SINH lý CHUYỂN dạ (sản PHỤ KHOA)

Thời điểm xuất hiện: Không có ranh giới rõ ràng để xác định thời điểm bắt đầu xuất hiện cơn co chuyển dạ  Một số CD xuất hiện cơn co đột ngột, một số được báo hiệu trước bởi hiện tượng

Sau khi học xong, học viên có khả năng:

1. Định nghĩa chuyển dạ

2. Trình bày được 3 giai đoạn của chuyển dạ

3. Vẽ được biểu đồ Friedman

4. Mô tả được các đặc tính của cơn co tử cung trong chuyển dạ

5. Liệt kê các tác dụng của cơn co tử cung trong chuyển dạ

 Là một quá trình thay đổi của CTC với tác dụng của cơn co TC đều đặn, làm CTC xóa mở dần, kết quả là thai và nhau được sổ ra ngoài

 Thường xảy ra khi thai đủ tháng (37-42 tuần)

 GĐ1: 15 giờ

 Pha tiềm thời: 8 giờ

 Pha hoạt động: 7 giờ

 Con so: CTC 1,2 cm /giờ

CƠN CO TỬ CUNG

Thời điểm xuất hiện:

 Trước 30 tuần: hầu như không xuất hiện cơn co TC, nếu có thì cường độ < 20 mmHg (cơn co Braxton Hicks – 1872) SP không cảm nhận được

 Sau 30 tuần: Cơn co Braxton Hicks tăng dần về cường độ và tần số SP cảm nhận được những cơn co, “thấy bụng co cứng”

 Vào những tuần cuối TK: Cơn co tăng nhiều hơn về cường độ và tần số, dần trở thành cơn co của chuyển dạ SP cảm thấy “đau bụng từng cơn”

Thời điểm xuất hiện:

 Không có ranh giới rõ ràng để xác định thời điểm bắt đầu xuất hiện cơn co chuyển dạ

 Một số CD xuất hiện cơn co đột ngột, một số được báo hiệu trước bởi hiện tượng ra nhớt hồng âm đạo (“bloody show”)

 Thời điểm bắt đầu CD thường được xác định bằng thời điểm SP cảm thấy có những cơn co gây đau và đều đặn

Thời điểm xuất hiện:

 Quan sát thấy các cơn co trong CD thường có tần số tối thiểu 3 cơn/10 phút và cường độ trung bình 40 mmHg

 Khi tần số cơn co ≥ 12 cơn/ 1 giờ với các đặc điểm của cơn co thực sự thì xem như bắt đầu có chuyển dạ

Tính chất cơn co TC thực sự

 Trương lực cơ bản của cơ TC: lúc TC không co, áp lực trong buồng TC 8-10 mmHg

 Cường độ cơn co TC: là số đo tại thời điểm áp lực tử cung cao nhất của mỗi cơn

Tính chất cơn co TC thực sự

 Cơn co TC gây đau: Ngưỡng đau phụ thuộc theo từng SP Khi áp lực >15mmHg,

SP cảm giác khó chịu, khi áp lực >25-30 mmHg, SP cảm giác đau

 Để tay trên bụng SP, ta thấy tử cung co dần đến cứng ngắc Đó là lúc SPđau nhiều nhất Sau đó TC mềm dần và SP hết đau

 Cơn đau xuất hiện càng nhiều khi cơn co TC càng mạnh, càng mau, thời gian co càng dài

Hướng lan truyền của cơn co TC

 Cơn co có tính chất tự động, xuất hiện tự nhiên ngoài ý muốn của SP

 Xuất phát từ một trong hai sừng của TC, thường là bên Phải, sau đó lan

tỏa khắp TC

Hướng lan truyền của cơn co TC

1 Xóa mở CTC

2 Thành lập đoạn dưới TC

3 Thay đổi của đáy chậu

4 Thay đổi của thai nhi

5 Thay đổi của phần phụ thai

 Các sợi cơ của phần lỗ trong được kéo cao dần lên và hòa vào đoạn dưới TC

 Lỗ ngoài tạm thời không thay đổi

 Đánh giá độ xóa bằng % độ dày CTC

 SP sanh con so, CTC xóa hết rồi mới mở

SP sanh con rạ, CTC vừa xóa vừa mở

 Đánh giá độ mở bằng đường kính lỗ CTC (cm)

CON SO CON RẠ

Thành lập đoạn dưới

 Từ những tuần cuối thai kỳ, dưới tác dụng của cơn co Braxton Hicks, đoạn dưới

TC thành lập do đoạn eo TC dãn rộng, kéo dài ra (khi không có thai eo TC # 0,5 cm)

 Trong chuyển dạ, khi CTC xóa mỏng sẽ hợp với đoạn dưới giúp đoạn dưới TC thành lập tốt hơn  ngôi thai bình chỉnh tốt hơn

Thành lập đoạn dưới

Thay đổi đáy chậu

 Ngôi thai được đẩy xuống dần trong tiểu khung

 Đẩy dần mỏm xương cụt ra phía sau

 Đường kính mỏm cụt – hạ vệ từ 9,5cm thành 11 cm

 Sức cản của các cơ TSM sau đẩy ngôi thai hướng ra phía trước

 TSM trước phồng to lên

 Vùng hậu môn-âm hộ dài ra gấp đôi.

 Dưới tác dụng cơn co TC và cơn co thành bụng, TSM sau bị ngôi thai

đè vào và dãn dài ra

 Lỗ hậu môn mở rộng

 Âm môn mở rộng và thay đổi hướng dần dần nằm ngang.

 Khi ngôi thai xuống thấp trong tiểu khung

 Són đái

 Nếu trực tràng còn phân thì phân sẽ ra ngoài.

Thay đổi của thai nhi

 Đẩy thai nhi từ trong buồng TC ra ngoài theo cơ chế sanh

 Tạo nên các hiện tượng uốn khuôn trên đầu thai: Hiện tượng chồng xương hộp sọ giảm kích thước

 Hai xương đỉnh chồm lên nhau

 Xương chẩm và xương trán chui xuống hai xương đỉnh, hoặc chồm lên nhau

 Càng chuyển dạ lâu hiện tượng chồng xương càng rõ

 Thành lập bướu huyết thanh: đó là hiện tượng phù thấm huyết thanh dưới da đầu thai nhi

 Thường nằm ở phần ngôi thai thấp nhất, giữa lỗ mở CTC

 Chỉ xuất hiện sau ối vỡ

 CD càng kéo dài BHT càng lớn

Thay đổi phần phụ của thai: Thành lập đầu ối

 Màng ối (trung và nội sản mạc) ở cực dưới bong ra, nước ối dồn xuống tạo thành đầu ối

 Các loại đầu ối: có 3 loại

 Ối dẹt: Lớp nước ối giữa ngôi thai và màng ối rất ít, màng ối hầu như sát vào ngôi thai Tiên lượng tốt do sự bình chỉnh ngôi thai tốt

 Ối phồng: Lớp nước ối giữa ngôi thai và màng ối nhiều do ngôi thai bình chỉnh không tốt, có khoảng hở giữa đoạn dưới TC và ngôi thai, nước ối dồn xuống làm màng ối căng phồng

 Ối hình quả lê: đầu ối dài trong âm đạo dù CTC mở ít, do màng ối mất tính đàn hồi, thường gặp trong thai chết lưu

Thay đổi phần phụ của thai: Thành lập đầu ối

 Cơ chế thật sự phát sinh cuộc CD chưa được biết rõ

 Một số giả thuyết được đa số chấp nhận

 Estrogen làm tăng kích thích của các sợi cơ trơn TC với oxytocin

 Progesteron có tác dụng ức chế cơn co TC Nồng độ progesteron giảm ở cuối thi kỳ

OXYTOCIN

 Tăng tiết từ thùy sau tuyến yên của thai phụ trong CD, đạt mức tối đa khi rặn sanh

 Cunningham, Leveno, Bloom, Hauth, Rouse, Spong: Parturition Williams

Obstetrics, 23rd edition, chapter 6, 2010

 Lippincott Williams & Wilkins, The American College of Obstetricians and

Gynecologists: Intrapartum Care, Obstetrics and Gynecology, 7th edition, 2013