sang kien kinh nghiem

Muốn đạt được hiệu quả cao trong quá trình giáo dục các tố chất thể lực nói chung và giáo dục tố chất sức nhanh nói riêng cần phải chọn các phương tiện và phương pháp tập luyện để tạo nê[r]

Phần I : ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong xã hội chúng ta Thể dục Thể thao là một bộ phận quan trọng để xây

dựng chủ nghĩa xã hội (CNXH) Như Bác Hồ đã nói “ Muốn xây dựng CNXH thì

trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa ” Ngay trong bước đi đầu tiên của

thời kỳ quá độ lên CNXH hiện nay Thể dục thể thao trước hêt ngắn liền phục vụcho sự nghiệp đào tạo con người , bên cạnh đó TDTT còn hình thành quan hệquốc tế vì hòa binh tiến bộ và hữu nghị , hội nhập giữa các dân tộc trên thế giới Đối với dân tộc Việt Nam chúng ta đã trải hàng nghìn năm lịch sử dựng nước

và giữ nước Do đó mà nền TDTT cũng là phương tiện để rèn luyện thể lực , kỷchiến thuật phục vụ cho sản xuất và chiến đấu

Sự nghiệp đổi mới đất nước đòi hỏi “ phát triển khoa học và công nghệ, nângcao năng lực nội sinh coi đó là nhân tố quan trọng để thúc đẩy sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá” tất nhiên, để phát triển khoa học, nâng cao năng lực nộisinh, thì yếu tố con người trở thành cốt lõi,có tính quyết định Khi đó, phát triển

sự nghiệp giáo dục toàn diện nói chung và giáo dục thể chất nói riêng có vị tríquan trọng và ý nghĩa xã hội to lớn Bởi vậy, không ít quốc gia đã nhận thức rõsức khoẻ con người là tài sản quốc gia đặc biệt, nhà nước có trách nhiệm quản lýtài sản này là phát triển vốn dự trữ tiềm ẩn trong mỗi con người, ở nước ta có nghịquyết về giáo dục của Trung ương được thực hiện trrong kế hoạch phát triển thểchất trong trường học các cấp Công tác giáo dục thể chất ở trường học góp phầnvào việc thực hiện mục tiêu xây dựng con nbgười mới, phát triển cao về trí tuệ,cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức

Trong quá trình giáo dục thể chất, nhiệm vụ giáo dục và phát triển toàn diệncác tố chất thể lực là hết sức quan trọng Đây chính là một trong những phươngtiện giáo dục thế hệ trẻ trong nhà trường Mặt khác các tố chất thể lực bao gồmsức nhanh, sức mạnh, sức bền và sự khéo léo , là những điều kiện quan trọng đốivới mỗi học sinh

Mục tiêu hàng đầu của giáo dục thể chất là người tập phải không ngừng pháttriển và hoàn thiện các tố chất thể lực và cũng là một trong những nhiệm vụ chủyếu Trong quá trình giáo dục các tố chất thể lực là nhằm phát triển một cách toàndiện phải dựa trên cơ sở các bài tập phát triển chung

Muốn đạt được hiệu quả cao trong quá trình giáo dục các tố chất thể lực nóichung và giáo dục tố chất sức nhanh nói riêng cần phải chọn các phương tiện vàphương pháp tập luyện để tạo nên một lượng vận động hợp lí với trình độ thể lực

và tâm lí lứa tuổi người tập, chúng ta biết rằng sức nhanh là một tố chất thể lực ,

và là năng lực thực hiện một hoạt động vận động trong điều kiện đã được quyđịnh trước với thời gian ngắn nhất Tố chất thể lực sức nhanh phụ thuộc vào cácyếu tố: Tính linh hoạt của quá trình thần kinh , sự phối hợp của hệ thống thần kinh

cơ, sức mạnh nhanh khả năng đàn tính của cơ bắp , khả năng huy động các nguồnnăng lượng nhanh và hợp lí, các phẩm chất tâm lí Do đó tố chất thể lực sức

nhanh cần phái giáo dục và phát triển ngay trong giai đoạn tập luyện Lứa tuổi 12đến 13 áp dụng vào giảng dạy ở chương trình giáo dục thể chất khối lớp 7 là thờiđiểm thuận lợi để phát triển tố chất sức nhanh.

Trong quá trình tập luyện phát triển tố chất sức nhanh thường sử dụng tất cảcác bài tập có tác dụng phát triển năng lực phản ứng, có tần số cao Ngoài ra còn

sử dụng các môn bóng: Bóng ném, bóng đá …… các trò chơi vận động hoặc cácbài tập khác

Bởi vì thông qua các bài tập và trò chơi góp phần thúc đẩy các em học sinh pháttriển nhanh chóng , cân đối và hoàn chỉnh Thông qua môn trò chơi, hệ thần kinhcủa các em được củng cố và phát triển, các phản xạ thần kinh nhậy bén hơn, cácquá trình thần kinh diễn ra linh hoạt và mãnh liệt hơn, làm cho các em lanh lợi,tháo vát trong cuộc sống

Đặc biệt là trò chơi góp phần khá lớn vào việc phát triển các tố chất thể lựccủa các em học sinh Qua các trò chơi, tuy là nhẹ nhàng thoả mái, ngắn ngủi,nhưng cũng giúp cho các em nâng cao được thể lực khá nhiều Ví dụ các em

thường xuyên chơi Cướp cờ , “ Thi phối hợp”, một thời gian sau đó cho kiểm tra

chạy 30 m , 60 m tốc độ của các em sẽ tăng lên so với lúc chưa tập Vì thế trongcác buổi tập người ta thường xuyên dùng các trò chơi để phát triển các tố chất thểlực Nó làm cho học sinh ham thích tập luyện , thoải mái, quên mệt mỏi

Chính vì những lí do trên và tầm quan trọng của nó trong sự nghiệp giáo dục

toàn diện nên tôi chọn đề tài: “ Hệ thống một số bài tập và trò chơi nhằm giáo dục tố chất sức nhanh cuả học sinh THCS”.

2- Nhiệm vụ nghiên cứu:

Đối với đề tài: “Hệ thống một số bài tập và trò chơi nhằm giaó dục tố chất sức nhanh của học sinh THCS “ cần phải giải quyết hai nhiệm vụ chính sau

đây:

* Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu lựa chọn hệ thống các bài tập và trò chơi nhằm

giáo dục tố chất sức nhanh của học sinh THCS

*Nhiệm vụ 2: Tiến hành thực nghiệm một số bài tập và trò chơi vào quá trình

giảng dạy trên 6 lớp 7 chia đều 2 nhóm : Từ lớp 7A , 7B , 7C Thực nghiệmnhóm áp dụng bài tập và trò chơi đã lựa chọn vào giảng dạy Từ lớp 7D , 7E

7 G : Áp dụng phương pháp luyện tập phổ thông

3 - Thời gian thực hiện nhiệm vụ : Năm học 2011-2012

4 - Phương pháp nghiên cứu

Đề tài hệ thống một số bài tập và trò chơi nhằm giáo dục tố chất sức nhanh củahọc sinh trung học cơ sở được sử dụng các phương pháp sau:

1) Phương pháp thu nhận phân tích và tổng hợp tư liệu thông tin qua đọc sách

và tài liệu tham khảo có liên quan đến đề tài

2) Tham khảo các ý kiến của giáo viên dạy thể dục tại trường

3) Phương pháp thống kê

4) Phương pháp thực nghiệm: Thử áp dung vào việc giảng dạy ở trường bằngcách: Tiến hành dạy một nhóm lớp có sử dụng một số bài tập và trò chơi

để so sánh với kết quả một nhóm lớp học bình thường

5) Phương pháp phỏng vấn và tư vấn đồng nghiệp trực tiếp

B/ LÝ LUẬN CHUNG

Căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý của học sinh trung học cơ sở Lúc này, chứcnăng của hệ thần kinh chịu ảnh hưởng của hoạt động nội tiết trong tuổi dạy thì.Các hóc môn sinh học và hóc môn của tuyến giáp tăng lên, làm cho khả nănghưng phấn của hệ thần kinh trung ương tăng lên và còn làm rối loạn thăng bằnggiữa các quá trình hưng phấn và ức chế Hoạt đông của tuyến yên cũng tăng lên

và lại có tác dụng kích thích tuyến sinh dục Quá trình ức chế tăng lên nhưnghưng phấn vẫn chiếm ưu thế Hệ thống tín hiệu thứ hai phát triển hơn nữa Do sựphát triển rất mạnh mẽ của cơ và xương ở tuổi dạy thì nên sự phối hợp động tácchưa tốt, động tác vụng về, lóng ngóng Khả năng hoạt đông của các tế bào thầnkinh giảm nên nhanh chóng mệt mỏi Từ 15 tuổi trở lên, ức chế có điều kiện pháttriển, mối quan hệ giữa hưng phấn và ức chế được hoàn thiện hơn Động tác tiếtkiệm hơn và phối hợp tốt hơn

Về chức năng thực vật, tim phát triển mạnh Tuy vậy, sự phát triển của timkhông theo kịp sự tăng khối lương của cơ thể

Hoạt động của tim còn gặp khó khăn là đường kính của động mạnh tương đốinhỏ Nhịp phát triển của tim trong tuổi dạy thì cao hơn nhịp phát triển của mạch.Nhịp tim chậm hơn Tim rất dễ hưng phấn do ảnh hưởng của thần kinh giao cảm,

vì thế, người ta hay gặp loạn nhịp tim do thở, tim đập mạnh ngoại tâm thu, tiếngthổi tâm thu cơ năng ở những trẻ em trong tuổi dạy thì

Tần số hô hấp thấp hơn:19-20 lần trong một phút Dung tích sống tăng lên

Chiều cao của trẻ em ở lúa tuổi này phát triển rất mạnh Xương phát triển theochiều dày và tiếp tục quá trình cốt hoá Khung chậu, lồng ngực và cột sống tiếptục hình thành Cần phát triển đồng đều tất cả các cơ Khối lượng cơ ở các chitrên, lưng, đai vai, chân phải phát triển mạnh

*Tóm lại:

Ở lứa tuổi học cấp hai hệ thống cơ đang phát triển, sức mạnh của các cơ tăng,khả năng hoạt động của các chức năng thực vật cao hơn và ức chế có điều kiệncũng phát triển tương đối mạnh

Vì thế nội dung tập luyện của các em phải gây được hứng thú, hào hứng, phấnkhởi Nhưng bài tập phải có tác dụng hoàn thiện sự phối hợp động tác và pháttriển các tố chất, đặc biệt là các tố chất sức nhanh là một trong 4 tố chất cơ bảncủa đời sống

Sức nhanh là năng lực bột phát và vận động với tốc độ cao nhất Sức nhanh cóđược là do:

 Do tốc độ của các xung động thần kinh gây ra sự co cơ trong thời gian phảnứng ngắn nhất có ý nghĩa quyết định đến tốc độ vận động

 Bởi trong hệ thống thần kinh luân xuất hiện những xung đột thần kinh nốitiếp nhau để tạo điều kiện cho một tần số vận động cao Trong quá trìnhthực hiện động tác, các cơ luân phiên nhau hoạt động đối lập: Một nhóm cơnaỳ co trong khi một nhóm cơ khác duỗi và ngược lại Nếu duỗi càng lớnthì lực đối kháng càng ít, động tác càng nhanh và biên độ càng lớn, do vậythả lỏng trong khi chạy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nó giúp cho ngườichạy duy trì được hoạt động với tốc độ cao trong một thời gian dài Đểnâng sự phối hợp giữa các cơ được tốt, các trung tâm thần kinh phối hợpđược mau lẹ, chính xác thì cần phải thực hiện các động tác khởi động cho

tốt

*Sức nhanh gồm có:

 Phản ứng nhanh, là năng lực phản ứng rất nhanh của cơ thể bằng một độngtác như xuất phát sai khi nghe thấy tiếng còi phát lệnh hoặc trong cácđộng tác phản ứng lại động tác của đối phương

 Sức nhanh tối đa: là năng lực thực hiện đông tác với tốc độ cao nhất.

 Sức nhanh mạnh: Là khả năng Thắng lực cản bằng tốc độ cao nhất

 Sức mạnh bền: là khả năng thực hiện động tác một cách liên tục, ổn địnhvới tốc độ cao trên một quãng đường dài hoặc trong một khoảng thời gianqui định

 Chính vì những lý do trên, không nên dùng những bài tập tĩnh và khéo léodài vì dễ gây mệt mỏi Thỉnh thoảng lại cho nghỉ vài phút Không nên dùngnhững bài tập có những động tác phối hợp quá phức tạp, đôi khi phải tổchức dưới dạng trò chơi để phát huy được tính tự giác, tích cực của họcsinh Do đó, trong quá trình tìm tòi, nghiên cứu tôi đã chọn lọc được một sốbài tập và trò chơi sau, nhằm giáo dục tố chất sức nhanh của học sinh trunghọc cơ sở

C / LỰA CHỌN BÀI TẬP VÀ TRÒ CHƠI

gây hứng thúkích thích tậpluyện

Yêu cầu chạynhanh hết sức

Yêu cầu trao vànhận gậy đúnghiệu lệnh, đúngkhoảng cách quiđịnh

10 phút

3 Xuất phát theo nhằm phát triển 5-6 lần

tín hiệu từ các tưthế khác nhau

phản ứng nhanh

Yêu cầu thựchiện đúng tuần tựcủa kỹ thuật

4

a

Một số bài tậpvới dây chunNằm sấp, gậpcẳng chân phải,trái

Nhằm phát triểnkhả năng linhhoạt của cáckhớp

5-6 lần

b Tư thế cơ bản

gập đùi phải, trái,

Yêu cầu chân ởkhớp gối thẳng

5-6 lần

hơn vai, hai taythả lỏng đùi đưasang ngang đưavào phải, trái

Yêu cầu thựchiện bài tập vớibiên độ lớn

đưa đùi rasau( phải, trái)

_ Yêu cầu thựchiện với biên độlớn, Chân ở khớpgối thẳng

5-6 lần

vai , Đùi nângsong song vớimặt đất, gập cẳngchân (phải, trái)

5-6 lần

5

a

Một số bài tậpphát triển chung

về đặc tính chạyNgồi 1/2 bật

Chú ý hoạt độngcủa bàn chân 15m

đùi

_ Xây dựng cảmgiác nâng cao đùitrong khi chạy

_ Tăng cường độlinh hoạt của thầnkinh

_ Yêu cầu đùinâng cao vuônggóc với thânngười, cẳng chânthả lỏng, thânngười thẳng, caotrọng tâm, tần sốnhanh Khi dichuyển bướcngắn

15m

trước

Chú ý đặt bànchân

15m

xuống trên mộtchân

Chú ý tư thếđứng

3-4 lần

j Đứng tư thế bước Yêu cầu giữ thân 9-10 lần

xoạc, bật đổichân

người thẳng

hoạt, cao trọngtâm thân trên thảlỏng, khi chântiếp xúc đất bằngnửa bàn chân trênrồi xuống cả bàn

và có độ miết

Bàn chân tiếpxúc đất cần thẳnghướng chạy Khi

di chuyển gốikhông nhấc cao,bước ngắn

15m

mông

Nhằm tăng tần sốbước, xây dựngcảm giác thả lỏngchân lăng sau,phát triển cơ sauđùi

Yêu cầu thựchiện động tác rấtnhanh, tiếp xúcđất trên nửa bànchân trên, gótlăng cao chạmmông, thân ngườihơi đổ về trước

với bóng

Chân rộng bằngvai, bóng trướcngực, ném bóng

từ ngực lêntrước

khả năng linhhoạt của cáckhớp

3-4 lần

vai, gập người vềtrước, bóng ởgiữa hai chân,ném bóng bằnghai tay từ dướilên trước

Yêu cầu hai chânkhông gập

3-4 lần

bằng vai bóng ởdưới ném bóngbằng hai tay quađầu ra sau

Yêu cầu duỗi ởhông, hai chânkhông gập

3-4 lần

vai, bóng thảxuống gần tớiđùi, chuyển độngtích cực đùi đẩybóng đi

Chú ý tư thế bànchân khi hoạtđộng chân

3-4 lần

7

a

Một số bài tậpkéo căng

8-10 lần

c Ngồi 1/2 bật lên Thân người

thẳng

4-5 lần

hai bàn chân,duỗi ở khớp hông

5-6 lần

xuống

Yêu cầu gótkhông rời đất

4-5 lần

vai, hai tay giangngang, quayhông sang trái,phải

Yêu cầu vai giữnguyên

4-5 lần

về sau, thả lỏngcác cơ chân

10-15 giây

sức mạnh, nhanhsức bật mà họcsinh rất cần

Yêu cầu thựchiện nhanh, tiếpxúc bằng nửa bànchân Phải thựchiện tích cực, tựgiác đủ số lượng

Trên sân trường hoặc một bãi rộng, các em tham gia chơI chia làm hai đội với

số người bằng nhau Hai đội điểm số từ một đến hết Các em nhớ số của mình, haiđội xếp hàng ngang, mặt hướng vào nhau cách nhau 10-15m Giữa hai đội cắmmột lá cờ

c/ Cách chơi:

Người điều khiển gọi bất kỳ số nào, thì hai em ở hai đội mang số hiệu đó nhanhchóng chạy lên và tìm cách chiếm lấy cờ mang về cho đội mình mà không bị đốiphương bắt được, thì coi như thắng và đội đó được một điểm Ngược lại nếu bịbắt thì đội bạn được một điểm Sau đó cờ lại được đưa về giữa sân và người điềukhiển lại gọi các số khác Qua một thời gian nhất định, đội nào được nhiều điểm

c/ Cách chơi:

Khi có lệnh các em số 1 chạy nhanh sang vạch giới hạn thứ hai trao cờ cho bạnđứng đầu của hàng đối diện, em này nhận cờ lại nhanh chóng chạy sang vạch giớihạn đối diện trao cho bạn thứ hai Trò chơi cứ tiếp tục như vậy đến em cuối khi

tiếp nhận được cờ chạy nhanh chóng lên cắm vào miếng xốp, đội nào cắm cờxong trước đội đó thắng.

d/ Yêu cầu:

_ Không được chạy lên trước vạch giới hạn khi chưa nhận được cờ của bạn chạytrước trao cho

_ Không được ném cờ trong lúc chuyền, mà phải đưa tận tay cho đồng đội

_ Trong quá trình chơi phải thực hiện nghiêm túc, tự giác, tích cực, thực hiệnđúng nội qui của trò chơi đề ra

2.3/ Trò chơi: “Người cuối cùng’’

c/ Cách chơi:

Khi có lệnh của chỉ huy cho bắt đầu cuộc chơi em cuối cùng chạy về phía trước,len lỏi qua khoảng cách giữa các bạn đứng trước mình, khi chạy qua bạn đứngtrên cùng thì đứng nối tiếp vào đầu hàng và trở thành người đứng trên cùng Khiemcuoois cùng chạy đi rồi thì em thứ hai từ cuối hàng lên trở thành người cuốicùng, em này chạy nối tiếp bạn vừa chạy Trò chơi cứ như vậy khi người trêncùng theo đội hình ban đầu, em chạy đầu tiên thành người cuối cùng thì dừng lại

d/ Yêu cầu:

-Lần lượt nhanh chóng len lỏi qua tất cả các bạn đứng trong hàng, không được bỏquãng

-Thực hiện nghiêm túc, tự giác và hàng ngũ ngay ngắn

2.4/ Trò chơi: “Người thừa thứ ba’’

chạy trước muốn tránh em chạy sau thì phải tìm cách đứng đằng trước bất kỳ emnào ở vòng trong Như vậy, em đứng ở vòng ngoài có bạn đứng ở trước mặt thànhhàng ba phải chạy Nếu em sau đuổi kịp và vỗ nhẹ vào lưng em chạy trước và lậptức chạy ngược lại Em bị vỗ quay lại đuổi.

Tập hợp lớp thàn 2- 4 hàng dọc sau vạch xuất phát (số người các hàng bằng nhau

cả nam và nữ) thẳng hướng với cờ

c/ Cách chơi

Khi có lệnh, em số 1 của từng đội nhanh chóng chạy đến vòng tròn rồi chạy vềvạch xuất phát thì đưa tay chạm vào em số 2 Em số 2 sau khi chạm tay em số 1thì chạy qua vạch xuất phát lên phía vòng tròn rồi vòng về chạm tay em số 3 Tròchơi cứ tiếp tục như vậy cho đến hết Đội nào hết trước đội đó thắng, đội nào thuaphải hô:”học tập đội bạn” 3 lần

d/ Yêu cầu:

-Không được chạy ra ngoài vạch xuất phát trước khi có lệnh hoặc chạm tay bạnchạy trước mình

-Hàng ngũ phải ngay ngắn

-Các bạn trong hàng phải lần lượt chạy hết, không được bỏ xót

2.6/ Trò chơi: “Hoàng Anh Hoàng Yến”

( em nọ cách em kia 0,8 – 1m) một hàng đặt tên là Hoàng Anh, hàng kia đặt tên là

Hoàng Yến Nếu lớp đông, mỗi đội cho hai tổ vào chơi.

c/ Cách chơi: