PHÁT TRIỂN VĂN HÓA CỘNG ĐỒNG: Làng Chuông Thanh Oai Hà Nội

Làng Chuông thuộc Phương Trung – Huyện Thanh Oai Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội) có vị trí: phía Bắc giáp với xã Kim Thư, phía Nam giáp xã Dân Hòa, phía Tây giáp xã Văn Võ, phía Đông giáp xã Đỗ Động. Làng Chuông hay còn gọi là làng Phương Trung có vi trí địa địa lý quan trọng trong giao thông, thuận tiện cho việc đi lại và buôn bán.

PHÁT TRIỂN VĂN HÓA CỘNG ĐỒNG

I Tổng quan về Làng Chuông, Thanh Oai, Hà Nội.

1 Lịch sử hình thành.

Làng Chuông còn gọi là làng Phương Trung, là một ngôi làng cổ còn rất nhiều những ngôi nhà xưa cũ, nghề làm nón có lẽ cũng từ khi ấy Làng Chuông đất đai vốn khô cằn nên người làng đã làm thêm nghề phụ là nghề làm nón Xưa kia, làng Chuông sản xuất nhiều loại nón, dùng cho nhiều tầng lớp như nón ba tầm cho các cô gái, nón nhô, nón long, nón dấu, nón chóp cho các chàng trai và những người đàn ông sang trọng Nhưng từ năm 1940 đến nay, những người thợ làng Chuông chỉ còn làm duy nhất một loại nón

Người làng Chuông không biết ai là ông tổ của nghề nón, chỉ nghe tổ tiên kể lại chiếc nón ra đời và gắn bó với mảnh đất Chuông giàu văn hóa tự thủa nào Những chiếc nón trắng đặc trưng của làng từ thời phong kiến đã từng được dùng cung tiến hoàng hậu, công chúa trong cung cấm.Theo lịch sử ghi lại thì ông Hai Cát – một nghệ nhân giờ đã hơn 80 tuổi là người có công mang nón Xuân Kiều còn gọi là nón Ba Đồn về làng sản xuất thay thế cho các loại nón cổ Trong hoàn cảnh nền kinh tế khủng hoảng, cả làng rơi vào tình trạng sa sút về kinh tế, người làng bỏ đi hết, cái làng gần một trăm nóc nhà vậy mà chỉ còn lưa thưa mấy ông bà già Cái đói khiến cho họ không còn tha thiết với làng Chuông và muốn quên hẳn cái nghề làm nón quai thao mặc dù chính nó đã nuôi cái làng này hơn 500 năm có lẻ

Hai Cát cũng bỏ làng đi ra chốn kinh kì theo nghiệp làm nón quê nhà Khốn nỗi, nơi Hà thành nón nhiều khủng khiếp, nhất là phố Hàng Nón, mốt cách tân áo dài lại càng làm cho nón Huế lên ngôi Trong đầu chàng trai trẻ Hai Cát đã lóe lên ý nghĩ “ sao ta không làm nón kiểu Huế ngay tại Hà thành này?” Và rồi anh quyết định thực hiện bằng được Với đôi bàn tay của người

kì không có lá gồi, ông dùng lá cọ, vốn làng Chuông vẫn dùng để làm nón quai thao Sau bao lần thí nghiệm thất bại, chiếc nón ông làm tuy đã đẹp nhưng vẫn vàng khè so với nón Huế Không ngần ngại, ông đã vào tận Quảng Trị để mua lá gồi rồi mang ra làm lại từ đầu Và lòng kiên trì đã dẫn tới thành công Năm 1930, ở hội chợ Trường Đấu Xảo- Hà Đông, nón của ông Hai Cát

đã được đánh giá rất cao và chính quyền sở tại đã cấp giấy hành nghề, hiệp hội Hàng nón chứng nhận chất lượng cao hơn nón Huế và ông đã trở về bản quán với nghề làm nón mới cùng với 6 cái giấy phéo dạy nghề làm nón xuyên suốt từ Hà Đông, Hà Nội, Hải Dương, Hải Phòng

2 Cộng đồng dân cư.

Làng Chuông thuộc Phương Trung – Huyện Thanh Oai- Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội) có vị trí: phía Bắc giáp với xã Kim Thư, phía Nam giáp xã Dân Hòa, phía Tây giáp xã Văn Võ, phía Đông giáp xã Đỗ Động Làng Chuông hay còn gọi là làng Phương Trung có vi trí địa địa lý quan trọng trong giao thông, thuận tiện cho việc đi lại và buôn bán

Làng Chuông mặc dù rất ít ruộng nhưng với hệ thống giao thông đường thủy, đường bộ thuận lợi nên nơi đây vẫn thu hút nhiều dân cư về đây sinh sống và lập nghiệp Với 2400 hộ dân nghề làm nón đã mang lại thu nhập cho

họ dù ở một mức độ nhất định Dân cư ở đây chủ yếu là từ nơi khác đến chủ yếu là người kinh, không có dân tộc thiểu số

Người làng Chuông là những con người hiền lành, mến khách, những người lao động cần cù, chăm chỉ Với bàn tay khéo léo và tình yêu gắn bó với nghề họ đã làm ra những chiếc nón lá xinh xắn, bền chắc không chỉ phục vụ cho đời sống sinh hoạt hàng ngày của con người mà còn góp thêm những giá trị mới cho văn hóa của cộng đồng người Việt

II Tiềm năng và những giá trị văn hóa làng Chuông, Thanh Oai, Hà Nội.

1 Giá trị văn hóa

"Muốn ăn cơm trắng cá trê.

Muốn đội nón tốt thì về làng Chuông"

Câu ca này đã được truyền tụng từ bao đời không còn ai nhớ nữa, chỉ

biết rằng nó là minh chứng cho sự tồn tại và nổi tiếng của một làng nghề đã

có hơn 300 năm tuổi Trải qua bao thăng trầm và biến động cùng lịch sử đất nước, nghề làm nón làng Chuông (huyện Thanh Oai, Hà Tây)vẫn tồn tại và phát triển Từ lâu, hình ảnh người phụ nữ thướt tha trong tà áo dài truyền thống với chiếc nón lá, áo tứ thân với chiếc nón quai thao đã in đậm trong tâm thức người Việt Nam Chiếc nón lá đã trở thành bản sắc văn hóa riêng có, theo người phụ nữ Việt trên khắp nẻo đường

Xa xưa nón làng Chuông là cống vật tiến hoàng hậu, công chúa đồng thời cũng là thứ trang sức cho các bà, các chị, nhất là những thiếu nữ bởi vẻ đẹp rất riêng được làm nên bởi những bàn tay tài hoa khéo léo của các nghệ nhân lành nghề Ngày nay, nón làng Chuông có mặt khắp nơi, cả trên thị trường trong nước lẫn ngoài nước Ngôi làng nghề nhỏ bé này luôn tấp nập khách ra vào không chỉ để đặt hàng, mà còn để tham quan, tận mắt chứng kiến công việc làm nón người dân nơi đây

Nón làng chuông chính là một trong những sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa việt nam giúp cho bạn bè trong khu vực và quốc tế hiểu thêm về con người và đất nước Việt Nam

2 Tiềm năng phát triển

Là một sản phẩm được hình thành từ rất lâu đời mang những giá trị bản sắc riêng vốn có, là một biểu tượng văn hóa đẹp gắn với chiếc áo dài và

lịch sử chiếc nón chính là sản phẩm hấp dẫn cầu nối để du khách đến với làng chuông

Đến với làng nghề chính là là dịp để du khách đắm chìm trong không gian văn hóa làng nghề được khám phá, tìm hiểu về nón cũng như quy trình

kỹ thuật của nghề làm nón, thâm nhập cuộc sống cộng đồng với những phong tục, tập quán của làng nghề

Cùng với tiềm năng phát triển du lịch chính là tiềm năng phát triển kinh

tế chiếc nón lá là một vật dụng thiết yếu của người dân Việt, đó không chỉ là vật dụng để che nắng che mưa mà đối với người phụ nữ đó còn là sản phẩm

để làm đẹp Vì vậy từ thời xa xưa cho đến nay chiếc nón là vẫn luôn là sản phẩm được người dân chọn lựa trong quá trình lao động sản xuất, tạo tiềm năng phát triển kinh tế cho người sản xuất nón

Ngoài ra, thông qua du lịch khách du lịch không chỉ đến để tham quan

mà còn mua sắm tăng thêm nguồn thu nhập cho người sản xuất nón trong làng Đồng thời đó là dịp để làng nghề quảng bá hình ảnh làng nghề và văn hóa Việt thông qua chiếc nón làng Chuông

III Những thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển du lịch cộng đồng tại làng Chuông, Thanh Oai, Hà Nội

1 Thuận lợi

Khách đến làng không chỉ được đặt hàng mà còn có thể tham quan ( Đình làng Chuông, chợ Chuông…), tận mắt chứng kiến công việc làm nón

Làng Chuông nằm trên tuyến đường quốc lộ 23B rất thuận tiện cho khách du lịch đến thăm quan

Sự phát triển của nghề nón làng Chuông đã góp phần không nhỏ vào sự gia tăng giá trị sản phẩm của địa phương

Nón làng Chuông đã và đang tạo thêm nhiều việc làm và góp phần tăng thu nhập cho người lao động ở nông thôn

Sự phục hồi và phát triển của làng trong những năm qua đã thực sự nâng cao đời sống nhân dân của làng nói chung và các vùng lân cận nói riêng góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn

Công cuộc đổi mới kinh tế đất nước đã tạo điều kiện cho làng nghề ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn

2 Khó khăn

Mẫu mã các loại nón không được đa dạng, các hoạt động sản xuất nón không tập trung mà lẻ tẻ ở từng hộ gia đình

Tại làng nghề này chưa có những điều kiện để trình diễn các loại nón

lá, dịch vụ phục vụ khách tham quan nghèo nàn Sự tham gia của cộng đồng

và phát triển du lịch chưa cao, bởi họ chưa nhận thức được giá trị của du lịch

Làng Chuông cách trung tâm thủ đô khá xa( khoảng 50 km) cho nên các hoạt động vui chơi, hàng quán không được tấp lập như trong nội thành

Làng Chuông không biết chiếm lĩnh thị trường đồ lưu niệm phục vụ du lịch Làng nghề thường chia làm hai cách ứng xử: hoặc là cứ sản xuất bình thường tùy theo thị hiếu của khách, hoặc là tự ý thức được việc phải làm du lịch, phải bán được hàng cho khách du lịch nhưng sản xuất một cách tự phát

mà không có kiến thức đầy đủ về thị trường du lịch

Vấn đề vốn cũng gặp nhiều khó khăn với nguồn vốn hạn hẹp Sự cạnh tranh và liên kết kỹ thuật cho các làng nghề còn hạn chế

Vấn đề trình độ công nghệ, kỹ thuật thấp, đổi mới công nghệ mẫu mã sản phẩm diễn ra chậm và gặp nhiều trắc trở Điều đó làm ảnh hưởng rất lớn đến việc tiêu thụ sản phẩm và đón nhận sản phẩm của khách

IV Đề xuất một số giải pháp xây dựng một chương trình văn hóa – du lịch để phát triển bền vững cho địa phương trong thời gian tới

Tăng cường quảng bá hình ảnh sản phẩm cũng như làng nghề thông qua các phương tiện thông tin đại chúng để mở rộng thị trường tiêu thụ và nhằm tạo cơ hội cho phát triển văn hóa - du lịch sau này

Tổ chức một số trò chơi, cuộc thi nhằm tìm kiếm ra những nghệ nhân làm nón xuất sắc nhất

Đề xuất dự án kết hợp giữa nón làng Chuông và lụa làng Vạn Phúc để phát triển du lịch, đồng thời nhằm tôn vinh vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam qua chiếc nón lá và tà áo dài

Động viên, khuyến khích người dân tiếp tục giữ gìn và phát triển nghề này, liên hệ với các trung tâm dạy nghề của huyện mở những lớp tập huấn để nâng cao tay nghề cho người làm nghề

END