khí tượng với nông nghiệp

Ngoài ra, phải nói đến điều kiện vĩ độ thấp 8,3o - 150 B của miền này, đã qui định một số nét đặc biệt trong biến trình năm của các yếu tố khí hậu; tác dụng của dãy Trường Sơn đã khơi s

Nhóm 8

Đặc điểm khí hậu của khu vực Nam Bộ và Tây Nguyên.

Ở đây , thiết lập một cơ chế gió mùa thuần nhất: gió mùa mùa

đông là tín phong bán cầu bắc, luồng không khí nhiệt đới hướng Đông Bắc tiêu biểu cho đới nội chí tuyến; gió mùa mùa hạ là gió mùa Tây Nam của khu vực Đông Nam Á

Ngoài ra, phải nói đến điều kiện vĩ độ thấp (8,3o - 150 B) của miền này, đã qui định một số nét đặc biệt trong biến trình năm của các yếu tố khí hậu; tác dụng của dãy Trường Sơn đã khơi sâu thêm sự phân hoá mùa mưa ẩm đặc trưng cho khí hậu gió mùa

II.NỘI DUNG

1.Đặc điểm chung:

- Đặc điểm cơ bản đầu tiên của Miền khí hậu phía Nam là có một nền

nhiệt độ cao và hầu như không thay đổi trong năm Do không có

sự can thiệp của nhân tố phi địa đới là gió mùa cực đới, nên tính chất nhiệt đới quy định bởi điều kiện bức xạ dồi dào của các vĩ độ nội chí tuyến được bảo toàn đầy đủ:

+ Nhiệt độ trung bình năm ở đây ( đối với vùng thấp ) đạt tới 26-270C.

chênh lệch trung bình tháng nóng nhất và tháng lạnh nhất không quá 4-50C Với nền nhiệt độ như vậy, tổng nhiệt độ hàng năm ở

đồng bằng lên tới 90000C, và phải ở độ cao 1000m, mới giảm xuống dưới 75000C

- Một đặc điểm cơ bản khác của kiểu khí hậu phía Nam là sự phân hoá theo mùa sâu sắc trong chế độ mưa ẩm tiêu biểu cho khí hậu gió mùa.

Ở đây hằng năm phân biệt rõ riệt 1 mùa khô trùng với mùa gió mùa mùa đông vốn là luồng tín phong ổn định, và 1 mùa mưa trùng với mùa gió mùa mùa hạ mang lại những khối không khí nhiệt đới và xích đạo nóng ẩm với những nhiễu động khí quyển thường xuyên

Trong mùa mưa, từ khoảng tháng IV-V đến tháng X-XI, tập trung tới 90% và hơn nữa lượng mưa toàn năm.

- Một đặc điểm đáng chú ý của khí hậu Miền khí hậu phía Nam là

tính biến động Nhìn chung khí hậu Miền khí hậu phía Nam ít biến động hơn 2 miền khí hậu phía Bắc và Đông Trường Sơn Điều đó được thể hiện khá rõ trong chế độ nhiệt và chế độ ẩm:

+ Chế độ nhiệt: sự thịnh hành quanh năm của những khối không khí nhiệt đới( và xích đạo) với những đặc trưng nhiệt xấp xỉ như nhau

đã không đem lại cho miền này những biến thiên lớn của nhiệt độ

từ ngày này qua ngày khác cũng như tháng này qua tháng khác Những biến thiên nhiệt độ qua 24h ít khi vượt quá 2-3o C,chênh lệch nhiệt độ trung bình giữa 2 tháng kế cận không vượt quá 1-1.5o C( ở Miền khí hậu phía Bắc là >=3o C)

+ Chế độ ẩm: mức độ biến động của vùng khí hậu này lớn hơn chế

độ nhiệt nhiều, song so với 2 miền khí hậu còn lại thì vẫn kém hơn

Hệ số biến động của lượng mưa các tháng mùa mưa chỉ vào

Bảng hệ số biến động của lượng

*** Tóm lại: khí hậu phía Nam mang đầy đủ những đặc điểm của khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo mà đặc trưng là: một nền nhiệt

độ cao và ít thay đổi trong năm; một chế độ mưa ẩm phong phú và phân hoá rõ rệt theo mùa gió Nói chung khí hậu ít biến động, nhất

là trong chế độ nhiệt

Trong miền khí hậu phía Nam , tuy khí hậu mang những nét cơ bản nói trên song ở từng nơi thể hiện đặc điểm riêng

- Trước hết có thể phân biệt rõ rệt 2 vùng khí hậu khác nhau về nhiều

mặt: Vùng Tây Nguyên và vùng đồng bằng Nam Bộ

+ Vùng Tây Nguyên có khí hậu lạnh hơn do ảnh hưởng của độ cao, địa hình có mùa mưa và mùa khô tương phản nhau sâu sắc hơn

Do tác dụng chắn gió của dãy Trường Sơn đối với các luồng gió

mùa; đồng thời khí hậu phân hoá khá mạnh trên 1 lãnh thổ có địa hình phức tạp

+ Vùng đồng bằng Nam Bộ có nền nhiệt độ cao hơn và đồng nhất trên toàn vùng đồng thời có khí hậu mang những nét của dạng xích đạo

II.KHÍ HẬU VÙNG TÂY NGUYÊN

1 Những đặc điểm chính của khí hậu Tây

Nguyên:

- Tây Nguyên là vùng núi và cao nguyên rộng lớn ở Trung Bộ thuộc sườn phía Tây dãy Trường Sơn, bao gồm những khối núi lớn nối với nhau bằng những cao nguyên bằng phẳng thành bậc thềm hay lượn sóng thoải dần đến tận thung lũng sông Mê Công

Địa hình có sự phân hoá rõ rệt theo độ cao: ở giữa có địa hình lòng chảo(cao nguyên Đắc Lắc) bao quanh bởi những khối núi đồ

sộ( Kom Tum thượng) và những cao nguyên bậc thềm( cao nguyên Lang-Biang và cao nguyên Di Linh)

Trên nền chung của khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo của

Miền khí hậu phía Nam, khí hậu Tây Nguyên đã biểu hiện những nét đặc sắc liên quan với ảnh hưởng của độ cao địa hình và ảnh hưởng chắn gió của dãy Trường Sơn

- Đặc điểm cần nói trước tiên của khí hậu Tây nguyên là sự hạ thấp

nền nhiệt độ theo quy luật giảm nhiệt độ theo độ cao địa hình Ở các độ cao 500-1000m là những độ cao phổ biến ở Tây Nguyên nhiệt độ hạ thấp 3-60 C so với đồng bằng và ở độ cao 1500m hạ

thấp 8-90C Chẳng hạn, nhiệt độ trung bình năm ở Buôn Mê Thuột ( 461m) là 24,20 C, Đà Lạt( 1500m) là 18,3o C, ở TP Hồ Chí Minh là

27o C

- Tuy nhiên, hằng năm giữa mùa nóng và mùa lạnh không có sự

chênh lệch nhiệt độ đáng kể Biên độ trung bình năm vào khoảng

4-5o C So với vùng núi Bắc bộ ở cùng độ cao thì Tây Nguyên có mùa đông ấm hơn nhiều

Chẳng hạn nhiệt độ trung bình tháng lạnh nhất( tháng XII) ở Kon Tum(cao 536m) là 20,7o c trong khi ở Trùng Khánh( cao 520m)

trong vùng núi Đông Bắc là 12,0o c, Như vậy là mùa đông ở Tây Nguyên ấm hơn các vùng núi Bắc Bộ 7-8oC

- Đặc điểm thứ 2 cần nêu là sự tương phản giữa 2 mùa mưa ẩm rất sâu sắc Đặc điểm này có liên quan với tác dụng chắn gió của dãy Trường Sơn:

+ Về mùa đông, luồng tín phong Đông Bắc sau khi để lại 1 lượng hơi

ẩm lớn( dưới dạng mưa) bên sườn Đông, vượt qua núi sang sườn Tây lại chịu thêm ít nhiều hiệu ứng Phơn, trong quá trình đi xuống theo sườn Tây dốc thoải của lưu vực sông Mê Công, càng trở nên khô hơn Bởi vậy tình trạng khô hạn trong mùa đông ở đây còn trầm trọng hơn so với Nam Bộ Lượng mưa trong suốt mùa khô từ tháng XI- tháng III năm sau thường chỉ chiếm từ 7-8% lượng mưa toàn năm Nhiều nơi hằng năm có từ 1-3 tháng lượng mưa trung bình không quá 2-3mm Độ ẩm cũng rất thấp trung bình 70%

+ Trái lại vào mùa hạ quá trình hình thành mưa trong luồng gió mùa tây nam bão hoà hơi nước lại được tăng cường thêm nhờ tác dụng của dãy Trường Sơn chắn ngang hướng gió Kết quả là lượng mưa mùa hạ ở đây rất lớn đóng góp trên 90% lượng mưa toàn năm và nâng lượng mưa toàn năm lên những giá trị thuộc loại cao ở nước ta: 1800-2800mm/năm độ ẩm mùa hạ cũng rất cao >= 85%.

Bảng so sánh mức độ tương phản mùa

mưa, mùa khô giữa Tây nguyên và Nam bộ:

Mùa khô(tháng 2)

Mùa mưa (tháng 9) Mùa khô (tháng 2) Mùa mưa (tháng 9)

Lượng mưa(mm) 1 329 3 338

Độ ẩm tương đối(%) 73 88 74 87

Lương mây( phần 3,1 7,4 4,6 8,2

- Một đặc điểm đáng chú ý nữa của khí hậu Tây Nguyên là nhiệt độ

có sự dao động ngày đêm rất mạnh liên quan đến vị trí khuất sâu trong lục địa của vùng này và với dạng địa hình khu vực nhỏ: trung bình hàng năm, biên độ nhiệt của Tây Nguyên lên tới 10-110C Đặc biệt trong mùa khô rất trầm trọng, thịnh hành trời quang biên độ đạt giá trị rất lớn có tháng biên độ trung bình lên tới 15-160C những giá trị trung bình năm cũng như trung bình tháng cực đại như vậy là những giá trị thuộc loại cao nhất trên toàn quốc

Bảng biên độ dao động ngày đêm

Địa điểm Trung bình năm Trung bình tháng

cực đại Trung bình tháng cực tiểu

Kon tum 11,1 15,2(II) 7,3(VII)

Plâycu 10,9 15,2(II) 6,6(VII)

- Cuối cùng cần nêu lên sự phân hoá không gian khá phức tạp của khí hậu trong phạm vi vùng đồi núi Tây Nguyên Tuỳ theo độ cao và dạng địa hình khu vực nhỏ mà các điều kiện khí hậu có thể khác nhau sâu sắc, xuất hiện những biến thiên mau chóng của các yếu

tố khí hậu theo không gian cùng trong một khu vực ở khoảng cách không xa Như giữa một nơi trên địa hình đón gió và một nơi khuất lượng mưa hàng năm có thể chênh lệch nhau hàng nghìn mm

Chẳng hạn ở Bảo Lộc ( cao 850m) lượng mưa trung bình năm là 2876mm, trong khi Di Linh( cao 978m) chỉ thu được

2041mm/năm Đặc biệt trong các thung lũng sông khuất giữa núi

và cao nguyên lượng mưa có thể giảm xuống những giá trị khá nhỏ dưới 1500-1600mm/năm

- Sự kéo dài tương đối của Tây Nguyên theo phương kinh tuyến

cũng đem lại những sự khác biệt đáng kể trong biến trình năm của một số yếu tố trước hết là nhiệt độ và mưa Có thể nhận xét thấy những nét của biến trình dạng xích đạo với 2 cực đại và 2 cực tiểu

- Tuy nhiên một khó khăn cơ bản là ở đây

có một mùa khô gay gắt và kéo dài, cộng thêm với đặc điểm điạ hình khó giữ nước nên trong mùa này dễ có khả năng gặp hạn hán nghiêm trọng.

*** Tóm lại:

- Khí hậu Tây Nguyên có ưu điểm nổi bật nhất là chế độ nhiệt ôn

hoà: mùa hè dịu mát, mùa đông lạnh nhưng cũng không quá lạnh như các vùng núi Bắc Bộ Chế độ nhiệt ấy thích hợp với nhiều loại cây trồng và gia súc có nguồn gốc nhiệt đới hoặc ôn đới

III.VÙNG ĐỒNG BẰNG NAM BỘ

1 Những đặc điểm chung của khí hậu Nam Bộ:

Đây là một đồng bằng lớn ở tận cùng phía Nam đất nước, trải rộng

từ chân các cao nguyên Nam Trung Bộ đến mũi Cà Mau

Trừ phần phía Bắc tiếp liền với khối núi Nam Trung Bộ là những bậc thềm phù sa ở độ cao 100-200m, đại bộ phận Nam Bộ thuộc châu thổ sông Cửu Long, xưa là vịnh nay được phù xa bồi đắp mà thành, nên có địa hình rất bằng phẳng và chỉ thấp sàn sàn mực

biển.Đôi chỗ còn là đất trũng lầy bùn, mùa mưa thường bị ngập

sâu.Thấp hơn cả là miền Tây đồng bằng từ Cần Thơ đến mũi Cà Mau và vịnh thái Lan, ở đây có những bãi lầy mênh mông

Trong những đặc điểm chung của khí hậu Miền Khí hậu phía Nam,

là có một nền nhiệt độ cao và hầu như không thay đổi trong năm và

có sự phân hoá theo mùa sâu sắc trong chế độ mưa ẩm phù hợp với mùa gió, khí hậu Nam Bộ biểu hiện những nét riêng rất đáng chú ý:

- Do ở gần xích đạo hơn cả, lại có địa hình bằng phẳng và thấp sàn

sàn mực biển, nên đồng bằng Nam Bộ có một nền nhiệt độ cao và đồng đều trên toàn vùng Ở hầu khắp các nơi trong vùng, nhiệt độ trung bình năm vào khoảng 26-27oC đảm bảo tổng nhiệt độ năm lên tới 9500-10000oC Đó là những giá trị cao nhất mà không một vùng nào khác ở nước ta đạt được

- Một đặc điểm độc đáo nữa của vùng khí hậu đồng bằng Nam Bộ , cũng liên quan đến vị trí gần xích đạo của vùng là: Ở đây, trong

biến trình năm của nhiệt độ cũng như lượng mưa đã thể hiện, tuy

mờ nhạt, những nét biến trình của dạng xích đạo Cụ thể là, trên đường diễn biến hằng năm của nhiệt độ đã xuất hiện hai cực

đại( cực đại chính vào tháng IV, phụ vào thángVIII) và hai cực

tiểu( cực tiểu chính vào tháng XII, phụ vào tháng VII, và chênh lệch nhiệt độ trung bình tháng giữa cực đại và cực tiểu rất nhỏ, khoảng 3-4oC.Còn trong quá trình mùa mưa cũng phân biệt được hai cực đại: Cực đại phụ vào tháng VII và chính vào tháng IX, xen giữa là cực tiểu phụ vào thángVIII

- Cũng cần nhấn mạnh tính ổn định của khí hậu vùng này, vốn cũng là đặc điểm chung của Miền khí hậu phía Nam Song so vói Tây Nguyên thì Nam Bộ có khí hậu ít biến động hơn Thành ra

có thể nói, so với toàn quốc, đồng bằng Nam Bộ

là nơi có khí hậu điều hoà hơn cả ở đây ít có

thiên tai do khí hậu: không thể gặp thời tiết quá lạnh, giới hạn thấp nhất không xuống đến dưới

hợp mưa quá lớn, lượng mưa cực đại trong một ngày không quá 200mm; rất ít bão; diễn biến

thất thường từ năm nay qua năm khác rất nhỏ.

2 Các hiện tượng thời tiết đáng chú ý ở

Nam Bộ:

- Cuối cùng, phải nói đến tính chất đồng nhất tương đối của khí hậu

trên cảnh quan khá thuần nhất của đồng bằng Nam Bộ Về mặt chế

độ nhiệt, không có những chênh lệch quá 1-20C trong giá trị trung bình của nhiệt độ trên khắp lãnh thổ vùng mà độ cao địa hình chỉ trong pham vi từ 0m đến 100-200m Tuy nhiên cũng có thể phân biệt “miền Đông” Nam Bộ và “miền Tây” Nam Bộ “miền Đông” có nền nhiệt thấp chút ít so với đồng bằng( 0,5-1oC) “miền Đông” có lượng mưa lớn đạt 1800-2000mm, trong khi “miền Tây” có lượng mưa nhỏ hơn 1400-1600mm

- Dông: Nam Bộ là vùng nhiều dông hàng năm quan sát được

100-140 ngày dông

+ Mùa dông bắt đầu từ tháng IV và chấm dứt vào tháng XI

+ Tháng nhiều dông nhất là tháng V với trên 20 ngày dông Từ tháng

VI -X mỗi tháng có 15 – 20 ngày dông 2 tháng đầu và cuối mùa quan sát được chừng 10 ngày dông ( tháng IV và tháng XI)

- Bão: Nam Bộ ít gặp bão Theo kết

quả thống kê, trong 55 năm quan sát chỉ có 8 cơn bão đổ bộ trực tiếp vào bờ biển Nam Bộ.

+ Bão ở Nam Bộ có sức gió yếu đồng thời gây ra mưa không dữ dội như

ở Bắc Bộ và Trung Bộ Lượng mưa trong 24h lớn nhất không quá

200mm đối với Nam Bộ thì những tác hại lớn nhất của bão là nạn nước dâng Nước biển dâng cao khi có bão tràn lên khắp vùng ven biển và xâm nhập sâu vào các triền sông, ở chỗ trũng nước ngập đến 2-3m, chẳng những phá hoại

nghiêm trọng mùa màng vụ đó mà còn ảnh hưởng đến nhiều vụ sau

*** Tóm lại: Nam Bộ có khí hậu nóng ẩm quanh năm mưa đủ, nắng nhiều lại ít có thiên tai và thời tiết thất thường Đó Là những thuận lợi rất cơ bản đối với nông nghiệp, tạo khả năng tốt đẹp để phát triển các giống cây lương thực và cây công nghiệp nhiệt đới cũng như chăn nuôi các gia súc kém chịu lạnh Về mặt này thì khí hậu Nam Bộ có những ưu điểm trội hơn hẳn tất cả các vùng khác trên toàn quốc.