- Gợi sự bất ngờ, gây sự chú ý, thể hiện tình cảm của người viết. ? Vậy kể chuyện theo thứ tự ngược khác kể xuôi thế nào? - Kể ngược là đem kết quả hoặc sự việc hiện tại kể ra trước, sau[r]
Trang 1Bài 9 - Tiết CT: 36
Tuần dạy: 9
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Hiểu thế nào là thứ tự kể trong văn tự sự
- Biết hai cách kể - hai thứ tự kể: kể “xuơi”, kể “ngược” tuỳ theo nhu cầu thể hiện
- Biết điều kiện cần cĩ khi kể “ ngược”
2 Kĩ năng:
- Chọn thứ tự kể phù hợp với đặc điểm thể loại và nhu cầu biểu hiện nội dung
- Vận dụng hai cách kể vào bài viết của mình
3 Thái độ:
Giáo dục HS ý thức xây dựng hai cách kể theo trình tự vào bài văn
II NỘI DUNG HỌC TẬP:
Nắm khái niệm thứ tự kể và sự khác nhau của hai cách kể.
III CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Bảng phụ.
2 Học sinh: Đọc trước nội dung bài học ở nhà.
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: (1p)
2 Kiểm tra miệng:(4p)
? Ngơi kể là gì ?(3đ) Kể như thế nào là kể theo ngơi thứ nhất ? Kể như thế nào là kể theo ngơi thứ ba ? (5đ)
- Ngơi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện
- Ngôi thứ ba: gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, có thể kể linh hoạt, tự do kể những gì diễn ra với nhân vật
- Ngôi thứ nhất: người kể xưng tôi, có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe thấy, trải qua, trực tiếp nói ra cảm tưởng, ý nghĩ của mình
- Kiểm tra vở ghi bài, vở BT (2đ)
3 Tiến trình bài học: (36p)
Hoạt đơng1:(1p) Vào bài: Để làm tốt bài văn kể chuyện,
người viết không chỉ chọn đúng ngôi kể, sử dụng tốt lời
kể mà còn phải chọn thứ tự kể phù hợp nữa Thứ tự kể là
gì? Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu.
Hoạt đơng2:(19p) Hướng dẫn HS tìm hiểu về thứ tự kể
trong văn tự sự
- GV: thứ tự kể: Là trình tự kể các sự việc
? Em hãy tĩm tắt các sự việc trong truyện Ơng lão đánh
cá và con cá vàng ? (HS thảo luận nhĩm theo bàn)
- HS: Trình bày các sự việc chính: Tĩm tắt các sự việc:
+ Giới thiệu hai vợ chồng ơng lão đánh cá
I Tìm hiểu thứ tự kể trong văn
tự sự:
1 Tĩm tắt các sự việc trong truyện “Ơng lão đánh cá và con
cá vàng ”:
- Giới thiệu hai vợ chồng ơng lão
đánh cá (mở đầu)
Trang 2+ Ông lão bắt được cá vàng và thả cá vàng
+ Năm lần ông lão ra biển gặp cá vàng để xin cá đáp ứng
yêu cầu ngày càng cao của mụ vợ
+ Mụ vợ tham lam bị cá vàng trừng trị đích đáng
? Chỉ ra sự việc mở đầu, sự việc nguyên nhân, diễn biến
và kết quả?
- Sự việc 1: mở đầu
- Sự việc 2: Nguyên nhân
- Sự việc 3,4: Diễn biến
- Sự việc 5: kết quả
? Các sự việc trong truyện được kể theo thứ tự nào?
- Kể theo thứ tự kể tự nhiên (thời gian), việc gì xảy ra
trước kể trước, việc gì xảy ra sau kể sau, cho đến hết
? Hiệu quả nghệ thuật của cách kể đó?
- Thứ tự kể này nhằm nhấn mạnh lòng tham, sự bội bạc ngày
càng tăng của mụ vợ Ý nghĩa phê phán được thể hiện rõ
=> Cách kể như vậy ta gọi là cách kể xuôi
? Vậy thế nào là kể theo thứ tự tự nhiên (kể xuôi)?
- Là kể các sự việc liên tiếp nhau theo trình tự trước sau,
việc gì xảy ra trước kể trước, việc gì xảy ra sau kể sau,
cho đến hết
? Hiệu quả của thứ tự kể xuôi?
- Tác dụng: làm cho người đọc, người nghe dễ theo dõi, dễ
hiểu, làm nổi bật ý nghĩa truyện
=> Hs đọc to ghi nhớ sgk/98 (chấm 1)
? Gọi HS đọc văn bản 2: Chuyện thằng Ngỗ - SGK/97
? Người kể ở ngôi thứ mấy?
- Người kể chuyện theo ngôi thứ ba
? Tóm tắt các sự việc trong văn bản?
Các sự việc chính:
1) Ngỗ bị chó dại cắn phải tiêm thuốc trừ bệnh dại
2) Bị chó dại cắn Ngỗ kêu cứu nhưng không ai đến giúp
3) Ngỗ mồ côi không có người rèn cặp nên lêu lổng, hư
hỏng bị mọi người xa lánh
4) Ngỗ đã tìm cách trêu chọc mọi người, làm họ mất lòng
tin (đốt đống rạ kêu cháy làm mọi người tưởng thật)
5) Sự ái ngại của bà con hàng xóm trước bệnh tình của
Ngỗ
? Hậu quả Ngỗ phải gánh chịu trong hiện tại là gì?
- Sự việc 1
? Nguyện nhân nào dẫn đến hậu quả đó?
- Sự việc 2,3,4
? Thứ tự kể của văn bản này có giống với văn bản “ông
lão … cá vàng không”? Vì sao?
- Không giống kể theo thứ tự kể ngược: bắt đầu kể từ hậu
quả xấu -> ngược lên kể nguyên nhân (kể không theo thứ
tự thời gian, có sự đan xen giữa hiện tại – quá khứ)
? Có thể sắp xếp các sự việc này theo thứ tự xuôi không?
- Ông lão bắt được cá vàng và thả
cá vàng (Nguyên nhân)
- Ông lão kể cho vợ nghe, mụ vợ bắt ông ra biển đòi cá vàng trả ơn
(diễn biến)
- Ông lão ra biển 5 lần, chỉ 4 lần
cá đáp ứng yêu cầu (diễn biến)
- Cuối cùng, mụ trở về thân phận
cũ bên cái máng lợn sứt mẻ (kết quả)
=> Kể xuôi
*Ghi nhớ: SGK/98 (chấm 1)
2 Chuyện thằng Ngỗ:
* Các sự việc chính:
- Ngỗ bị chó dại cắn rách chân.
- Ngỗ kêu không ai ra cứu
- Hoàn cảnh xuất thân của Ngỗ
- Ngỗ đã tìm cách trêu chọc mọi người, làm họ mất lòng tin
- Sự ái ngại của bà con hàng xóm trước bệnh tình của Ngỗ
-> Kể bắt đầu từ hậu quả đến nguyên nhân
=> Kể ngược
Trang 3Nếu được em sẽ bắt đầu từ sự việc nào và kết thúc ở sự
việc nào?
- Cĩ thể sắp xếp được: Sự việc 3,4,2,1,5
? Vì sao người kể chọn thứ tự kể ngược?
- Gợi sự bất ngờ, gây sự chú ý, thể hiện tình cảm của
người viết
? Vậy kể chuyện theo thứ tự ngược khác kể xuơi thế nào?
- Kể ngược là đem kết quả hoặc sự việc hiện tại kể ra
trước, sau đĩ mới dùng cách kể bổ sung hoặc để nhân vật
nhớ lại mà kể tiếp các việc đã xảy ra trước đĩ
? Kể như vậy cĩ tác dụng gì?
- Tạo sự bất ngờ, thú vị
- Câu truyện bắt đầu từ hậu quả xấu rồi ngược lên nguyên
nhân Cách kể này:
- Làm cho mọi người thấy nổi bật ý nghĩa của một bài
học
- Gây bất ngờ, gây sự chú ý và thể hiện sự khơng thiện
cảm với nhân vật trong truyện
-> Cách kể như vậy là kể ngược
? Trong 5 sự việc trên, sự việc nào xảy ra trong hiện tại?
- Sự việc: 1, 2, 5
? Sự việc nào xảy ra trước những sự việc này? Từ ngữ
nào cho em biết điều đĩ?
- Sự việc xảy ra trong quá khứ: 3, 4 (Từ: Một hơm)
? Vậy thế nào là kể ngược?
- Hs đọc to ghi nhớ
* GV chốt ý
? Trong cách kể ngược yếu tố nào quan trọng nhất?
- Yếu tố hồi tưởng
-> Khi viết văn phải chọn thứ tự kể phù hợp với đặc điểm
thể loại và nhu cầu biểu hiện nội dung
VD: Kể về một lần mắc lỗi => Theo thứ tự kể ngược
- Kể một câu truyện cổ tích mà em thích => Theo thứ tự
xuơi
Hoạt động 3:(15p) Hướng dẫn HS luyện tập
? Cho HS đọc bài tập 1 và xác định yêu cầu bài tập
Gợi ý: Tĩm tắt các sự việc chính của truyện
- Tĩm tắt các sự việc chính :
(1) Tơi và Liên là bạn thân cùng lớp
(2) Tơi ghét Liên vì Liên mới ở quê ra, sống cùng khu
tập thể với tơi, cơ làm cho tơi bị kém cạnh
(3) Tơi nghĩ xấu về Liên và đã cĩ hành động khơng đẹp
(4) Khi tơi vắng nhà, trời mưa, Liên đã rút hộ quần áo
vào và đem trả lại
(5) Tơi và Liên trở thành đơi bạn thân
? Gọi HS đọc bài tập 2 SGK/98
? Đọc, xác định yêu cầu đề
* Ghi nhớ: SGK/98 (chấm 2)
* Lưu ý :
Trong kể ngược, yếu tố hồi tưởng đĩng vai trị quan trọng
II Luyện tập : Bài tập 1: SGK/98
- Kể ngược
- Kể theo ngơi thứ nhất
- Vai trị của yếu tố hồi tưởng: Là
cơ sở cho việc kể ngược, xâu chuỗi các sự việc: Hiện tại - quá khứ - hiện tại
Bài tập 2: Kể chuyện lần đầu em
được đi chơi xa
1.Tìm hiểu đề:
Trang 4? Đề yêu cầu gì?
? Dàn ý mấy phần
? Mở bài giới thiệu gì?
? Thân bài: Diễn biến của sự việc ra sao?
? Kết bài: Kết thúc chuyến đi như thế nào?
a) Mở bài: Lí do về quê, về với ai? Nhân dịp nào?
b) Thân bài:
- Chuẩn bị và lên đường về quê
- Quang cảnh trên đường về quê
- Khi đến nơi được gặp những ai đầu tiên
- Điều gì làm em thích thú và nhớ mãi
c) Kết bài: Chia tay, cảm xúc về quê hương
- Thể loại: Tự sự
- Nội dung: Lần đầu đi chơi xa
- Ngơi kể: Ngơi thứ nhất
- Thứ tự kể: Kể xuơi (hoặc kể ngược)
2 Dàn ý:
a Mở bài: Giới thiệu nhân vật và
nêu sự việc
Giới thiệu chuyến đi xa (Trong trường hợp nào? Đi với ai? Đi đâu?)
b.Thân bài: Diễn biến câu
chuyện
- Kể diễn biến (hành trình) cuộc
đi chơi
+ Chuẩn bị cho chuyến đi + Trên đường đi
+ Đến nơi (Em thấy gì? Làm gì? Điều gì làm em thích thú?)
* Cần lưu ý kể tỉ mỉ một sự việc đáng nhớ nhất
c Kết bài: Kết thúc câu chuyện
- Nêu ấn tượng sau chuyến đi
- Mong ước của em…
4.Tổng kết: (2p)
? Trong văn tự sự cĩ thứ tự kể nào?
- Kể xuơi, kể ngược
? Truyện “Thạch Sanh, Em bé thơng minh, Cây bút thần” kể theo thứ tự nào?
- Kể theo thứ tự thời gian, kể xuơi
5 Hướng dẫn học tập: (3p)
*Đối với bài học ở tiết học này:
+ Học thuộc Ghi nhớ SGK/98
+ Làm hồn chỉnh các bài tập vào VBT
+ Tập kể xuơi, kể ngược một truyện dân gian
*Đối với bài học ở tiết tiếp theo:
- Chuẩn bị bài mới: Viết bài tập làm văn số 2
+ Chuẩn bị dàn ý chi tiết cho 3 đề trong sgk/99: Đề 1, 2, 3
+ Chuẩn bị giấy kiểm tra
- Chuẩn bị tiết liền kề: Ếch ngồi đáy giếng, Thầy bĩi xem voi theo cơ đã hướng dẫn
V PHỤ LỤC: