Kể vắn tắt các truyền thuyết và ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai lịch của các thành ngữ:.. Tìm và giải thích nghĩa các thành ngữ:[r]
Trang 1Giáo viên: Nguyễn Phụng Trà My
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ:
Tìm các từ đồng âm trong các câu sau? Giải
thích?
1 Bác ba đang cuốc đất trồng khoai
2 Thật bu mày quáng mắt nên trông gà hóa cuốc Con cá chép to thế này mà bảo con cá quả.” (Nam Cao)
Trang 3KIỂM TRA BÀI CŨ:
1 Bác ba đang cuốc đất trồng khoai
2 Thật bu mày quáng mắt nên trông gà hóa cuốc Con cá chép to thế này mà bảo con cá quả.” (Nam Cao)
- cuốc(1): bổ, xới đất bằng cuốc (ĐT)
- cuốc(2): là một loài chim nhỏ ,hơi giống gà, sống ở bụi gần nước,có tiếng kêu “cuốc, cuốc”.(DT)
Trang 5Tiết 48: THÀNH NGỮ
I/Thế nào là thành ngữ
1 Ví dụ: (SGK/143)
Nước non lận đận một mình, Thân cò lên thác xuống
ghềnh bấy nay.
lên thác xuống ghềnh
lên ghềnh xuống thác
lên trên thác xuống dưới ghềnh
vượt thác lội xuống ghềnh
Cấu tạo
cố định
Trang 6Tiết 48: THÀNH NGỮ
I/Thế nào là thành ngữ
1 Ví dụ: (SGK/143)
-Lên thác xuống ghềnh: cụm từ
có cấu tạo cố định,biểu đạt ý
nghĩa trải qua nhiều gian nan, vất
vả, nguy hiểm.
-Da mồi tóc sương:
-Nhanh như chớp:
-Đi guốc trong bụng:
-Mưa to gió lớn:
Câu hỏi thảo luận:
Hãy giải nghĩa các thành ngữ ? Dựa vào đâu mà em hiểu được nghĩa của các thành
ngữ này?
Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo
cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn
chỉnh.
Trang 7Tiết 48: THÀNH NGỮ
I/Thế nào là thành ngữ
1 Ví dụ: (SGK/143)
-Lên thác xuống ghềnh: cụm từ có
cấu tạo cố định,biểu đạt ý nghĩa trải
qua nhiều gian nan, vất vả.( ẩn dụ)
-Da mồi tóc sương : tuổi tác già nua.( hoán dụ )
-Nhanh như chớp : hành động diễn ra mau lẹ, nhanh chóng ( so sánh ).
-Đi guốc trong bụng : hiểu rõ mọi ý nghĩ ,tâm tư, tình cảm của người khác.( nói quá )
-Mưa to gió lớn : mưa gió với mức độ lớn hơn bình
thường( nghĩa đen )
-Da mồi tóc sương: tuổi tác già
nua.(hoán dụ)
-Nhanh như chớp: hành động
diễn ra mau lẹ, nhanh chóng (so
sánh)
-Đi guốc trong bụng : hiểu rõ mọi
ý nghĩ ,tâm tư, tình cảm của người
khác.(nói quá)
-Mưa to gió lớn: mưa gió với mức
độ lớn hơn bình thường( nghĩa
đen)
Trang 8Tiết 48: THÀNH NGỮ
I/Thế nào là thành ngữ:
1 Ví dụ: (SGK/143)
-Lên thác xuống ghềnh: cụm từ có cấu
tạo cố định,biểu đạt ý nghĩa trải qua nhiều
gian nan, vất vả.( ẩn dụ)
2 Kết luận: ghi nhớ SGK-144
* Chú ý: Xem SGK-144
-Suy ra trực tiếp từ nghĩa của các yếu tố cấu tạo nên thành ngữ đó (nghĩa đen)
-Thông qua một
số phép chuyển nghĩa như ẩn
dụ,
so sánh…
(nghĩa hàm ẩn, trừu tượng)
Nghĩa của thành ngữ:
-Da mồi tóc sương: tuổi tác già nua.
( hoán dụ )
-Nhanh như chớp: hành động diễn ra
mau lẹ, nhanh chóng ( so sánh ).
-Đi guốc trong bụng : hiểu rõ mọi ý
nghĩ ,tâm tư, tình cảm của người khác.
( nói quá )
-Mưa to gió lớn: mưa gió với mức độ
lớn hơn bình thường( nghĩa đen )
Trang 9Tiết 48: THÀNH NGỮ
I/Thế nào là thành ngữ:
1 Ví dụ: (SGK/143)
2 Kết luận: ghi nhớ SGK-144
II/ Sử dụng thành ngữ:
1 Ví dụ: (SGK/144)
Bài tập trắc nghiệm :
Câu nào không phải là thành ngữ?
a/ Dầm mưa dãi nắng.
b/ Năm cha bảy mẹ.
c/ Người ta là hoa đất.
d/ Lá ngọc cành vàng.
a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn
(Hồ Xuân Hương)
c.Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách thông sang nhà anh, phòng
nào đến bắt nạt thì em chạy sang… ( Tô Hoài)
đẹp của dân tộc ta từ xưa
Trang 10Tiết 48: THÀNH NGỮ
a Thân em vừa trắng lại vừa tròn
(Hồ Xuân Hương)
c Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách thông sang nhà anh, phòng khi
tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang… ( Tô Hoài)
b Tôn sư trọng đạo là đạo lí tốt đẹp của dân tộc ta từ xưa
VỊ NGỮ
CHỦ NGỮ
PHỤ NGỮ
Trang 11So sánh hai cách diễn đạt sau, cách diễn đạt nào hay
hơn? Vì sao?
Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Vất vả, lênh đênh, lận đận với nước non.
- Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc , có
tính hình tượng, tính biểu cảm cao.
Trang 12Tiết 48: THÀNH NGỮ
I/Thế nào là thành ngữ:
1 Ví dụ: (SGK/143)
2 Kết luận: ghi nhớ SGK-144
II/ Sử dụng thành ngữ:
1 Ví dụ: (SGK/144)
* Chú ý: Xem SGK-144
2.Kết luận: Ghi nhớ SGK-144
III/ Luyện tập:
1 Tìm và giải thích nghĩa các thành
ngữ:
Những món ăn ngon, lạ, quý hiếm được lấy từ trên
rừng,dưới biển.
Những món ăn ngon, sang trọng,quý hiếm. ( Những món ăn của vua chúa ngày xưa )
Nem công chả phượng
b Khoẻ như voi:
Tứ cố vô thân:
Rất khoẻ.
Đơn độc, trơ trọi một mình, không người quen biết.
a Sơn hào hải vị
Trang 13Tiết 48: THÀNH NGỮ
I/Thế nào là thành ngữ:
II/ Sử dụng thành ngữ:
III/ Luyện tập:
1 Tìm và giải thích nghĩa các thành
ngữ:
Những món ăn ngon, lạ, quý hiếm
được lấy từ trên rừng,dưới biển.
Những món ăn ngon, sang trọng,quý
hiếm ( Những món ăn của vua chúa
ngày xưa )
a Sơn hào hải vị
Nem công chả phượng
b Khoẻ như voi:
Tứ cố vô thân:
Rất khoẻ.
Đơn độc, trơ trọi một mình, không
người quen biết.
2 Kể vắn tắt các truyền thuyết và
ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai
Trang 14Tiết 48: THÀNH NGỮ
I/Thế nào là thành ngữ:
II/ Sử dụng thành ngữ:
III/ Luyện tập:
1 Tìm và giải thích nghĩa các thành
ngữ:
2 Kể vắn tắt các truyền thuyết và
ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai
lịch của các thành ngữ:
- Lời… tiếng nói
- Một nắng hai…
- Ngày lành tháng…
- No cơm ấm…
- Bách … bách thắng
- Sinh lập nghiệp
3.Điền thêm yếu tố để thành ngữ
được trọn vẹn
ăn
sương
tốt áo
chiến cơ
Trang 15Tiết 48: THÀNH NGỮ
Xem hình đoán
thành ngữ.
Nhanh như sóc
Đầu voi đuôi chuột
Chậm như rùa
3
Trang 16Tiết 48: THÀNH NGỮ
I/Thế nào là thành ngữ:
II/ Sử dụng thành ngữ:
III/ Luyện tập:
1 Tìm và giải thích nghĩa các thành
ngữ:
2 Kể vắn tắt các truyền thuyết và
ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai
lịch của các thành ngữ:
3.Điền thêm yếu tố để thành ngữ
được trọn vẹn
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
1 Bài vừa học:
- Nắm khái niệm, nghĩa của thành ngữ
- Chức năng ,đặc điểm diễn đạt và tác dụng của thành ngữ
- Nắm được nghĩa một số thành ngữ thông dụng
- Hoàn thành bài tập 4/SGK-145.
2 Bài sắp học: Tiết 49 : Trả bài kiểm tra Văn, bài kiểm tra Tiếng Việt.
Nhớ lại những kiến thức đã kiểm tra trong phân môn Văn, Tiếng Việt