Khi học sinh luyện tập viết chữ , giáo viên cần chú ý uốn nắn để các em cầm bút đúng và ngôì đúng tư thế , Bài viết đẹp phải đi kèm thec tư thế đúng , rèn cho trẻ viết đẹp mà quên mất vi[r]
Trang 1I / ĐẶT VẤN ĐỀ :
1 / Lý do chọn đề tài :
Đi học là một bước ngoặc trong đời trẻ , năm đầu tiên cắp sách đến trường , trẻ
vô cùng bỡ ngỡ với việc chuyển từ vui chơi sang học tập Người ta thường nói “Một trong hạnh phúc lớn nhất của trẻ là được đến trường , được học đọc , học viết ” Chính
vì vậy “Trường học là ngôi nhà thứ hai của em ” Trường học là nơi cần thiết cho quá trình phát triển của trẻ Ngoài việc truyền đạt những kiến thức , những kĩ năng cơ bản Trường học còn giúp cho các em nắm vững những chuẩn mực đạo đức , các giá trị văn hóa tinh thần Và một trong những hạnh phúc lớn nhất của trẻ là được đến trường , được học đọc và học viết Biết đọc , biết viết là cả một thế giới mở ra trước mắt các em , hay nói một cách cụ thể hơn nữa đọc thông , viết thạo chính là hành trang giúp các em học tốt các môn học khác
Ngoài tác dụng của môn học , việc viết đẹp còn có những giá trị khác mang tính nhân văn , thẩm mĩ trong cuộc sống Bơỉ lẽ chúng ta cũng nhận ra giá trị của bài viết tùy thuộc vào kết cấu câu văn xếp đặt ý tưởng ngữ nghĩa Thế nhưng nếu chữ viết xấu vẫn không đạt dược mức độ hoàn hảo của nó thì sẽ tạo cho người xem một ấn tượng không tốt Một bài viết đẹp sẽ gây nhiều tình cảm cho người đọc hơn Nếu chữ sạch đẹp , rõ ràng chân phương mẫu mực với những nét cuốn , nét hất đều đặn , tròn trịa ẩn chứa một nét đẹp của nhân cách tâm hồn Cố vấn Phạm Văn Đồng nói “Chữ viết một biểu hiện của nết người , dạy cho học sinh viết đúng , viết đẹp là góp phần rèn luyện cho học sinh tính cẩn thận , lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy cô và bạn đọc bài vở của mình ” Vì thế chữ viết đẹp cũng chính là một ý tưởng quan trọng đặc giá trị cho dáng vẽ diện mạo bên ngoài Nhưng muốn cho học sinh viết chữ đúng mẫu , đẹp đòi hỏi người giáo viên phải tổ chúc dạy học và vận dụng cải tiến phương pháp dạy học như thế nào để truyền tải những kĩ năng , kĩ xảo vào bộ óc non nớt , trong trắng hồn nhiên ngây thơ của các em Trong thời gian đầu các em mới tập tễnh đến lớp, chưa biết cách cầm bút , đa số các em viết chữ rất xấu gây rất nhiều khó khăn cho giáo viên trong quá trình giảng dạy ở lớp Bới vậy mỗi khi dạy tiết này tôi đều phải mất nhiều thời gian và rất vất vả để hoàn thành xong tiết dạy Điều mà tôi lo lắng và băn khoăn làm thế nào để dạy không gây nhàm chán cho học sinh và giúp cho các em có hứng thú học viết , viết càng ngày càng đẹp hơn như tôi hằng mong muốn
Qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy lớp 1 , qua học tập được những kinh nghiệm từ bạn bè , đồng nghiệp Bản thân tôi đã tích lũy cho mình một số kinh nghiệm mong được chia sẽ với tất cả các anh chị em nhằm góp phần nâng cao phong trào viết chữ đẹp của học sinh khối lớp 1 ở trường Trên cơ sở những lý do trên tôi viết sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp giúp học sinh rèn chữ viết đẹp và học tốt môn tập viết lớp 1
” để môt phần nào lý giải thực tế trong nhà trường tiểu học hiện nay
2/ Mục đích nghiên cứu đề tài :
Trang 2Về chương trình dạy Tập viết ở lớp 1 được lồng ghép vào phân môn học vần các
em được viết hằng ngày , nhưng cứ cách một tuần qua là tuần sau có hai tiết Tập viết riêng biệt để giúp giáo viên rèn cho học sinh viết đúng và đẹp hơn
Mục đích dạy phân môn Tập viết là hình thành cho học sinh năng lực viết thành thạo , thuần thục chữ viết một cách tự động hóa
Bồi dưỡng một số đức tính và thái độ cần thiết trong công việc như : cẩn thận , chính xác , kiểu thẩm mĩ , lòng tự trọng và tinh thần trách nhiệm
Trên cơ sở đó , phân môn Tập viết còn giải quyết vấn đề dạy cho học sinh biết chữ để học các môn học khác và để sử dụng trong giao tiếp
Qua đề tài này ,tôi muốn tìm ra những biện pháp, con đường để dạy tập viết được tốt hơn Rèn luyện cho học sinh kĩ thuật viết chữ đúng đó sẽ là cơ sở giúp các em viết được những kiểu chữ sáng tạo đẹp hơn
II / GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :
1/ Cơ sở lý luận :
1.1 Vị trí phân môn tập viết lớp 1 :
Tập viết là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biệt ở Tiểu học nhất là đối với học sinh lớp 1 Phân môn tập viết trang bị cho học sinh bộ chữ cái La tinh và những yêu cầu kĩ thuật để sử dụng bộ chữ cái đó trong học tập và trong giao tiếp bằng chữ viết Với ý nghĩa này , tập viết không những có quan hệ mật thiết với chất lượng học tập ở các môn học khác mà còn góp phần , rèn luyện một trong những kĩ năng hàng đầu của việc học Tiếng Việt trong nhà trường đó là kĩ năng viết chữ Nếu chữ viết rõ ràng , tốc độ viết nhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài học tốt hơn , nhờ vậy kết quả học tập sẽ cao hơn Viết xấu tốc độ chậm sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập
1.2 Nhiệm vụ của phân môn Tập viết :
Phân môn Tập viết ở Tiểu học truyền thụ cho học sinh những kiến thức cơ bản
về chữ viết và kĩ thuật viết chữ Trong các tiết Tập viết , học sinh nắm bắt được các tri thức cơ bản về cấu tạo bộ chữ cái La tinh và ghi âm Tiếng Việt Sự thể hiện của bộ chữ cái này trên bảng , vở Đồng thời được hướng dẫn các yêu cầu kĩ thuật viết nét chữ , chữ cái , viết từ và câu
Các giai đoạn của quá trình viết chữ trong phân môn này dồn vào trọng tâm việc dạy viết chữ cái và liên kết chữ cái để ghi tiếng Song song với việc rèn viết chữ hoa , học sinh cũng được rèn viết văn bản qua việc nghe nhìn và viết lai ở các môn học khác
2/ Những yêu cầu cơ bản của việc Tập viết lớp 1.
2.1.Về kiến thức :
Dạy cho học sinh có những khái niêm cơ bản về đường kẻ , dòng kẻ , tọa độ của
Trang 3con chữ , tên gọi các nét chữ , cấu tạo chữ cái vị trí dấu thanh , dấu phụ , các khái niệm liên kết nét chữ hoặc liên kết chữ cái Từ đó hình thành cho các em những biểu tượng
về hình dáng , độ cao , sự cân đối , tính thẩm mĩ của chữ viết
2.2 Về kĩ năng :
Dạy cho học sinh các thao tác viết chữ từ đơn giản đến phức tạp , bao gồm kĩ năng viết nét , liên kết nét tạo chữ cái và liên kết các chữ cái tạo thành chữ ghi tiếng Đồng thời giúp các em xác định khoảng cách , vị trí cỡ chữ trên vở ô li để hình thành kĩ năng viết đúng mẫu , rõ ràng và nâng cao hơn là viết nhanh , viết đẹp Ngoài ra tư thế ngồi viết , cách cầm bút , để vở , cách trình bày bài viết cũng là một kĩ năng đặc thù của việc dạy Tập viết mà giáo viên cần thường xuyên quan tâm
Ngoài yêu cầu kĩ năng ra môn Tập viết còn giáo dục về tình cảm , mĩ cảm cho học sinh Qua các nội dung bài viết bồi dưỡng cho học sinh những phẩm chất đạo đức tốt như tính cẩn thận , tính chính xác và khiếu thẩm mĩ khi viết bài
Với mục đích nhiệm vụ và yêu cầu trên tôi đã rút ra một số nguyên tắc và phương pháp cho phân môn Tập viết như sau :
2.3 Nguyên tắc dạy Tập viết :
Nguyên tắc đảm bảo sự đồng bộ của các bộ phận cơ thể tham gia vào việc viết chữ
Nguyên tắc coi việc dạy học Tập viết là dạy hình thành một kĩ năng
Dạy Tập viết phải kết hợp chặt chẽ với việc rèn luyện viết chữ đẹp ở các môn học khác
3 / Những phương pháp sử dụng trong việc giảng dạy phân môn Tập viết 3.1 Phương pháp trực quan :
Giáo viên khắc sâu biểu tượng về chữ cho học sinh bằng nhiều con đường , kết hợp mắt nghe tai nhìn , tay luyện tập Điều này giúp các em chủ động phân tích hình dáng , kích thước và cấu tạo theo mẫu chữ , tìm sự giống nhau và khác nhau của chữ cái dang học và chữ cái đã học trong cùng một nhóm bằng thao tác so sánh tương đồng Chữ mẫu là hình thức trực quan ở tất cả các bài Tập viết Đây là điều kiện đầu tiên để các em viết đúng
Chữ mẫu phải đúng mẫu , rõ ràng và đẹp giúp học sinh dễ quan sát , giúp các
em phân tích hình dáng và các nét cơ bản , cấu tạo chữ cái cần viết trong bài học
Chữ mẫu của giáo viên trên bảng giúp cho các em nắm được các nét chữ của từng chữ cái , cách nối các các chữ cái trong một chữ nhằm đảm bảo yêu cầu viết liền mạch , viết nhanh Đồng thời cũng giúp cho giáo viên hướng dẫn cho học sinh quy trình viết một cách rõ ràng
3.2 Phương pháp đàm thoại gợi mở :
Trang 4Phương pháp được sử dụng chủ yếu ở giai đoạn đầu của tiết dạy Giao viên dẫn dắt học sinh tiếp xúc với các chữ cái sẽ học một hệ thống câu hỏi , từ việc hỏi về các nét cấu tạo chữ cái , độ cao , kích thước chữ cái , đến việc so sánh nét giống nhau và nét khác biệt giữa chữ cái đã học với chữ cái đang phân tích
3.3 Phương pháp luyện tập :
Việc hướng dẫn học sinh luyện tập thực hành phải tiến hành từ thấp đến cao giúp cho học sinh dễ tiếp thu Lúc đầu là việc viết đúng hình dáng , cấu tạo kích thước các
cỡ chữ , sau đó là viết đúng dòng và đúng tốc độ quy định Việc rèn luyện kĩ năng viết chữ phải được tiến hành đồng bộ ở lớp cũng như ở nhà , phân môn Tập viết cũng như ở các phân môn của bộ môn Tiếng Việt và các môn học khác
Khi học sinh luyện tập viết chữ , giáo viên cần chú ý uốn nắn để các em cầm bút đúng và ngôì đúng tư thế , Bài viết đẹp phải đi kèm thec tư thế đúng , rèn cho trẻ viết đẹp mà quên mất việc uốn nắn cách ngồi viết là một thiếu sót của người giáo viên Cần lưu ý các hình thức luyện tập cơ bản sau :
Hình thức luyện tập trên bảng con được sử dụng trong khi kiểm tra bài cũ , trước khi viết vào vở giúp học sinh định hình và nắm được quy trình viết Đồng thời cũng giúp giáo viên cần hướng dẫn tỉ mĩ nội dung và yêu cầu về kĩ năng viết của từng bài : từ điểm bắt đầu , cách đưa bút độ cao , khoảng cách , cách nối các con chữ , vị trí nhấc bút , đặt bút , thứ tự viết nết cho đến điểm kết thúc Từ đó giáo viên phát hiện ra chỗ sai để kịp thời uốn nắn Khi học sinh viết bài vào vở cần cho học sinh quan sát vở mẫu để giúp các em có ý thức viết chữ đẹp , đồng thời viết đủ đúng số dòng quy định Đặc biệt để giúp cho học sinh viết chữ đẹp thì giáo viên cần phải quan tâm đến chất lượng chữ viết ở tất cả các loại vở, các môn học
4/ Thực trạng việc dạy Tập viết trong nhà trường tiểu học :
4.1 Thuận lợi:
- Học sinh được học tập 2 buổi/ ngày có điều kiện để giáo viên quan tâm nhiều hơn đến từng đối tượng học sinh
- Giáo viên có lòng nhiệt tình, luôn tìm tòi, nghiên cứu các tài liệu đáp ứng kịp thời nhiệm vụ dạy học, quan tâm đến mọi đối tượng học sinh
4.2 Khó khăn :
- Phần lớn học sinh là con nông dân, suốt ngày họ chỉ lo việc đồng áng, ít quan tâm đến việc học tập của con mình Thậm chí có phụ huynh còn khoán trắng cho con mình cho giáo viên, cho nhà trường Bút mực chưa thật tốt hoặc chưa đầy đủ, cho nên thường xuyên xảy ra trường hợp viết thì không có mực, đôi lúc giấy bị nhòe, vở bị bẩn
- Một số học sinh chưa hiểu rõ mục đích và tầm quan trọng của việc rèn chữ nét đẹp Các em thường viết theo cảm tính hoặc theo sở thích riêng
Trang 5- Giáo viên chúng tôi đôi lúc còn nhầm lẫn và lúng túng với mẫu chữ mới, cho nên khi trình bày bảng (ngoài những tiết Tập viết ) chưa thật đảm bảo theo nguyên tắc về mẫu
chữ và cỡ chữ
5/ Những biện pháp giúp học sinh rèn chữ viết đẹp và học tốt môn tập viết lớp 1
Từ thực trạng chất lượng dạy và học phân môn Tập viết ở lớp 1 Trường Tiểu học Vạn Khánh 1 Để nâng cao chất lượng chữ viết lên cao góp phần giúp các em học tốt môn Tiếng Việt cũng như các môn học khác ở lớp 1 và các lớp trên Bản thân tôi đã đề
ra cho mình một số biện pháp hổ trợ trong việc dạy học sau đây :
5.1.Biện pháp 1: Những điều kiện về cơ sở vật chất.
* Về ánh sáng phòng học :
Học Tập viết , học sinh được quan sát trực tiếp chữ mẫu và cách viết của giáo viên , nghe giáo viên phân tích cách viết để hình thành biểu tượng chữ viết Sau đó học sinh được luyện tập nhiều lần , được sửa chữa rồi mới viết vào vở Do vậy hoạt của giáo viên và học sinh có đạt hiệu quả cao hay không phụ thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất như : Lớp học , ánh sáng , bàn ghế , học phẩm Chất lượng của các điều kiện trên còn ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển thể chất của các em
Các điều kiện về cơ sở vật chất và cách vận dụng vào thực tiển như sau :
- Về ánh sáng phòng học : Giaó viên cần nắm chắc các quy định của điều
lệ vệ sinh học đường Độ chiếu sáng trong không gian lớp học từ 200 đến 500 lux Ở những nơi thiếu áng sáng có thể sử dụng áng sáng nhân tạo ( điện ) , tuy nhiên giáo viên phải chú ý không để áng sáng đền làm bóng bảng lớp , làm cho học sinh không nhìn được chữ viết trên bảng Việc này nhà trường đã quan tâm lắp đặt đầy đủ điều kiện chiếu sáng trong mỗi phòng học
Bảng lớp : Bảng lớp được treo ở độ cao vừa phải, cạnh dưới bảng ngang tầm
đầu của học sinh ngồi trong lớp Bảng có kích thước tối thiểu 1,2m 2,4m sơn màu xanh thẫm ( hoặc đen ) Trên bảng có dòng kẻ cự ly 4cm đến 5cm
Thực tế tại đơn vị , bảng lớp chưa có dòng kẻ Nên chúng tôi dã khắc phụ bằng cách làm bảng phụ ( bảng ximili ) , trên mặt bảng phụ này chúng tôi trình bày các dòng kẻ ngang phù hợp với yêu cầu Tập viết ( đảm bảo số lượng chữ trình bày như một bài viết )
Bàn ghế học sinh : Kích thước phải phù hợp với độ cao trung bình từng đối
tượng Đảm bảo tư thế ngồi viết cho học sinh Hai mặt bàn chân học sinh bám mặt đất, hai mông đặt thoải mái trên ghế , hai cánh tay đặt trên bàn Mép dưới thẳng hàng với mặt trước của cạnh ghế ( nhìn từ trên xuống ) để tạo dáng ngồi thẳng thẳng, tránh cong vẹo cột sống
Đồ dùng ( học phẩm ) của học sinh :
Bảng viết ( bảng con ) : Thực tế dạy Tập viết hôm nay , chưa có phương tiện
Trang 6nào tối ưu bằng bảng con dùng để rèn viết cho học sinh khi luyện viết Trên bảng con của học sinh hiện nay vẫn còn theo mẫu cũ ( 5 dòng kẻ ngang = 4 dòng li )
Do vậy ngay từ đầu năm học chúng tôi phải giúp các em trình bày lại các dòng kẻ bằng màu sáng ( trắng ) đúng theo yêu cầu chương trình mới , gồm 6 dòng kẻ ngang trên và 3, dòng kẻ ngang dưới khi học sinh thực hành viết chữ cỡ vừa sẽ xác định dược độ cao của nét chữ có nét khuyết Chúng tôi đã sử dụng mực xóa để kẻ những dòng li lên trên bảng con của các em
Ví dụ : Viết chữ h = 5li ứng với 6 đường kẻ ngang trên , viết chữ g = 5 ô li ứng với 3 đường kẻ ngang trên và 4 đường kẻ ngang dưới Thực tế cho thấy học sinh trình bày trên bảng con còn lúng túng ( có em thì viết trên đầu bảng , có em lại viết dưới góc bảng ) , khi đã có đường kẻ ngang này các em đều xác định và viết đẹp hơn Khi giáo viên quan sát thì mát mắt hơn
Bảng con cũng là một phương tiện hữu hiệu để học sinh luyện tập kĩ năng viết trước khi viết vào vở Trong quá trình viết chữ trên bảng con học sinh có thể nhận xét chữ của mình , của ban và có thể xóa ngay chỗ sai để viết lai cho đúng hoặc giáo viên
có thể chữa đè lên chỗ học sinh viết sai bằng phấn màu ( học sinh viết bằng phấn trắng ) Do đó khi luyện tập viết , cần lưu ý học sinh không được viết quá nhỏ , không viết xác mép bảng Học sinh giơ bảng bằng hai tay , khủy tay để trên mặt bàn
Vở tập viết :
Vở Tập viết do nhà xuất bản giáo dục ấn hành hàng năm là phương tiện luyện tập thực hành quan trọng của học sinh , vở Tập viết đã in sẵn chữ mẫu thể hiện nội dung và yêu cầu của bài Tập viết , Giao viên cần nắm vững yêu cầu và đặc điểm của từng bài viết để hướng dẫn cách viết thích hợp
Ngoài vở tập viết in sẵn , chúng tôi yêu cầu học sinh trang bị thêm 2 quyển vở li
để rèn viết chữ đẹp , một vở được thực hành bởi những nội dung soạn thảo riêng của giáo viên và được bồi dưỡng thêm vào các tiết rèn luyện ( rèn riêng khoảng 15 phút cuối giờ ) và một vở được sử dụng vào tiết luyện viết
Bút thước : Ở học kỳ 1 , 10 tuần đầu học sinh dùng bút chì , giáo viên nhắc phụ
Trang 7huynh học sinh trang bị loại bút chì có chất lượng ( không cứng quá hoặc không mềm quá )
Sang tuần 11 trở về sau , học sinh dùng bút mực , theo tôi nên kiên quyết cho học sinh dùng bút mực , hoặc bút kim , tuyệt đối không nên dùng bút bi ( Nếu dùng bút
bi các em sẽ viết chữ không đẹp )
Nói chung học sinh phải trang bị đầy đủ các dụng cụ cần thiết khi di học
5.2 Biện pháp 2 : Một vài thủ thuật giúp học sinh rèn viết chữ đẹp
Với học sinh tư thế ngồi viết đúng , thoải mái , tâm trạng phấn khởi thì chất
lượng chữ viết tốt , nếu tư thế ngồi chưa đúng tâm trạng buồn phiền thì chữ viết cũng
bị ảnh hưởng Để viết được chữ thì phải hoạt động tiêu hao năng lượng của thần kinh
và bắp thịt Khi giáo viên hướng dẫn thì trẻ phải tri giác bằng mắt , tai và tay sẽ làm theo , nói điều mình tri giác được , vừa nói vừa đưa tay theo các đường nét của chữ cái
để nhấn mạnh cách viết Đồng thời nhận ra tên gọi , hình dáng của chữ đó , nói thầm kiến thức mới thu thập được để tái hiện hình ảnh đó trong óc trước khi viết , được thể hiện trên bản con , trên giấy bằng các dụng cụ như phấn , bút Tay điều khiển quá trình viết là các cơ và xương bàn tay còn đang độ phát triển nên cử động các ngón tay còn vụng về , chóng mệt mỏi Trong thời gian đầu , có thể các em nhận ra đúng hình dáng của chữ nhưng bàn tay chưa ghi lại đầy đủ hình dáng của mẫu chữ Chỉ sau quá trình luyện tập số lần nhắc đi , nhắc lại nhiều thì các em mới chép đúng mẫu
Rèn tư thế ngồi viết : Đây là nhu cầu không kém phần quan trọng trong môt giờ tập viết mà không ít giáo viên đã bỏ qua hoặc hướng dẫn chưa đến nơi đến chốn dẫn đến tình trạng các em ngồi viết chưa đúng tư thế ( nghiêng bên phải , nghiêng bên trái ) cách để vở , để tay cách cầm bút chưa khoa học , chưa hợp lý dẫn đến việc học sinh dễ mõi dễ chán nản nên viết chữ cẩu thả tùy tiện do vậy chúng ta cần cần quan tâm tạo cho các em có thói quen ngồi viết đúng tư thế
Ngồi viết đúng tư thế : Khi ngồi viết học sinh phải ngồi ngay ngắn , lưng thẳng không tì ngực vào bàn , đầu hơi cuối , mắt cách vở từ 25 cm đến 30cm Cánh tay trái đặt trên mặt bàn bên trái vở , bàn tay trái tỳ vào mép vở , giữ vở không xê dịch khi viết Tay phải cùng ở trên mặt bàn và làm động tác viết chữ , khi viết bàn tay và cánh tay có thể dịch chuyển thuận lợi từ trái sang phải dễ dàng
+ Cầm bút đúng cách : Khi viết học sinh cầm bút và điều khiển bút bằng 3 ngón tay Đầu ngón trỏ dặt ở phía trên , đầu ngón cái giữ bên trái , phía bên phải của đầu bút tựa vào cạnh đốt đầu ngón giữa Ba điểm tựa này giữ bút và điều khiển ngòi bút dịch chuyển linh hoạt Ngoài ra động tác viết cần có sự phối hợp cử động của cổ tay , khuỷu tay và cả cánh tay
Ngoài một số điểm về tư thế ngồi viết và cách cầm bút , giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh về cách để vở , xê dịch vở khi viết cụ thể như sau :
Khi viết chữ đứng , học sinh phải để vở ngay ngắn trước mặt
Trang 8Nếu viết chữ nghiêng ( tự chọn ) học sinh để vở hơi nghiêng về bên trái sao cho mép vở phía dưới cùng ở mép bàn tạo thành một góc khoảng 15 độ
.Khi viết học sinh vẫn thể hiện nét chữ thẳng trước mặt
Khi viết chữ về bên phải , quá xa lề vở , học sinh phải viết xê dịch vở sang bên trái để mắt nhìn thẳng nét chữ , tránh nhoài người về bên phải để viết tiếp
Khi viết chữ ở những dòng cuối trang vở , học sinh phải biết xê dịch lên phía trên để tay cầm bút viết không tỳ váo sát ngực
5.3 Biện pháp 3 : Phương pháp rèn viết chữ “Đúng mẫu và điều nét ” , đồng thời đảm bảo tốc độ viết
Kỹ thuật nối chữ với chữ :
Khi dạy học sinh viết ứng dụng các chữ ghi vần , ghi tiếng cho nhanh , học sinh cần phải biết cách rê bút ( nhấc nhẹ đầu bút nhưng vẫn chạm mặt giấy ), lia bút ( chuyển dịch đầu bút sang điểm đặt bút khác , không chạm vào mặt giấy ) Để có thể viết liền mạch , tạo sự kết nối hài hòa giữa các chưa Dựa vào những nét cơ bản của chữ cái Tiếng Việt , chúng ta có thể xác định và chia nhóm để hướng dẫn học sinh như sau :
+ Nhóm 1 : Nét móc cuối cùng của chữ cái trước nối với nét móc ( hoặc nét hất ) đầu tiên của chữ cái sau Khi nối hai nét móc ở hai chữ cái , giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh viết sao cho khoảng cách giữa hai chữ cái vừa phải , hợp lý để chữ viết đều nét và có tính thẫm mĩ
Ví dụ : Như vần an , im , khoảng cách giữa hai nét chữ n , tránh cách quá xa
+ Nhóm 2 : Nét cong cuối cùng của chữ cái trước ( e, c,o,ô,ơ ) nối với nét móc ( hoặc nét hất ) đầu tiên của chữ cái sau Đối với chữ này , giáo viên càn hướng dẫn cho học sinh điều chỉnh khoảng cách giữa hai chữ cái sao cho không gần quá hoặc hay xa qua s , hoặc chuyển hướng ngòi bút ở cuối nét cong ( kín ) để nối sang nét móc ( hoặc nét hất ) sao cho hình dạng hai chữ cái vẫn rõ ràng khoảng cách hợp lý
Ví dụ : Như vần em , ơn , oi
+ Nhóm 3 : Nét móc hoặc nét khuyết của chữ cái trước nối với nét cong của chữ cái sau Đay là những trường hợp nối chữ tương đối khó , vừa đòi hỏi kĩ thuật lia bút vừa yêu cầu việc ước lượng khoảng cách sao cho vừa phải hợp lý Giao viên cần lưu ý học sinh xác định điểm kết thúc ( dừng bút ) ở chữ cái trước để lia bút viết chữ cái sau sao cho liền mạch , tạo thành một khối hai chữ cái
Ví dụ : Như tiếng họ , gà…
Hoặc điều chỉnh phần cuối nét móc của chữ cái trước hơi giãn rộng một chút để khi viết chữ cái sau sẽ có khoảng cách vừa phải ( không gần quá )
Trang 9Ví dụ : Như vần ao Giao viên hướng dẫn học sinh điều khiển khoảng cách giữa nét móc chữ a và chữ o bằng khoảng cách giữa a và i trong vần ai
+ Nhóm 4 : Nét cong của chữ cái trước nối với nét cong của chữ cái sau Đây là trường hợp nối chữ khó nhất , vừa đòi hỏi các kĩ thuật rê bút , lia bút chuyển hướng bút để tạo nét nối , vừa yêu cầu học sinh ước lượng khoảng cách hợp lý trên cơ sở thói quen và kĩ năng viết khá thành thạo
Ví dụ : Như vần oe , oa , xo Cách viết nhóm chữ này , cần chú ý rê bút từ điểm cuối của chữ cái o chúc xuống để gặp điểm bắt đầu của chữ cái e sao cho nét vòng ở đầu chữ cái o không to quá ( oe) Rê bút từ điểm cuối của chữ cái o sang ngang rồi
rê bút viết tiếp chữ cái a ( hoặc e) để thành oa , oe Khi viết nối chữ x ( hoặc e) với
o ( hoặc e ) cần ước lượng khoảng cách giữa hai chữ cái vừa phải
Kỹ thuật viết chữ liền mạch :
Khi viết chữ ứng dụng , ngoài việc hướng dãn học sinh viết đều nét , giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh viết liền mạch nhằm đảm bảo tốc độ viết nhanh , viết liền mạch Trước hết là viết tất cả các hình cơ bản của chữ cái trong một chữ ghi tiếng Rồi sau đó mới đặt dấu ( dấu thanh , dấu phụ )
Ví dụ : Hướng dãn học sinh viết chữ hiên Viết liền mạch các chữ cái h, i,ê,n Sau đó đặt dấu phụ thành hiên ( thao tác được thể hiện từ phải sang trái ) Tương tự hướng dẫn chữ hiền ( h, i, e, n Thêm dấu chấm trên chữ i , dấu mũ trên chữ ê , dấu huyền trên chữ ê )
Viết liền mạch thành hiên
Viết dấu phụ ( dấu chấm chữ i , dấu mũ chữ e và cuối cùng là dấu huyền )
Rèn viết bảng lớp , bảng con :
Bảng lớp : Là công cụ trực quan rất quan trọng và cần thiết trong dạy học môn Tập viết Giao viên dùng bảng lớp để minh họa , hướng dẫn về kĩ thuật viết chữ , trình bày bài , vậy giáo viên cần phải sự dụng hợp lý , khoa học và có hiệu quả theo định hướng sau :
- Dành vị trí bên trái bảng để gấn bìa chữ mẫu
- Dành vị trí giữa bảng để trình bày mẫu chữ viết của giáo viên khi hướng dẫn học sinh ( viết mẫu ) , phía dưới là phần thực hành của học sinh để kiểm tra bài cũ
- Dành vị trí bên phải bảng để trình bày bài viết hoàn chỉnh khi hướng dẫn học sinh viết vào vở
Bảng con : Là công cụ thực hành luyện tập một cách tích cực và có hiệu quả đối với từng học sinh , đóng vai trò quan trọng trong hoạt động dạy và học của giáo viên , học sinh dùng bảng con để tập viết bằng phấn nhằm củng cố biểu tượng về chữ viết ( hình thành dạng , cấu tạo nét , quy trình viết ) Luyện thao tác viết và rút kinh nghiệm kịp thời trong quá trình luyện viết Bảng con là công cụ để giáo viên dễ quan sát đánh
Trang 10giá chữ viết của học sinh khi luyện viết Giao viên nắm bắt được những ưu điểm hay hạn chế của học sinh để kịp thời uốn nắn trong quá trình viết chữ đẹp
Khi học sinh viết trên bảng con , giáo viên cần hướng dẫn học sinh viết đúng dòng
kẻ đã trang bị sẵn , viết đúng mẫu chữ , cỡ chữ Ngồi viết đúng tư thế , cách cầm bút và trình bày chữ viết ( khuyến khích học sinh viết nét thanh , nét đậm ) bằng cách khi viết nét đậm cần đề mạnh tay hơn để có nét to , đậm hơn và đẹp hơn
5.4 Biện pháp 4 : Tổ chức tình hình học tập và thi đua rèn chữ viết đẹp ở lớp
- Ngay từ tháng học đầu tiên , giáo viên nên khảo sát chất lượng , nắm vững từng đối tượng để có biện pháp giảng dạy và phụ đạo thích hợp ( Nắm vững ở đây là bao gồm
cả trình độ , đặc điểm tâm lý , hoàn cảnh gia đình ) Những em có khả năng viết chữ đẹp , giáo viên nên phát huy năng lực sẵn có của giáo viên Đối với những em viết không đúng độ cao khoảng cách các con chữ , giáo viên thường xuyên theo dõi , sửa sai kịp thời , động viên các em cố gắng để các em không nản lòng Tránh quát phạt , chê bai trước lớp sẽ làm cho các em tự ti , mặc cảm
- Giaó viên không chỉ tập trung rèn chữ viết cho học sinh ở phân môn Tập viết
mà ngoài ra còn vận dụng việc rèn chữ viết ở tất cả các môn học dưới mọi hình thức khi viết bài vào vở , khi làm bài tập hoặc sử dụng bảng con Giaos viên các em đều nhắc nhở các em ngồi viết đúng tư thế , cách đặt vở cầm bút và rèn chữ viết đúng mẫu , đúng
độ cao khoảng cách giữa các con chữ , giáo viên phải luôn luôn theo sát những em viết chữ không rõ ràng , kết hợp tuyên dương và cho học sinh xem mẫy những bạn viết chữ đẹp , trình bày bài sạch sẽ Khi nhận xét bài làm giáo viên phải luôn chú trọng chữ viết , cộng điểm với những bài làm rõ ràng , chữ viết đẹp và trừ điểm những bài chữ viết xấu và trình bày bẩn
- Hàng tuần rèn viết thêm cho học sinh vào tiết luyện viết và các tiết rèn luyện Nội dung tập viết giáo viên chọn lọc những âm vần được học cho học sinh viết vào vở riêng ( vở ô li ) Mỗi bài viết được xây dựng theo các nhóm nét chữ v, nhóm viết nối liền nét và được nâng cao dần Cụ thể giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh luyện viết chữ theo từng giai đoạn
+ Giai doạn học âm : Tập trung cho học sinh luyện viết những âm chữ khó ( như là chữ b , h, kh, nh , g , gh , ngh )
+ Giai đoạn học vần : Tập trung cho học sinh luyện viết những vần khó , cách viết các nét nối , cách lia bút từ chữ này đến chữ kia trong một vần Cách đặt dấu thanh + Giai đoạn học tập đọc : Tập trung cho học sinh luyện viết một số bài văn hoặc bài thơ trong bài tập đọc , từng bước nâng dần độ dài của bài , cách thể hiện các chữ hoa trong bài
- Giaó viên có thể tổ chức cho học sinh thi đua viết bài đẹp trong vở hàng tuần ( theo tổ ) Sau đó tổng kết tổ nào có nhiều bài viết đẹp sẽ được tuyên dương trước lớp
- Để kích thích việc rèn chữ đẹp cho học sinh với biện pháp xây dựng theo nhóm điểm hàng tuần Giao viên chia lớp thành 4 nhóm ( tổ ) và bình bầu ra nhóm