Ngöôøi ta thaáy choáng naïn thaát hoïc laø caàn kíp vaø ñoù laø vieäc coù theå laøm ñöôïc.. Luaän cöù laø gì.[r]
Trang 1Bài 19
Tiết 79
Tuần 21
Tập làm văn: ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN NGHỊ LUẬN
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Đặc điểm của văn bản nghị luận với các yếu tố luận điểm, luận cứ và lập luận
gắn bĩ mật thiết với nhau.
2 Kĩ năng
- Biết xác định luận điểm, luận cứ và lập luận trong một văn bản nghị luận.
- Bước đầu biết xác định luận điểm, xây dựng hệ thống lđiểm, luận cứ và lập luận cho một
đề bài cụ thể.
3.Thái độ : Có ý thức vận dung lí thuyết vào thực hành xây dựng văn bản.
4 Năng lực HS : Quan sát, nhận biết , phân tích , suy nghĩ, vận dụng.
II NỘI DUNG HỌC TẬP: Luận điểm, luận cứ, lập luận
II CHUẨN BỊ
- GV: Sách tham khảo, tìm nhiều ví dụ
- HS: Xem các câu hỏi Sgk
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS(1 phút)
2 Kiểm tra miệng (5phút)
Hỏi: Thế nào là văn nghị luận ? Muốn văn nghị luận hay và cĩ sức thuyết phục thì nĩ phải
như thế nào?(4đ)
Đáp:
- Văn nghị luận là văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc , người nghe một tư tưởng, quan điểm nào đĩ.
- Phải cĩ luận điểm rõ ràng, cĩ lí lẽ , dẫn chứng thuyết phục , đáng tin cậy
Hỏi: Văn nghị luận được trình bày dưới dạng nào?(3đ)
Đáp: Văn nghị luận được trình bày dưới dạng các ý kiến nêu ra trong cuộc họp, các bài xã
luận, bình luận, các bài phát biểu ý kiến trên báo chí.
Hỏi: Những tư tưởng , quan điểm của bài văn nghị luận phải hướng tới gải quyết vấn đề nào
thì mới cĩ ý nghĩa?(3đ)
Đáp: Những tư tưởng , quan điểm của bài văn nghị luận phải hướng tới giải quyết những vấn
đề đặt ra trong đời sống thì mới cĩ ý nghĩa.
3 Tiến trình bài học (32 phút)
Hoạt động 1: Giới thiệu bài (1 phút)
Tiết trước các em đã được tìm hiểu khái niệm về văn
nghị luận, hơm nay các em sẽ được đi sâu hơn về
những đặc điểm của nĩ để cĩ thể phân biệt được với
các kiểu văn bản đã học một cách chính xác
Hoạt động 2 :Tìm hiểu luận điểm.(7 phút)
-GV cho HS nhắc lại luận điểm : Lđ là ý kiến thể hiện
tư tưởng của bài văn nghị luận.
-HS đọc lại vbản “Chống nạn thất học”
? Cho biết: Luận điểm chính( chung) của bài viết là
gì.
- Luận điểm với tư cách là tư tưởng, quan điểm của
I Luận điểm, luận cứ, lập luận 1.Luận điểm
a VD: Chống nạn thất học
- Luận điểm chính nằm ngay trong nhan đề “Chống nạn thất học”.
Trang 2bài viết thể hiện tập trung ngay trong nhan đề“ Chống
nạn thất học”
?Luận điểm đĩ được nêu ra dưới dạng nào và cụ thể
hĩa thành những câu văn như thế nào.
- Luận điểm được trình bày là dạng một khẩu hiệu
- Luận điểm đó được trình bày đầy đủ ở câu văn :
-“Mọi người Việt Nam…trước hết phải biết đọc, biết
viết chữ Quốc ngữ”.- Khẳng định
?Luận điểm đó được cụ thể hoá thành những câu văn
nào
-Luận điểm này được cụ thể hoá thành việc làm:
+Những người biết chữ hãy dạy cho những người
chưa biết
+ Những người chưa biết chữ hãy gắng sức mà học
cho biết.
+Phụ nữ lại càng cần phải học.
=> đó là chống nạn thất học, 1 công việc phải làm
? Luận điểm đó đóng vai trò gì trong bài nghị luận
-Luận điểm đóng vai trò rất quan trọng Vì luận điểm
là linh hồn, tư tưởng, quan điểm của bài văn nghị
luận Không nêu được luận điểm, bài văn không trở
thành bài văn nghị luận.
? Muốn có sức thuyết phục thì luận điểm phải đạt
những yêu cầu gì.
- Luận điểm cĩ thể được nêu ra bằng câu khẳng
định( hoặc phủ định)
-Luận điểm phải rõ ràng, có lí lẽ, có dẫn chứng mới
có sức thuyết phục.
- Trong bài văn , cĩ thể cĩ luận điểm chính và luận
điểm phụ
+ Luận điểm chính: khẳng định nhiệm vụ chung của
tồn bài
+ Luận điểm phụ: Khẳng định nhiệm vụ cụ thể của
bài viết
? Từ tìm hiểu trên, cho biết: Thế nào là luận điểm.
- Luận điểm là linh hồn, tư tưởng, quan điểm của bài
văn nghị luận Luận điểm phải rõ ràng, có lí lẽ, có
dẫn chứng mới có sức thuyết phục.
Hoạt động 3: Tìm hiểu luận cứ(7 phút)
? Hãy chỉ ra những luận cứ trong văn bản “Chống
nạn thất học”.
-Luận cứ là những lí lẽ, dẫn chứng làm cơ sở cho
luận điểm Lí lẽ trong bài là:
+Do chính sách ngu dân của TDPháp làm cho hầu
- Luận điểm được trình bày là dạng một khẩu hiệu
- Luận điểm đó được trình bày đầy đủ ở câu văn :
+“Mọi người Việt Nam…trước hết phải biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ”.- Khẳng định
- Luận điểm này được cụ thể hoá thành việc làm:
+Những người biết chữ hãy dạy cho những người chưa biết chữ + Những người chưa biết chữ hãy gắng sức mà học cho biết.
+Phụ nữ lại càng cần phải học.
b Khái niệm
- Luận điểm là linh hồn, tư tưởng, quan điểm của bài văn nghị luận Luận điểm phải rõ ràng, có lí lẽ, có dẫn chứng mới có sức thuyết phục.
2 Luận cứ
Trang 3hết người Việt nam mù chữ, tức là thất học, nước Việt
Nam không tiến bộ được.
+Nay nước ta độc lập rồi, muốn tiến bộ thì phải cấp
tốc nâng cao dân trí để xây dựng đất nước.
?Với hai lí do đó tác giả đề ra nhiệm vụ gì.
-Mọi người Việt Nam phải biết đọc, biết viết chữ
Quốc ngữ, tức là chống nạn thất học.
? Vậy chống nạn thất học như thế nào.
-“ Những người biết chữ hãy chưa biết chữ Những
người chưa biết chữ hãy gắng sức mà học cho biết”.
? Với những lí lẽ đó Tác giả ví dụ, dẫn chứng nào.
- “Vợ chưa biết thì chồng bảo, em chưa biết thì anh
bảo…”
? Cho biết những luận cứ ấy đóng vai trò gì trong văn
bản.
- Những luận cứ ấy đĩng vai trị làm lí lẽ và dẫn
chứng để làm rõ cho luận điểm.
? Muốn có sức thuyết phục thì luận cứ phải đạt
những ycầu gì.
- Muốn có sức thuyết phục thì luận cứ phải chân
thật , đúng đắn , tiêu biểu.
-Luận cứ ở đây trả lời cho câu hỏi: “căn cứ vào đâu
mà đề ra nhiệm vụ chống nạn thất học?” và “muốn
chống nạn thất học thì làm thế nào?” Luận cứ đã
làm cho tư tưởng bài viết có sức thuyết phục Người
ta thấy chống nạn thất học là cần kíp và đó là việc
có thể làm được.
? Luận cứ là gì.
-Luận cứ là những lí lẽ, dẫn chứng làm cơ sở cho
luận điểm
-Lcứ phải chân thật, đúng đắn, tiêu biểu
Hoạt động 4: Tìm hiểu lập luận(8 phút)
GV lập luận là cách lựa chọn sắp xếp, trình bày luận
cứ sao cho chúng làm cơ sở vững chắc cho luận
điểm.
?Chỉ ra trình tự lập luận của vb“chống nạn thất học”
và cho biết lập luận như vậy tuân theo thứ tự nào và
có ưu điểm gì.
-Trình tự lý luận:
+ Trước hết , tác giả nêu lí do vì sao phải chống nạn
thất học , chống nạn thất học để làm gì.
+ Tiếp theo, tác giả nêu những cơng việc cần thực
hiện để chống nạn thất học( người biết chữ dạy cho
những người chưa biết chữ, phụ nữ càng phải học …)
+ Cuối cùng, bài viết nêu ra kết luận là mong thế hệ
trẻ( thanh niên)hãy gắng sức để việc chống nạn mù
chữ thành cơng
- Cách sắp xếp như trên gọi là lập luận->Lập luận
-Luận cứ là những lí lẽ, dẫn chứng làm cơ sở cho luận điểm
-Lcứ phải chân thật, đúng đắn, tiêu biểu
3.Lập luận
- Lập luận là cách lựa chọn sắp xếp, trình bày luận cứ sao cho chúng làm cơ sở vững chắc cho luận điểm
Trang 4như vậy cĩ ưu điểm là chặt chẽ.
? Trong một bài văn nghị luận phải có luận điểm,
luận cứ và lập luận? Hãy nêu vai trò của chúng.
- HS đọc ghi nhớ SGK trang 19.
Gv: Cĩ thể tạm so sánh luận điểm như xương sống,
luận cứ như xương sườn, xương các chi, cịn lập luận
như da thịt, mạch máu của bài văn nghị luận.
Hoạt động 5: Củng cố bài bằng luyện tập.(9 phút)
Gọi HS đọc “cần tạo ra thói qen tốt trong đời sống
xã hội”
? Chỉ ra luận điểm, luận cứ và cách lập luận trong
bài.
- Gv cho HS đọc thêm bài “ Học thầy, học bạn”, sau
đĩ xác định các luận điểm, luận cứ trong bài và nhận
xét cách lập luận của bài văn.
- HS tự thực hiện
* Ghi nhớ SGK trang 19.
II.Luyện tập
* Bài tập: Tìm luận điểm, luận cứ, lập luận trong văn bản: Cần tạo
thĩi quen tốt trong đời sống xã hội.
* Bài tập: Tìm luận điểm,luận cứ, lập luận trong vb “ Cần tạo ra thói quen tốt trong đ/s XH”:
- Luận điểm: chính là nhan đề.
+ Câu văn đầy đủ: Mỗi người văn minh cho XH
- Luận cứ:
+Luận cứ 1: Cĩ thĩi quen tốt và cĩ thĩi quen xấu.
+Luận cứ 2: Cĩ người biết phân biệt tốt và xấu, nhưng vì đã thành thĩi quen nên rất khĩ bỏ, khĩ sửa +Luận cứ 3: Tạo được thĩi quen tốt
là rất khĩ Nhưng nhiễm thĩi quen xấu thì dễ.
- Lập luận:
+Luơn dậy sớm, là thĩi quen tốt +Hút thuốc lá, là thĩ quen xấu +Một thĩi quen xấu ta thường gặp hằng ngày rất nguy hiểm.
+Cho nên mỗi người cho xã hội.
=>Bài văn cĩ sức thuyết phục mạnh
mẽ vì luận điểm mà tác giả nêu ra rất phù hợp với cuộc sống hiện tại.
4 Tổng kết(Củng cố , rút gọn kiến thức)(4 phút)
- Bài văn nghị luận cần có các yếu tố nào?Luận điểm, luận cứ , lập luận là gì?
+ Lđiểm là linh hồn, tư tưởng, quan điểm của bvăn nluận Lđiểm phải rõ ràng, có lí lẽ, có dẫn chứng mới có sức thuyết phục
+ Luận cứ là những lí lẽ, dẫn chứng làm cơ sở cho luận điểm
+ Lập luận là cách lựa chọn sắp xếp, trình bày luận cứ sao cho chúng làm cơ sở vững chắc cho luận điểm.
5 Hướng dẫn học tập( Hướng dẫn HS tự học ở nhà)(3 phút)
* Đối với bài học ở tiết học này : Về nhà xem lại bài; học thuộc ghi nhớ SGK trang 19.
* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo
Trang 5-Chuẩn bị bài: “Đề văn nghị luận và việc lập ý cho bài văn nghị luận” Chú ý: Nội dung chính, tính chất chất của đề.
+Tìm hiểu đề
+Lập ý cho đề.
V PHỤ LỤC : tư liệu