Bài 19-Tiết 3 Tập làm văn: ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN NGHỊ LUẬN A-Mục tiêu bài học: -Giúp hs nhận biết rõ các yếu tố cơ bản của bài văn nghị luận và mối quan hệ của chúng với nhau.. -Rèn kĩ n
Trang 1Bài 19-Tiết 3 Tập làm văn: ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN NGHỊ LUẬN
A-Mục tiêu bài học:
-Giúp hs nhận biết rõ các yếu tố cơ bản của bài văn nghị luận và mối quan hệ của chúng với nhau
-Rèn kĩ năng nhận biết luận điểm, luận cứ và lập luận trong văn bản nghị luận
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: Bảng phụ
-Những điều cần lưu ý: ở bài này hs phải tìm hiểu các yếu tố nội dung của văn bản ghị luận, do đó cần cho hs hiểu luận điểm, luận cứ và lập luận
C-Tiến trình tổ chức dạy – học:
I-ổn định tổ chức:
II-Kiểm tra:
Thế nào là văn nghị luận ? (ghi nhớ – sgk – 9 )
III-Bài mới:
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
-Hs đọc văn bản: Chống nạn thất học
-Theo em ý chính của bài viết là gì ?
-ý chính đó được thể hiện dưới dạng
nào ?
I-Luận điểm, luận cứ và lập luận:
1-Luận điểm:
*V.Bản: Chống nạn thất học ->ý chính
Trang 2-Các câu văn nào đã cụ thể hoá ý
chính?
-ý chính đó đóng vai trò gì trong bài
văn nghị luận ?
-Muốn có sức thuyết phục thì ý chính
phải đạt được yêu cầu gì ?
-Gv: Trong văn nghị luận người ta gọi
ý chính là luận điểm
-Vậy em hiểu thế nào là luận điểm ?
-Người viết triển khai luận điểm bằng
cách nào ?
-Em hãy chỉ ra các luận cứ trong văn
bản Chống nạn thất học ?
-Lí lẽ và dẫn chứng có vai trò như thế
nào trong bài văn nghị luận ? (Luận
điểm thường mang tính k.quát cao,
VD: Chống nạn thất học, Tiếng Việt
giàu và đẹp, Non sông gấm vóc Vì
thế:
-Gv: Có thể tạm s2 luận điểm như
-Đc trình bày dưới dạng nhan đề
-Các câu văn cụ thể hoá ý chính:
+Mọi người VN
+Những người đã biết chữ
+Những người chưa biết chữ
-ý chính thể hiện tư tưởng của bài văn nghị luận
-Muốn th.phục ý chính phải rõ ràng, sâu sắc, có tính phổ biến (v.đề được nhiều người quan tâm)
=>Luận điểm: ghi nhớ (sgk-19 )
2-Luận cứ:
-Triển khai luận điểm bằng lí lẽ, d.chứng cụ thể làm cơ sở cho luận điểm, giúp cho luận điểm đạt tới sự sáng rõ, đúng đắn và có sức th.phục
-Luận cứ trong văn bản Chống nạn thất học:
+Do chính sách ngu dân
+Nay nc độc lập rồi
-Muốn cho người đọc hiểu và tin, cần
Trang 3xương sống, luận cứ như xương sườn,
xương các chi, còn lập luận như da
thịt, mạch máu của bài văn nghị luận
-Muốn có sức th.phục thì lí lẽ và d.c
cần phải đảm bảo n yêu cầu gì ?
-Luận điểm và luận cứ thường được
diễn đạt dưới những hình thức nào và
có tính chất gì ?
-Em hãy chỉ ra trình tự lập luận của
văn bản Chống nạn thất học ?
-Gv:Tóm lại: trước hết tác giả nêu lí do
vì sao phải chống nạn thất học và
chống nạn thất học để làm gì Có lí lẽ
rồi mới nêu tư tưởng chống nạn thất
học Nhưng chỉ nêu tư tưởng thì chưa
trọn vẹn Người ta sẽ hỏi: Vậy chống
nạn thất học bằng cách nào ? Phần tiếp
theo của bài viết sẽ giải quyết việc đó
Cách sắp xếp như trên chính là lập
phải có h.thống luận cứ cụ thể, sinh động, chặt chẽ
-Muốn có tính th.phục thì luận cứ phải chân thật, đúng đắn và tiêu biểu
=>Luận cứ: ghi nhớ (sgk-19 )
3-Lập luận:
-Luận điểm và luận cứ thường được diễn đạt thành n lời văn cụ thể Những lời văn đó cần được lựa chọn, sắp xếp, trình bày 1 cách hơpk lí để làm rõ luận điểm
-Trình tự lập luận của văn bản Chống nạn thất học:
+Nêu lí lẽ, dẫn chứng: Pháp thực hiện chính sách ngu dân nên n.dân VN bị thất học Nay độc lập muốn tiến bộ phải cấp tốc nâng cao dân trí
+Nêu cách chống nạn thất học: Những
ng biết chữ dạy cho ng chưa biết chữ
Trang 4luận Lập luận như vậy là chặt chẽ.
-Vậy em hiểu lập luận là gì ?
-Hs đọc ghi nhớ
-Đọc lại văn bản Cần tạo thói quen tốt
trong đời sống xã hội (bài 18 )
-Cho biết luận điểm ?
-Luận cứ ?
-Và cách lập luận trong bài ?
=>Lập luận: ghi nhớ (sgk-19 )
*Ghi nhớ: sgk (19 )
II-Luyện tập:
Văn bản: Cần tạo thói quen tốt trong đời sống xã hội
-Luận điểm: chính là nhan đề
-Luận cứ:
+Luận cứ 1: Có thói quen tốt và có thói quen xấu
+Luận cứ 2: Có ng biết phân biệt tốt và xấu, nhưng vì đã thành thói quen nên rất khó bỏ, khó sửa
+Luận cứ 3: Tạo được thói quen tốt là rất khó Nhưng nhiễm thói quen xấu thì dễ
-Lập luận:
+Luôn dậy sớm, là thói quen tốt
+Hút thuốc lá, là thó quen xấu
+Một thói quen xấu ta thg gặp hằng
Trang 5-Nhận xét về sức thuyết phục của bài
văn ấy ?
ngày rất nguy hiểm
+Cho nên mỗi ng cho xã hội
-Bài văn có sức thuyết phục mạnh mẽ
vì luận điểm mà tác giả nêu ra rất phù hợp với cuộc sống hiện tại
IV-Củng cố: Gv hệ thống lại kiến thức toàn bài.
V-Hướng dẫn học bài:
-Học thuộc ghi nhớ, làm tiếp bài luyện tập
-Đọc bài: Đề văn nghị luận và việc lập ý cho bài văn nghị luận
D-Rút kinh nghiệm: