Sáng kiến kinh nghiệm một số tiêu chí để lựa chọn tiêt tấu và âm sắc phù hợp với bài hát trên đàn organ điện tử

Để đệm đàn cho một bài hát có hiệu quả th× ®iÒu ®Çu tiªn chóng ta ph¶i lùa chän tiÕt tÊuvµ ©m s¾c sao cho phï hîp víi nhÞp ®iÖu, tÝnh chÊt cña bµi h¸t.ViÖc lùa chän nµy kh«ng cã mét quy [r]

sáng kiến kinh nghiệm

một số tiêu chí để lựa chọn tiêt tấu và âm sắc phù hợp

với một bài hát trên đàn organ điện tử.

phần một: đặt vấn đề

i - Lời mở đầu:

 chúng ta đã biết mục đích giáo dục tiểu học hiện nay là giáo dục các em học sinh phát triển một cách toàn diện để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội

và hội nhập quôc tế

bậc học tiểu học là một bậc học vô cùng quan trọng,đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển sau này của các em.Việc giáo dục toàn diện không chỉ dừng lại

ở giáo dục thể chất,giáo dục đạo đức, những hiểu biết về xã hội hay các kiến thức về khoa học kĩ thuật mà bên cạnh đó còn phải giáo dục cho các em biết cảm

Để giúp các em học sinh làm quen với Nghệ thuật chính là thông qua các

đó môn Âm nhạc có vị trí đặc biệt quan trọng.Thông qua Âm nhạc giúp các em

đến với Nghệ thuật một cách nhanh nhất và thông qua đó giáo dục các em biết

giảm bớt căng thẳng để tiếp thu các môn học khác một cách tốt hơn

Trong đời sống tinh thần của mỗi  E đặc biệt là các em học sinh thì nhu cầu về Âm nhạc là rất cần thiết.Khi tham gia các hoạt động ca hát giúp các em

tuệ, tình cảm và đạo đức cho các em Qua môn học các em Q trang bị một trình độ văn hóa âm nhạc tối thiểu để góp phần cùng các môn học khác phát triển toàn diện nhân cách cho các em

hiệu quả cao nhất ? Đó là một vấn đề Q rất nhiều  E quan tâm, nhất là

những đồng chí giáo viên đang trực tiếp giảng dạy môn Âm nhạc trong nhà

một số nội dung khác  thời Q ít hơn.Vì nội dung dạy hát là chủ yếu nên chúng ta cần xây dựng một kế hoạch bài dạy cụ thể, sát thực và hiệu quả Một vấn đề tôi cho rằng rất quan trọng và Q nhiều  E quan tâm là việc chuẩn bị và đệm đàn cho mỗi bài hát Để đệm đàn cho một bài hát có hiệu quả thì điều đầu tiên chúng ta phải lựa chọn tiết tấuvà âm sắc sao cho phù hợp với nhịp điệu, tính chất của bài hát.Việc lựa chọn này không có một quy chuẩn nào

cụ thể vì vậy mỗi  E chơi nhạc có thể có sự lựa chọn khác nhau tùy theo cảm nhận riêng của mình.Trên thực tế vẫn còn một số giáo viên lúng túng trong việc

bản thân tôi cũng vậy, khi Q làm quen với cây đàn Organ tôi đã rất trăn trở về vấn đề này và tôi đã tìm Q lời giải đáp sau khi tôi Q tham gia 2 khóa tập huấn bồi ] nghiệp vụ sử dụng đàn Organ cho giáo viên tiểu học hè 2006 và

hè 2007 cùng với một khóa bồi ] nghiệp vụ sáng tác ca khúc thiếu nhi hè

] nghiệp vụ trên tôi đã trang bị cho mình một số kiến thức và kĩ năng cơ bản để có thể sử dụng đàn phục vụ cho công tác giảng dạy của mình Q tốt hơn.Tôi không còn lúng túng khi lựa chọn âm sắc và tiết tấu cho một bài hát nữa.Vì vậy tôi mạnh dạn nêu lên một số kinh nghiệm nhỏ của bản thân về "Các tiêu chí để lựa chọn tiết tấu và âm sắc phù hợp với một bài hát trên đàn Organ

điện tử "

II- Thực trạng

Xuất phát từ mục tiêu và nội dung C trình giáo dục Âm nhạc trong

Âm nhạc đạt hiệu quả  chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó có sự khác biệt rõ rệt so với các môn học khác Tuy không đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối  lại đòi hỏi cả thầy và trò phải có sự yêu thích, lòng đam mê Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những giây phút chỉ, điệu bộ giúp học sinh cảm thụ cái hay, cái đẹp Vậy để đạt Q điều đó thì

đối với các giờ dạy hát Để chẩn bị tốt cho mỗi giờ dạy hát thì khâu quan trọng nhất là đệm đàn và hát truyền cảm bài hát đó J!@ khi đệm đàn, không phải giáo viên nào cũng có thể dễ dàng lựa chọn ngay Q tiết tấu và âm sắc phù hợp cho một bài hát Vấn đề ở đây là dựa trên các tiêu chí  thế nào để lựa chọn cho phù hợp?

Sau đây tôi xin  ra một số tiêu chí cơ bản để các đồng nghiệp tham khảo và vận dụng linh hoạt trong việc lựa chọn tiết tấu và âm sắc cho một bài hát thiếu nhi, hỗ trợ tích cực cho việc giảng dạy môn Âm nhạc đạt kết quả tốt

Phần hai: Giải quyết vấn đề

A- Cách lựa chọn tiết tấu và âm sắc

Hiện nay trên các loại đàn Organ đều có hàng trăm loại tiết tấu thuộc nhiều phong cách âm nhạc khác nhau và rất nhiều âm sắc bắt @ tiếng của nhiều loại nhạc cụ thuộc nhiều nền âm nhạc trên thế giới Chính vì sự phong phú đó nên việc lựa chọn Organ điện tử đôi khi làm chúng ta lúng túng, băn khoăn

Trên thực tế thì việc lựa chọn này không theo một khuôn mẫu nhất định nào cả Việc lựa chọn có thể có sự khác nhau với cùng một tác phẩm tùy theo cảm nhận âm nhạc riêng của mỗi  E+ Tuy nhiên phải dựa trên cơ sở để lựa chọn sao cho phù hợp với sắc thái tình cảm của bài hát, chúng ta cần phải dựa vào một

số yếu tố cơ bản sau đây:

- Dựa vào số chỉ nhịp

- Dựa vào tính chất, phong cách của tác phẩm

- Dựa vào quy định về nhịp độ hoặc quy về sắc thái tình cảm ghi trên đầu mỗi bản nhạc

- Dựa vào nội dung của ca từ

Với kinh nghệm của bản thân giảng dạy môn âm nhạc trong nhiều năm qua, Tôi xin  ra một số gợi ý về cách lựa chọn tiết tấu và âm sắc cho các ca khúc thiếu nhi Với sự đa dạng về chủng loại đàn, đồng nghĩa với sự đa dạng của tiết tấu và âm sắc, vì vậy tôi xin giới thiệu những tiết tấu và âm sắc thông dụng, phổ biến ở nhiều loại đàn khác nhau Đó là những tiết tấu rõ ràng về nhịp phách và

âm sắc trong sáng dễ nghe, phù hợp với các ca khúc thiếu nhi Giúp các em học sinh dễ dàng thể hiện một ca khúc và thể hiện một cách sinh động

1.Lựa chọn tiết tấu dựa vào số chỉ nhịp.

2/4; Polka: Disco

- Loại nhịp 4 phách ( 4/4 ,4/8): Chúng ta có thể sử dụng tiết tấu SlowRock

Riêng với các bài hát thiếu nhi Q viết ở nhịp 6/8 chúng ta cũng có thể lựa

chọn tiết tấu waltz

 vậy đối vứi loại nhịp 3 phách chúng ta nhất định phải sử dụng tiết tấu waltz

Còn đối với loại nhịp 2 phách và nhịp 4 phách, chúng ta có thể căn cứ vào tính

chất tùy theo từng bài để lựa chọn một tiết tấu phù hợp

VD: Bài "Chúc mừng sinh nhật"- Nhạc Anh Q viết ở nhịp 3/4, Bài "Cùng

múa hát @ trăng"- Nhạc và lời Hoàng Lân Q viết ở nhịp 3/8 Vì vậy nhất

thiết chúng ta phải dùng tiết tấu waltz,vì tiết tấu này vừa đơn giản vừa tạo cảm

giác êm ái,bay bổng, trong sáng phù hợp với tâm hồn trẻ thơ

2 Lựa chọn tiết tấu dựa vào tính chất, phong cách âm nhạc và quy định sắc thái tình cảm ghi trên đầu bản nhạc.

Trong C trình giáo dục Âm nhạc ở tiểu học chúng ta có thể tạm chia tính

chất, phong cách âm nhạc của các bài hát ra làm hai mảng chính là:

Một là: Các làn điệu dân ca và những bài hát mang âm 9 dan tộc việt

nam một cách rõ nét

Hai là: các bài hát theo phong cách âm nhạc C tây

a với các làn điệu dân ca và những bài hát mang âm 9 dân tộc việt nam

một cách rõ nét, chúng ta có thể lựa chọn theo 2 cách:

- Những bài có nhịp độ vừa phải, sắc thái dịu dàng, mềm mại, viết ở loại nhịp 2

phách hoặc 4 phách, chúng ta có thể lựa chọn ballad hoặc rumba

Ví dụ:

+ bài " cò lã " dân ca đồng bằng bắc bộ có nhịp độ vừa phải, nhịp 2/4 bài

"Sen hồng" nhạc và lời của Lê bách có sử dụng chất liệu dân ca nam bộ viết ở

nhịp 2/4 với nhịp độ chậm vừa, chúng ta có thể dùng tiết tấu ballad

+ bài "quả thị " của nhạc sỹ Lê Minh Châu ( phần phụ lục lớp 1) viết ở nhịp

2/4 với nhịp độ vừa phải chúng ta có thể dùng tiết tấu rumba

hoặc Cha cha cha.

có thể dùng tiết tấu Cha cha cha

+ bài " bà còng đi chợ "( phụ lục lớp 2) của nhạc sỹ Phạm Tuyên sử dụng chất liệu dân ca đồng bằng bắc bộ bài hát viết ở nhịp 2/4 với nhịp độ hơi nhanh, chúng ta có thể dùng tiết tấu bossa nova

+ bài bắc kim thang dân ca Nam Bộ tính chất khỏe, tinh nghịch, vui nhộn nên

khi chọn tiết tấu chúng ta cũng có thể chọn tiết tấu bossa nova

b Với những bài viết theo phong cách âm nhạc C tây, chúng ta có thể có những lựa chọn  sau:

- Những bài có sắc thái mang tính chất hành khúc, sắc thái khỏe khoắn  nhịp hành quân viết ở loại nhịp 2 phách hoặc 4 phách, chúng ta có thể lựa chọn tiét tấu March hoặc Poka

Ví dụ: bài " chiến sỹ tí hon " nhạc Đinh Nhu, lời Việt Anh viết ở nhịp 2/4 nên chúng ta có thể chọn tiết tấu March, Poka

phách, chúng ta có thể chọn tiết tấu Disco, CounTry, Cha cha cha, foxtrot

Ví dụ:

+ bài " tìm bạn thân" của Việt Anh viết ở nhịp 2/4 với tính chất hồn nhiên vui

+ bài '" múa vui" và bài " reo vang bình minh " của nhạc sỹ q Hữu w@ tấu Disco

nhịp 4/4 với sắc thái nhanh, tha thiết, chúng ta có thể sử dụng tiết tấu Cha cha cha

- Những bài có tính chất nhẹ nhàng viết ở loại nhịp 3 phách hoặc 6 phách thì chúng ta vẵn chọn và sử dụng tiết tấu Valtz

+ bài "chúc mừng" nhạc Nga Q viết ở nhịp 3/4 nên chúng ta sử dụng tiết tấu Valtz

+ bài "đếm sao" của nhạc sĩ văn Chung cũng viết ở nhịp 3/4 nên chúng ta cũng sử dụng tiết tấu Valtz để đệm

+ bài "tre ngà bên Lăng bác" viết ở nhịp 3/8 chúng ta cũng sử dụng tiết tấu Valtz (hoặc Slow Rok)

3 Lựa chọn tiết tấu dựa vào ca từ.

- Những bài có ca từ nhẹ nhàng êm ái, mềm mại  lời ru mà viết ở nhịp 2p hoặc 4p chúng ta có thể lựa chọn tiết tấu ballad hoặc Rumba

Ví dụ:+ bài "bàn tay mẹ" của nhạc sĩ bùi Đình Thảo Q viết ở nhịp 2/4 với ballad

+ bài "hoa chăm pa" dân ca lào ( phụ lục lớp 5) Q viết ở nhịp 4/4 có ca từ và

điện tử "

... Q nhiều  E quan tâm việc chuẩn bị đệm đàn cho hát Để đệm đàn cho hát có hiệu điều phải lựa chọn tiết tấuvà âm sắc cho phù hợp với nhịp điệu, tính chất hát. Việc lựa chọn khơng có quy chuẩn... data-page="3">

đối với dạy hát Để chẩn bị tốt cho dạy hát khâu quan trọng đệm đàn hát truyền cảm hát J!@ đệm đàn, khơng phải giáo viên dễ dàng lựa chọn Q tiết tấu âm sắc phù hợp cho hát Vấn đề dựa tiêu chí