Bản đồ học đại cương

Khái niệm chungƒ ĐỊNH NGHĨA: Bản đồ là gì?. ƒ Là mô hình kí hiệu hình tượng không gian của các đối tượng, hiện tượng tự nhiên và xã hội, được thu nhỏ, được tổng hợp hoá theo một cơ sở to

Bài giảng

Bản đồ học đại cương

GVC: Trần Thị Phụng Hà, MSc

Nội dung

ƒ Chương 1: Khái niệm chung

ƒ Chương 2: Trái đất và quả cầu

ƒ Chương 3: Cơ sở toán học của bảnđồ

ƒ Chương 4: Các phương pháp biểuhiện bản đồ

ƒ Chương 5: Tổng quát hoá bản đồ

ƒ Chương 6: Bản đồ tỷ lệ lớn

ƒ Chương 7: Bản đồ giáo khoa

Ch ương 1

Khái niệm chung

Bản đồ là gì?

ƒ ĐỊNH NGHĨA: Bản đồ là gì ?

Khái niệm chung

ƒ ĐỊNH NGHĨA: Bản đồ là gì ?

ƒ Là mô hình kí hiệu hình tượng không gian của các đối tượng, hiện tượng tự nhiên và xã hội, được thu nhỏ, được tổng hợp hoá theo một cơ sở toán học nhất định, nhằm phản ánh vị trí, sự phân bố không gian và mối

tương quan giữa các đối tượng và hiện tượng

và những biến đổi của chúng theo thời gian

ƒ => Đặc điểm của bản đồ

ƒ Bản đồ khác với bức tranh phong cảnh

hoặc ảnh hàng không ở những điểm nào?

Phân biệt

Đặc điểm 1: Cơ sở toán học

ƒ Yếu tố nào gọi là yếu tố cơ sở toánhọc ? Để làm gì?

ƒ Cơ sở trắc địa: hệ thống các điểmkhống chế, kích thước elipsoid, toạ

Kí hiệu nền và nét

Đặc điểm 3: Tổng quát hoá bản đồ

ƒ Là gì? Tại sao cần phải TQH bản đồ?

ƒ Là quá trình lựa chọn và

phân cấp các đối tượng thể hiện trên bản đồ

Nội dung bản đồ

ƒ Mỗi một bản đồ địa lí bao

gồm 3 yếu tố: yếu tố nội

dung, yếu tố toán học và yếu

tố hổ trợ

ƒ Thực hành: Xác định 3 yếu

tố đó trên bản đồ sau đây

ƒ Có bao nhiêu cách phân loại?

ƒ Phân loại theo tỷ lệ

Phân loại theo lãnh thổ

Phân loại theo mục đích

Phân loại theo đề mục

Phân loại bản đồ

B ản đồ

đ ịa lí

chung

Phân loại theo đề mục

ƒ a BẢN ĐỒ ĐỊA LÍ CHUNG

ƒ Bản đồ địa lý chung thể hiện các đối tượng TN, KTXH một cách đồng đều, không nhấn mạnh ưu tiên thể hiện đối

tượng nào

ƒ Bản đồ dân cư

ƒ Bản đồ kinh tế

ƒ Bản đồ văn hoá, kỹ thuật

Phân loại theo đề mục

Ch ương 2

Trái đất và quả cầu địa lí

Hình dạng và kích thước trái đất

ƒ Hình dạng trái đất

ƒ Trái đất có dạng hình gì?

Trái đất rộng lớn như thế nào?

Tác giả Nước Năm Bán kính

lớn a (m)

Bán kính nhỏ b (m)

1800 1841 1880 1893 1909 1940

6.375.653 6.377.397 6.378.249 6.377.717 6.378.388 6.378.245

6.356.564 6.356.079 6.356.515 6.356.433 6.356.912 6.356.863

1:344,0 1:299,2 1:293,5 1:299,6 1:297,0 1:298,3

Những qui ước trên trái đất

M

KT

g ốc

Bài tập

ƒ Tính chiều dài cung kinh tuyến và

cung vĩ tuyến ở các vĩ độ khác nhau

ƒ Vd1: Chiều dài cung vĩ tuyến tại vĩ độ

Tính chiều dài cung kinh tuyến, vĩ tuyến

Xác định toạ độ địa lí trên bản đồ

Xác định kinh độ ngoài thực tế

Ví dụ

ƒ Giờ địa phương của Hà nội là 12 giờ, cùnglúc đó giờ địa phương của Hải phòng là 12 giờ 3’ 24” Tính độ lệch kinh độ giữa Hà

BT Ví dụ

ƒ Tại A là 9:00 tại B là 10:30

Kinh độ tại A là 120o KĐ Tính kinh độ tại B.

ƒ Nếu tại A là 120o KT thì kinh

độ tại B là bao nhiêu?

Xác định vĩ độ địa lý ( dựa vào ngôi

sao nằm trên thiên cực)

ƒ Xác định vĩ độ

ƒ Khái niệm:

thiên đỉnh, thiên cực,

độ cao trên chân trời

Xác định vĩ độ địa lý (dựa vào ngôi

sao lớn bất kì)

ƒ Khái niệm: mặt

phẳng XĐ trời, mặt phẳng chân trời

ƒ Khái niệm: góc

cách thiên đỉnh (Z), độ cao trên chân trời (h); vĩ

độ (φ), độ xích

vĩ (σ)

Vận động của trái đất quanh mặt trời

Xác định

vị trí Xuân phân, Thu phân,

Hạ chí, Đông

Độ xích vĩ của mặt trời

ƒ Trong 365 ngàymặt trời chuyểnđộng lên và xuống

2 lần trong vòngchí tuyến (23o27’ x

4 = 93o48’) Vậymột ngày mặt trời

di chuyển đượcgóc (93o48’/365) = 15’25.15”

21.3 22.6

23.9

22.12

22.1

BT: Xác định độ xích vĩ và góc nhập xạ

ƒ Xác định độ xích vĩ của mặt trời vào ngày 22 tháng 1

ƒ Tính góc nhập xạ của mặt trời vào ngày 22 tháng 1 tại Cần Thơ có vĩ độ 10o VB