về đời sống tinh thần và tư tưởng
- Phong tục tập quán của công đồng
Yếu tố hệ giá trị chuẩn mực của cộng đồng
Câu 3 : văn hóa cộng đồng là gì ? trình bày cấu trúc của văn hóa cộng đồng
+ k/n văn hóa cộng đồng :
Dưới góc nhìn văn hóa ứng xử : văn hóa cộng đồng là tập hợp những nguyên tắc ứng xử những chuẩn mực và tiêu chí ứng xử mà mỗi cá nhân trong cộng đồng đó phải theo
Trang 4 Dưới góc độ giá trị, cấu trúc : văn hóa cộng đồng là toàn bộ những hành vi tín ngưỡng thái độ mà cộng đồng đó chia sẻ với cộng đồng khác và với thế giới tự nhiên mà họ đang sống
+ cấu trúc của văn hóa cộng đồng :
Dưới góc nhìn văn hóa xã hội
- Văn hóa gia đình
- Văn hóa dòng họ
- Văn hóa làng
- Văn hóa đô thị
- Văn hóa quốc gia
Dưới góc nhìn triết học
- Văn hóa vật chất
- Văn hóa tinh thần
Dưới góc nhìn lịch sử
- Văn hóa truyền thống
- Văn hóa hiện đại
Dưới góc nhìn hình thái học
- Văn hóa vật thể
- Văn hóa phi vật thể
Câu 4: phát triển cộng đồng là gì ? mục tiêu của phát triển cộng động
+ k/n phát triển cộng đồng : phát triển văn hóa cộng đồng là một tiến trình qua đó nỗ lực của người dân kết hợp với nỗ lực của chính quyền cải thiện các điều kiện kinh tế văn hóa của một cộng đồng và giúp cộng đồng này hòa nhập với sự phát triển chung của quốc gia
+ mục tiêu của phát triển cộng đồng :
Trang 51 Hướng tới cải thiện chất lượng sống của cộng đồng, với sự cân bằng về vật chất và tinh thần, qua đó, tạo những chuyển biến xã hội trong cộng đồng
2 Tạo sự bình đẳng trong tham gia của mọi nhóm xã hội trong cộng đồng,
kể cả các nhóm thiệt thòi nhất đều có quyền nêu lên nguyện vọng của mình và được tham gia vào các hoạt động phát triển, qua đó góp phần đẩy mạnh công bằng xã hội
3 Củng cố các thiết chế/tổ chức tạo điều kiện thuận loiwjcho chuyển biến
xã hội và sự tăng trưởng
4 Thu hút tham gia tối đa của người dân vào tiến trình phát triển
Câu 5: phát triển văn hóa cộng đồng là gì? nội dung và mục tiêu của phát triển văn hóa cộng đồng ?
C1 Dưới góc độ giá trị ứng xử: phát triển văn hóa cộng đồng là quá trình
xây dựng và hoàn thiện các phương thức ứng xử cộng đồng phục vụ mục tiêu phát triển
C2 Dựa vào lí thuyết phát triển cộng đồng: phát triển văn hóa cộng đồng
là quá trình phát huy vai trò cộng đồng và nhà nước hoặc các nhóm tổ chức các chương trình dự án về văn hóa với mục đích là nâng cao đời sống tinh thaanfcho con người
+ nội dung của phát triển văn hóa cộng đồng:
- Xây dựng hoàn thiệ hệ văn hóa ứng xử cộng đồng
- Sử dụng thuật ngữ phát triển văn hóa cộng đồng như một khái niệm công cụ trong các chương trình dự án về văn hóa tại các địa phương
- Xây dựng môi trường văn hóa tại địa phương
+ mục tiêu của phát triển văn hóa cộng đồng
- Phát triển con người với tư cách là chủ thể của mọi sang tạo văn hóa
Trang 6- Khuyến khích sự tham gia của người dân vào hoạt động văn hóa
- Nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của người dân
Câu 6: trình bày các quan điểm và nguyên lí phát triển của cộng
đồng ?
+ quan điểm phát triển cộng đồng
- Phát triển cộng đồng dựa trên phương pháp luận từ dưới lên và xuất phát từ nhu cầu của chính người dân
- Phát triển đồng bộ mọi khía cạnh của đời sống xã hội
- Tham gia của quần chúng nhân dân là quan điểm cơ bản của phát triển cộng đồng
- Yếu tố tổ chức là hết sức quan trọng
- Phát triển năng lực trên cơ sở không làm thay, làm cho người dân
+ nguyên lí phát triển cộng đồng:
- Tính tương đối
- Tính đa dạng
- Tính bền vững
Câu 7 : trình bày các bước trong tiến trình phát triển của cộng đồng Bước 1 : lựa chọn cộng đồng
- Chọn từ rộng đến hẹp
- Những khó khăn gặp phải
- Thu thập thông tin về cộng đồng
Bước 2 : hội nhập cộng đồng
- Thăm hỏi cán bộ địa phương
- Hỏi chuyện, làm quen đặc biệt là những người người uy tín trong cộng đồng
Trang 7- Cùng ăn – cùng ở - cùng làm
- Phỏng vấn gián tiếp thông qua người khác
- Phỏng vấn người lãnh đạo quản lí cộng đồng
Bước 3: xây dựng bồi dưỡng và tập huấn nhóm nòng cốt
+ tiêu chuẩn chọn
- Gia đình thu nhập vừa hoặc thấp trong cộng đồng
- Người đó có thể đại diện cho nhóm người có uy tín có ảnh
hưởng đến cộng đồng
- Phải có kĩ năng về truyền thông
- Những cá nhân này có khả năng thích ứng với mọi thay đổi
Bước 4: lập hồ sơ thông qua việc tìm hiểu phân tích cộng đồng
- Khảo sát, phỏng vấn, thu thập, tư liệu
- Hồ sơ bao gồm:
+ tổng quan về cộng đồng: điều kiện địa lí tài nguyên, dân số, trình độ, y tế xã hội
+ tên những chương trình dự án liên quan đã được thực hiện ở phương tên các tổ chức đã từng về địa phương làm việc
+ nhận thức, kì vọng, nhu cầu, của người dân dựa trên các phiếu khảo sát
+ các nguốn tài năng và lực cản của cộng đồng (thuận lợi, khó khăn)
- Vẽ sơ đồ về cộng đồng
Bước 5: lập ban phát triển xây dựng kế hoạch phát triển cộng đồng
Bước 6: vận động phát huy tiềm năng phát triển của người dân của cộng đồng
Tham dự là một quá trình của quần chúng cùng tham gia các hoạt độngcó mục đích chăm sóc cộng đồng
Trang 8+ các hình thức tham gia cộng đồng
- Tạo hành lang pháp lí/hệ thống chính sách cho các hoạt động định hướng vào các chương trình phúc lợi công cộng chung, các chính sách miễn giảm thuế cho các doanh nghiệp, các nhóm xã hội trong cộng đồng tham gia các dự án phát triển cộng đồng
- Cung cấp/điều chỉnh các nguồn lực của chính phủ cho các
chương trình phát triển cộng đồng, kêu gọi hoặc tạo điều kiện cho các dự án do NGO nước ngoài vào cộng đồng
- Là lưc lượng điều chỉnh các mâu thuẫn trong cộng đồng, giữa các cộng đồng với nhâu với tư cách là người đại diện cao nhất lợi ích chung của cộng đồng quốc gia
- Là người trực tiếp xây dựng, triển khai và đánh giá các chương trình phát triển cộng đồng bởi nhu cầu của các hoạt động phát triển là rất đa dạng
- Tính gọn nhẹ của một tổ chức là một lợi thế trong việc nắm bắt nhu cầu, xây dựng kế hoạch, triển khai các hoạt động phát triển cộng đồng
Bước 7: lượng giá các chương trình phát triển
Hành động -> đánh giá/suy nghĩ -> rút kinh nghiệm -> hành động mới
Bước 8: liên kết các nhóm hành động
- Liên kết bên trong: liên kết thành viên
- Liên kết bên ngoài: liên kết cộng đồng khác
Bước 9: cộng đồng tự lực, tác viên rút lui khỏi cộng đồng
Câu 8: trình bày nhiệm vụ và phẩm chất của tác viên phát triển văn hóa cộng đồng ?
+ Nhiệm vụ của tác viên phát triển văn hóa cộng đồng
- Nghiên cứu: mỗi cán bộ văn hóa là một nhà nghiên cứu
Trang 9- Là người xúc tác: lôi kéo người dân và giải tán người dân
- Là người biện hộ, đại diện cho tiếng nói của nhân dân
- Là nhà tổ chức: có đầu óc tổ chức
+ phẩm chất của tác viên phát triển văn hóa cộng đồng
- Nhanh nhẹn
- Hoạt bát
- Có sự hòa nhập cộng đồng nhanh
- Sáng tạo
Câu 9: trình bày năng lực tự quản của cộng đồng làng – xã việt nam? + năng lực tự quản về mặt kinh tế
- Làng xã có cơ sở tự quản là ruộng đất công, ruộng đất là của làng
+ năng lực tự quản về mặt chính trị
- Trong làng - xã thì có hương ước mọi người dân trong làng-xã tuân thủ theo hương ước Trong làng xã có hội đồng công xã, hội đồng kì mục
+ Năng lực tự quản về văn hóa
- Làng là một dơn vị xã hội tiêu biểu của nông thôn truyền thống với tục thờ thành hoàng làng Gắn với thành hoàng làng là ngôi đình – nơi thờ phụng thành hoàng Làng nào cũng có đình đây là trung tâm sinh hoạt của của cộng đồng xã thôn
- Làng là một đơn vị văn hóa trong tổng thể văn hóa dân tộc
Câu 10: trình bày sự khác biệt về đặc điểm của cộng đồng nông thôn
và đô thị việt nam?
Trang 10Quan hệ Phố phường Nơi cư trú làng, con người
sống trong một gia đình Sau mở rộng dòng họ, xóm giềng
Giao tiếp
ứng xử + giao tiếp ứng xử vô nhân xưng + ứng xử lí trí, pháp luật, thị trường
mới quyết định
+ giao tiếp dựa trên thân nhân đều có quan hệ huyết thống thân sơ dựa trên tình cảm
Nội dung Môi trường nhân tạo nhiều tiện ích,
thuận lợi cho cuộc sống làm việc
Môi trường sinh thái thiên nhiên đóng vai trò quan trọng con người gần thiên nhiên
Sử dụng
dịch vụ
Lối sống đô thị hiện đại phụ thuộc vào dịch vụ công
Không phụ thuộc vào dịch
vụ
Sử dụng
thời gian
dảnh rỗi
Loại hình
văn hóa
+ văn hóa bác học + văn hóa dân gian, văn hóa đại chúng thể hiện tính văn minh, tính
mở kỉ cương thể chế đề cao cá nhân
Văn hóa dân gian
Câu 11: trình bày đặc điểm văn hóa của cộng đồng tộc người ở việt nam?
Câu 12: trình bày đặc điểm văn hóa của cộng đồng – tín ngưỡng ở việt nam?
+ đặc điểm văn hóa của cộng đồng – tín ngưỡng ở việt nam
Do nền kinh tế nước ta là nền kinh tế nông nghiệp nên:
- Ý thức tu duy
- Coi trọng tự nhiên
- Tâm thức nước => sùng bái các hiện tượng tự nhiên
Trang 11- Tính mùa vụ
- Sử dụng sức lao động
- Lối sống ổn định
Phát triển tín ngưỡng thờ thành hoàng làng, thờ tổ tiên, tín ngưỡng phồn thực => tín ngưỡng phong phú đa dạng thờ đa thần
Câu 13: trình bày các hoạt động văn hóa cơ bản được tổ chức trong phát triển văn hóa cộng đồng?
+ các hoạt động văn hóa cơ bản được tổ chức trong phát triển văn hóa cộng đồng
1 Hoạt động tuyên truyền cổ động các vấn đề văn hóa xã hội cho người dân
2 Hoạt động nhà văn hóa câu lạc bộ
3 Hoạt động xây dựng các chương trình văn hóa nghệ thuật, hoặc các thiết chế văn hóa cho cộng đồng ở địa phương
4 Hoạt động văn hóa khai trí cho nhân dân(mở mang trín tuệ)
5 Hoạt động giáo dục truyền thống ở địa phương
6 Tổ chức hội diễn văn nghệ quần chúng tổ chức liên hoan trình diễn nghệ thuật tổ chức các lễ hội, các festival liên quan đến văn hóa nghệ thuật cộng đồng
7 Xây dựng nếp sống văn hóa, gia đình văn hóa ở khu dân cư
8 Hoạt động tổ chức thể dục thể thao, vui chơi giải trí cho nhân dân
9 Hoạt động xây dựng từ thiện hoặc gây quỹ văn hóa cho cộng đồng
10 Hoạt động kế thừa bảo tồn di sản văn hóa dựa vào cộng đồng có
sự tham gia ở địa phương phát triển văn hóa cộng đồng dựa vào hoạt động văn hóa ở địa phương
11 Tổ chức triển lãm văn hóa cộng đồng hoặc quảng bá văn hóa địa phương
Trang 12Câu 14: trình bày nhiệm vụ và nội dung của phong trào “toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”
+ nhiệm vụ
Tạo ra ở các đơn vị cơ sở (gia đình, làng, bản, xã, phường, khu tập thể, cơ quan, xí nghiệp, nông trường, lâm trường, trường học, đơn vị bộ đội , các vùng dân cư (đô thị, nông thôn, miền núi ) đời sống văn hoá lành mạnh, đáp ứng những nhu cầu văn hoá đa dạng và không ngừng tăng lên của các tầng lớp nhân dân
Gìn giữ và phát huy những đạo lý tốt đẹp của gia đình Việt Nam Nêu cao vai trò gương mẫu của các bậc cha mẹ Coi trọng xây dựng gia đình Xây dựng mối quan hệ khăng khít giữa gia đình, nhà trường và xã hội
Đẩy mạnh phong trào xây dựng làng, ấp, xã, phường văn hoá, nâng cao tính
tự quản của cộng động dân cư trong công cuộc xây dựng nếp sống văn minh Thu hẹp dần khoảng cách đời sống văn hoá giữa các trung tâm đô thị và nông thôn, giữa những vùng kinh tế phát triển với các vùng sâu, vùng xa, vùng núi, biên giới, hải đảo, giữa các tầng lớp nhân dân
Phát triển và không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động của các thiết chế văn hoá ở cơ sở; đầu tư xây dựng một số công trình văn hoá trọng điểm tầm quốc gia Tăng cường hoạt động của các tổ chức văn hoá, nghệ thuật chuyên nghiệp, phát triển phong trào quần chúng hoạt động văn hoá, nghệ thuật
+ nội dung của pkong trào “toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”
1 Đoàn kết giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo