1 xo gan NG thái bình HAY

+ Thu c: INH, methyldopa, sulphamid, aspirin, chlopromazin….. + B nh tích glycogen trong các b nh tích do thi u máu Xơ gan lách to ki u Banti Xơ gan do suy dinh dư#ng... N t tân sinh Tăn

1

XƠ GAN

BS Nguy n Thái Bình

B mơn N i t ng h p - Trư ng Đ i h c Y Hà N i

1 Đ I CƯƠNG

Xơ gan đư c phát hi n năm 1819 do R.T Laennec, nhà lâm sàng ngư i Pháp đã

mơ t hình nh b nh lý và m t s đ c đi m lâm sàng c a b nh

Xơ gan là m t b nh gan m n tính trong đĩ t bào gan b thối hố ho i t đư c thay th b i nh ng đám t bào gan tăng sinh t o thành các ti u thuỳ tân t o bao b c

b ng nh ng gi i xơ làm cho c u trúc gan b đ o l n

Xơ gan là b nh khá ph bi n nư c ta cũng như trên th gi i T i Vi t Nam xơ gan đ ng hàng đ u trong các b nh lý v gan m t t i khoa N i H i ngh qu c t nghiên

c u b nh gan đã th ng nh t xơ gan đư c xem như m t quá trình lan to v i xơ hố,

đ o l n c u trúc bình thư ng c a gan dãn t i hình thành các c c cĩ c u trúc khơng bình thư ng

Ch n đốn xác đ nh xơ gan là ch n đốn mơ h c

Ti n tri n c a xơ gan đư c chia thành 2 giai đo n chính

! Xơ gan cịn bù hay xơ gan chưa cĩ tri u ch ng: giai đo n này cĩ th kéo dài trong nhi u tháng hay nhi u năm, xơ gan cĩ th phát hi n m t cách tình c khi thăm khám lâm sàng ho c khi xét nghi m m t cách h th ng

đo n này Các tri u ch ng hay các bi n ch ng phát hi n b nh gan m n tính thư ng là

- M t m"i g y sút

- C trư ng

- Xu t huy t tiêu hố, thư ng do v# tĩnh m ch th%c qu n

- Vàng da thư ng ph i h p v i c trư ng hay tri u ch ng xu t huy t tiêu hố

- B nh não gan, hi m khi đơn đ c, thư ng ph i h p v i xu t huy t tiêu hố

Đơi khi trong m t s trư ng h p hi m g p: b nh não gan xu t hi n m t cách đơn đ c

là bi u hi n đ u tiên c a xơ gan Ngư c l i b nh não gan thư ng xu t hi n sau xu t huy t tiêu hố là tri u ch ng phát hi n b nh xơ gan

2 NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CH

2.1 Nguyên nhân:

Hi n nay đư c phân thành 3 nhĩm

Xơ gan v i nhân t b nh căn h c đã xác đ nh

Xơ gan v i nhân t b nh căn h c cịn tranh cãi

Xơ gan v i nhân t b nh căn h c chưa rõ

Chúng tôi ch' xin ñưa ra nhi ng nguyên nhân gây xơ gan v i nhân t b nh căn ñã

ñư c xác ñ nh:

Xơ gan do viên gan virut

Xơ gan do m t kéo dài:

+ ( m t th phát: s"i m t, giun chui ng m t, viêm chít ñư ng m t …

+ ( m t nguyên phát: h i ch ng Hanot

Xơ gan do rư u

Xơ gan do ñ ng máu kéo dài:

+ Suy tim: ngư i b nh van tim, h i ch ng Pick

+ Viêm t)c TM trên gan (h i ch ng Budd Chiari), t)c tĩnh m ch gan

+ B nh h*ng c u hình li m ch' g p châu Phi

Xơ gan do ký sinh v t: sán máng, sán lá gan

Xơ gan do nhi+m ñ c thu c và hoá ch t:

+ Hoá ch t: DDT, methotrexat, 6- mecaptopurin, tetraclorua carbon…

+ Thu c: INH, methyldopa, sulphamid, aspirin, chlopromazin…

Xơ gan do r i lo n chuy n hoá: r i lo n chuy n hoá s)t, ñ*ng, porphyrin…

Xơ gan do r i lo i di truy n

+ B nh thi u h t anpha- 1 antitripsin

+ B nh thi u h t b m sinh enzym 1 phosphat – aldolase

+ B nh tích glycogen trong các b nh tích do thi u máu

Xơ gan lách to ki u Banti

Xơ gan do suy dinh dư#ng

2.2 Cơ ch

Gan ñư c cung c p máu b i ĐM gan-25% và TM c a-75% Tu n hoàn ñư c chuy n qua gan bình thư ng t, nhánh t n c a tĩnh m ch c a và TM trên gan v i m t s% chênh áp r t y u Các xoang trong gan có m t c u trúc ñ c bi t, ñ c trưng b i s% không có màng cơ b n th%c s% và t*n t i r t nhi u c a s th m bi u mô C u trúc này cho phép ñ t ñư c s% ti p xúc t i ña gi a t bào gan và máu Kho ng trư c xoang,

n m gi a các t bào n i mô và t bào gan g i là kho ng Disse

Trong xơ gan, s- có nh ng thay ñ i gi i ph.u: phá hu/ c u trúc bình thư ng c a nhu mô gan v i hi n tư ng xơ hoá và các nodule tái t o, xu t hi n các shunt trong gan,

xu t hi n các màng liên t c xoang, g i là s% mao m ch hoá c a khoang Disse và ñó

là lý do ch y u gây nên tăng áp l%c TM c a S% tăng lưư lư ng máu lách cũng ñóng vai trò quan tr ng trong cơ ch b nh sinh c a tăng áp l%c TM c a

C trư ng ch' xu t hi n khi có ñ 2 ñi u ki n : tăng áp l%c TM c a, gi l i mu i

và nư c do hi n tư ng suy t bào gan Trong th%c t tăng áp l%c TM c a là ñi u ki n

c n nhưng thư ng không ñ ñ t o nên c trư ng; các BN có bloc t i gan, c trư ng

3

thư ng xu t hi n m c ñ v,a ph i, rong khi ñó n u gi nư c và mu i ñơn ñ c thư ng ch' gây phù 2 chi dư i mà không gây nên c trư ng

+ Lý thuy t c ñi n ñ t o nên c trư ng, tăng áp l%c TM c a là y u t c n thi t ñ t o nên c trư ng, nó t o nên hi n tư ng th m nư c và mu i vào trong khoang màng b ng gây ra s% gi m th tích và th phát là hi n tư ng gi nư c và mu i b i th n

+ M t lý thuy t m i ñây có th gi i thích hi n tư ng c trư ng như sau: tăng s n xu t renine, vai trò c a h th ng renine angiotensin-aldosteron gây ra s% gi nư c khư trú trong màng b ng do hi n tư ng tăng áp l%c TM c a C n nh n m nh r ng vi c gi m albumin máu không ñóng vai trò ch ñ o trong vi c hình thành c trư ng

2.3 Gi i ph u b nh:

2.3.1 Đ i th : Gan to hay teo, b s)c, m t ñ ch)c, b m t trơn láng hay l n nh n tuỳ

kích thư c nh" hay to c a n t tân sinh, màu s)c thay ñ i tuỳ giai ño n và nguyên nhân

có th màu vàng, xanh ñ m hay hung ñ"

N t tân sinh có th r i rác trong lòng cũng nhgư b m t gan N t màu xám tr)ng, nh"

to tuỳ thu c nguyên nhân

2.3.2.Vi th :T bào gan thoái hoá (thoái hoá m# trong xơ gan rư u…)

Các gi i xơ phát tri n, lan r ng

N t tân sinh

Tăng sinh các t bào Kupffer, thâm nhi+n các t bào viêm g*m tân bào và tương bào Không th y hi n tư ng ho i t t bào gan

Như v y làm bi n ñ i c u trúc bình thư ng c a ti u thuỳ gan

3 CH N ĐOÁN XÁC Đ NH

3.1 Tri u ch ng lâm sàng

B nh c nh lâm sàng ña d ng ph thu c vào nguyên nhân, giai ño n c a xơ gan

3.1.1.Tri u ch ng lâm sàng c a h i ch ng suy t bào gan: tri u ch ng suy t bào gan

r t ña d ng và ph thu c vào lư ng t bào gan b phá hu/

! M t m i: ñây là tri u ch ng không ñ c hi u nhưng g n như h ng ñ nh, trong

nhi u trư ng h p, m t m"i bi u hi n b ng d u hi u b nh nhân không mu n r i kh"i giư ng

! Vàng da: tăng BR liên h p

! H i ch ng não gan: (xem ph n bi n ch ng)

- Đây là m t d u hi u c a suy t bào gan nghiêm tr ng trong trư ng h p xơ gan giai

ño n cu i, nhưng cơ ch c a b nh còn chưa rõ ràng

- Trong ti n tri n c a b nh xơ gan, h i ch ng não gan có th có y u t kh i phát ho c

là t% phát:

+ Xu t huy t tiêu hoá,

+ Các r i lo n ñi n gi i do dùng l i ti u quá li u,

+ Nhi+m trùng ñ c bi t là nhi+m trùng d ch màng b ng,

+ S d ng các thu c an th n ñ c bi t là barbituriques, benzodiazepines và các s n

ph m c a thu c phi n,

+ M t nguyên nhân n a là n i c a ch

! Hơi th có mùi gan: ñó là mùi ñ c trưng khi bư c vào bu*ng b nh- mùi gi ng

như mùi táo chính Nu c ti u cũng có mùi tương t%

! Các bi u hi n da

- Sao m ch: ñó là nh ng ñám mao m ch dãn dư i da, có hình tháI gi ng như sao bi n,

kích thư c t, 3-5 mm Sao m ch thư ng xu t hi n m t, chi trên và ng%c

- Lòng bàn tay son: nh ng ñám mao m ch dãn ô mô cáI và ô mô út ngón tay, bàn

chân vì v y tay nh ng b nh nhân xơ gan thư ng nóng

- Ngón tay dùi tr ng: ñây là tri u ch ng c ñi n nhưng không ñ c hi u c a suy t bào

gan

- Móng tay có màu tr ng: tri u ch ng này ñư c th hi n b i s% m t màu h*ng bình

thư ng c a ñ u ngón tay và thay th ñó b i màu tr)ng m

- Các bi u hi n xu t huy t dư i da: các ñám b m máu t% phát, xu t huy t h ng và

mũi có th có xu t huy t n i t ng nhưng ít g p hơn

! Các bi u hi n v n i ti t

- Ph n : m t kinh, vô sinh

- Nam gi i: suy gi m ch c năng sinh d c như b t l%c, teo tinh hoàn, vô sinh, vú to

! Các bi u hi n tim m ch

- Có s% tăng trương l%c tu n hoàn v i tăng nh p tim, gi m v,a ph i huy t áp tâm trương và tăng lưu lư ng tim

3.1.2 Tri u ch ng c a h i ch ng tăng áp l c tĩnh m ch c a

Tăng áp l%c TM c a ñư c xác ñ nh khi có s% tăng áp l%c tĩnh m ch c a trên 15mmHg hay chính xác hơn là tăng cao s% chênh áp l%c gi a TM c a và TM ch là 5mmHg

Bi u hi n lâm sàng khi s% chênh áp này là trên 10mmHg

! Lách to

! Tu n hoàn bàng h d ng c a ch : các tĩnh m ch t r n ñi lên kh ng ñ nh s

t n t i c a tăng áp l c TM c a

! HC Cruveilhier Baugramten (do s% t*n t i c a TM c nh r n có ngu*n g c t,

nhánh trái c a TM c a d.n tr%c ti p vào thành b ng r n)

- Tu n hoàn g n r n g i là hình nh t m huy chương Khi s s- th y rung tâm trương

và nghe th y ti ng th i liên t c m nh thì tâm thu HC này ít ñư c phát hi n trên lâm sàng mà thư ng ñư c phát hi n qua siêu âm

! C trư ng: thư ng v,a ph i trong trư ng h p không có suy t bào gan kèm theo

! Xu t huy t tiêu hoá do v# TMTQ

5

! Dãn TM l c ch : ru t là hay g p nh t, tá tràng ru t non, h*i tràng, đ i tràng,

tr%c tràng, nh t là trên m nh d dày cịn l i c a ph.u thu t n i d dày ru t Hi m g p hơn các TM l c ch0 này n m trong màng bungk, đư ng m t và bàng quang

3.1.3.C trư ng

! Tri u ch ng: xem bài c trư ng

! Các y u t kh i phát c a d ch c trư ng: Viêm gan, ung thư gan đ c bi t là khi

cĩ xâm l.n TM c a, xu t huy t tiêu hĩa, ch đ ăn khơng đúng hay do dùng thu c

3.1.4.Khám gan: m t đ gan thư ng ch)c, b gan s)c

3.2 Tri u ch ng c n lâm sàng:

3.2.1.Xét nghi m ch c năng gan

- BR máu: bình thư ng hay tăng nh1

- Men gan, PA, GGT: bình thư ng hay tăng cao

- Đi n di protein huy t thanh: tăng globulin đa dịng 15-25g/l, cĩ hi n tư ng bloc beta-gâmm do s% tăng IgA

- HC suy t bào gan: TP gi m, albumin máu gi m, cholesterol máu gi m

3.2.2.Gi m đư ng máu: thư ng g p trong suy t bào gan m n tính

3.2.3.Các xét nghi m v huy t h c

- Thi u máu: do hi n tư ng thi u axit folic, do suy tu/, do đ c tính c a rư u trên t bào máu, cu ng lách, do hi n tư ng xu t huy t tiêu hố

- G'am BC và gi m TC: do hi n tư ng cư ng lách

3.2.4.N i soi: đây là xét nghi m c n thi t trong trư ng h p cĩ nghi ng xơ gan, nĩ cho

phép phát hi n các d u hi u c a tăng áp l%c TM c a

- Dãn TM th%c qu n: đư c chia thành 3 đ như sau

Đ 1: các TM dãn nh" và bi n m t khi bơm hơi

Đ 2: các TM dãn khi bơm hơI nhưng phân cách nhau b i niêm m c lành

Đ 3: các TM dãn liên t c khơng cịn quan sát th y vùng niêm m c lành

- Dãn TM d dày

- Dãn TM t i các v trí khác

- Các t n thương d dày do tăng áp l%c TM c a: các tr t nơng, d dày phù n huy t, dãn TM b t thưu ng vùng hang v

3.2.5.Các xét nghi m thăm dị ch n đốn hình thái c a gan

! Siêu âm gan: xét nghi m này c n ti n hành m t cách h th ng, cho phép nghiên

c u nhu mơ gan, và d u hi u c a tăng áp l%c TM c a

- Nhu mơ gan: kích thư c gan bình thư ng hay gi m đi ho c tăng kích thư c, đ m đ siêu âm bình thư ng hay tăng, b gan bình thư ng hay m p mơ, phì đ i gan trái, cĩ các t n thương khư trú g i ý đ n ung thư gan hay khơng

- D u hi u c a tăng áp l%c TM c a: lách to, c trư ng ph i h p v i thành túi m t dày, tăng kích thư c c a TM c a trên 12mm, dãn TMMTTT, TM lách, tu n hồn bàng h

ki u c a ch

! Ch p c t l p và MRI ít cĩ giá tr trong ch n đốn và l i ích c a nĩ gi ng như

siêu âm

! Soi b ng:

- M t gan m t tính ch t nh2n bĩng, t, l n s n đ n m p mơ do c c u to nh" khác nhau

cĩ th là lo i nodule nh", ho c nodule l n

- M u s)c thay đ i t, đ" nh t ho c vàng nh t

- B gan m p mơ, m t đ tăng làn gan v nh lên cĩ th nhìn th y m t ph n m t dư i

c a gan

- Qua soi cĩ th sinh thi t gan làm mơ b nh h c

4 TIÊN LƯ NG VÀ BI N CH NG:

4.1 Tiên lư ng: D%a vào thang đi m c a Child đưa ra năm 1982: Child A: 5 –6 đi m,

tiên lư ng t t; Child B: 7 – 9 đi m, tiên lư ng dè d t ; Child C: 10 đi m tr lên tiên

lư ng x u

Các cho đi m c a Child

Trên lâm sàng đ đánh giá tiên lư ng xơ gan d%a và m t s tiêu chu n sau

C trư ng dai d3ng, l i ti u ít tác d ng, ch c tháo tái phát nhanh, tiên lư ng x u Vàng da kéo dài là tri u ch ng tiên lư ng n ng

Tình tr ng tinh th n: Lơ mơ, đáp ng ch m, trí nh kém, ph n x gi m ho c ngư c l i tình tr ng tinh th n kích đ ng nĩi nhi u nhưng lú l.n, th m chí la hét gi.y

d a cĩ th d.n đ n hơn mê gan

4.2 Bi n ch ng:

4.2.1 Nhi m trùng d ch c trư ng: khơng ph i do lao và khơng cĩ nhi+m trùng

trong b ng

Ch n đốn

7

+ Đau kh)p c b ng, có th th y xu t hi n d u hi u kích thích màng b ng nhưng

r t kín ñáo

+ S t cao

+ Xu t hi n ñ t m t bù c a xơ gan

+ Không có tri u ch ng trong 10% các trư ng h p

+ Tăng BC, thay ñ i ch c năng th n, r i lo n ch c năng gan, gi m ñư ng máu + DMB: BCĐNTT>250 t bào/mm3 Tìm th y vi khu n trong DMB qua phương pháp soi tr%c ti p ho c phương pháp c y, tuy nhiên k t qu dương tính r t ít do

lư ng vi khu n DMB r t ít

4.2.2 H i ch ng gan th n

* HC gan th n là hi n tư ng suy th n ch c năng do hi n tư ng gi m lưư lư ng máu qua th n,

nó x y ra th phát do hi n tư ng co th)t ĐM th n mà cơ ch chính xác còn chưa ñư c bi t

* Bi u hi n lâm sàng và sinh hoá

- Lâm sàng

+ Thư ng g p các trư ng h p suy t bào gan n ng

+ Nó có th phát tri n t% phát ho c do các y u t kh i phát gây ra: nhi+m trùng,

xu t huy t tiêu hoá, ñi u tr l i ti u quá li u ho c dùng AINS, ch c tháo DMB quá nhi u

+ Kh i ñ u ñ t ng t hay ti n tri n tăng d n th hi n b ng: l i ti u không ñáp ng

v i ñi u tr , nư c ti u dư i 500ml/24 gi

- Sinh hoá: tăng Creatinin máu, gi m Na máu dư i 125mmoles/l, Na ni u dư i 10mmol/24 gi

4.2.3 V r n

- Đây là h u qu c a loét da vùng r n, thoát v r n g p trong 15% các b nh nhân xơ gan có c trư ng, loét da có th theo cơ ch cơ h c ho c do suy t bào gan n ng

4.2.4 Xu t huy t tiêu hoá

- Xu t huy t tiêu hoá do v# TM TQ g p trong hơn 80% các trư ng h p xu t huy t tiêu hoá b nh nhân xơ gan

- Xu t huy t tiêu hoá không do t n thương v# TM TQ

+ Dãn TM phình v

+ T n thương niêm m c d dày ch y u là các t n thương ch y máu r' r toàn b niêm m c d dày

4.2.5 Bi n ch ng ph i c a tăng áp l c TM c a

- Tăng áp l%c ĐM ph i

- Shunt ph i trái trong ph i ho c do có các c u n i ĐM và TM ph i ho c do c u n i

c a ph i và/ h c do dãn các mao m ch ph i

4.2.6 Hôn mê gan: chia 3 giai ño n c a b nh não gan

! Lâm sàng

- Giai ño n 1: có r i lo n ý th c, d u hi u run bi u hi n b ng s% ng,ng -ñ t ño n ñ t

ng t và ng)n c a trương l%c cơ Có th phát hi n tăng trương l%c ngo i tháp

- Giai ño n 2: h i ch ng l.n l n, co gi t và ngư i b nh thư ng v.n có gi ñư c ý th c,

có kh năng nh n th c ñư c m i v t xung quanh, ho t ñ ng tâm th n thư ng ch m

ch p, hi m g p tình tr ng tăng cư ng ho t ñ ng tâm th n Run là h ng ñ nh

- Giai ño n 3: hôn mê t, nông ñ n sâu không có t n thương ñ nh khu ph i h p v i d u

hi u Babinski hai bên và tăng thông khí, giai ño n cu i ngư i b n thư ng có các cơn

co gi t và cơn du0i c ng m t não ñó là bi u hi n phù não

! Đi n não ñ*: xu t hi n các sóng ch m, s thay ñ i theo d ng ñơn hình tháI, và các sóng 3 pha khá ñ c bi t th hi n trong b nh não gan

4.2.7.Bi n ch ng ung thư hoá: t/ l xơ gan có bi n ch ng ung thư gan hàng năm là

3-4% và ñi u này ñòi h"i ph i theo dõi ñ u ñ n 6 tháng/l n b ng siêu âm b ng và AFP

5 ĐI U TR

5.1 M t s ñi m c n lưu ý trong ñi u tr xơ gan:

Xơ gan là b nh không th ch a kh"i, nhưng n u ñư c ñi u tr ñúng b nh nhân có th

s ng lâu dài

Giai ño n còn bù ñi u tr b ng ch ñ ăn u ng, sinh ho t, h n ch s d ng thu c và các

ch t có h i cho gan

Giai ño n m t bù ch y u ñi u tr ngăn ng,a bi n ch ng

5.2 Ch ñ ngh! ngơi ăn u ng

Tránh lao ñ ng n ng, khi b nh ti n tri n c n ñư c ngh' ngơi tuy t ñ i

Ng,ng dùng rư u bia tuy t ñ i

Tránh dùng các thu c gây ñ c cho gan

H n ch mu i m# trong kh u ph n ăn Khi có phù c trư ng c n ăn nh t hoàn toàn

Đ m b o cung c p ñ năng lư ng cho ngư i b nh (2000 – 3000kcal) trong ñó protid dùng kho ng 1g/kg/ngày

Ăn nhi u hoa qu , rau tươi vì chúng cung c p nhi u vitamin và kali

5.3 Đi u tr c trư ng

5.3.1.Đi u tr c trư ng trong trư ng h p chưa có bi n ch ng

- Ngh' t i giư ng 12-15 gi /ngày

- Ch ñ ăn nh t: H n ch lư ng mu i t i thi u ñưa vào trong cơ th (2g/ngày) t, th c

ăn, thu c d ch truy n

- L i ti u:

+ Các thu c ñư c s d ng: Thu c l i ti u kháng Aldosteron, Furosemide

9

B)t ñ u b ng Spironolacton: 100mg/ngày, nâng d n lên 400 mg/ngày

N u v.n ñi ti u ít, ph i h p v i Furosemid (lasix) viên 40mg, có th dùng 20mg + Theo dõi s%u dung n p và hi u qu ñi u tr b ng thu c l i ti u: gi m tr ng lư ng 500g/ngày, ño vòng b ng, lư ng nư c ti u/24 gi ĐGĐ làm trư c khi ñi u tr và 1

tu n/l n ĐGĐ ni u

- Ch c tháo: ch c tháo 3lít DMB, khi ch c tháo DMB c n ph I bù l i b ng cách truy n albumin 20% (100ml cho 2 lít d ch ch c tháo) ñ tránh hi n tư ng gi m th tích gây ra suy th n

5.3 2.Đi u tr c trư ng kháng v i các bi n pháp ñi u tr thông thư ng

- An nh t tuy t ñ i:

- Ch c tháo DMB

- Shunt màng b ng - TM c nh

- Ghép gan

M t s phương pháp ñi u tr d ch c trư ng ñ c bi t khác: Truy n l i d ch c trư ng cho b nh nhân

5.3.3.Đi u tr nhi m trùng DMB

* Đi u tr tri t ñ

- Truy n Glucose 5% v i dung d ch ñi n gi i, cung c p các vitamin c n thi t B1,B6,PP

- Kháng sinh: Augmentin, Ciprofloxacin trong 2-3 tu n

- Ch c tháo DMB trong trư ng h p c trư ng căng to

- Đi u tr ngăn ng,a b nh não gan

- Không ñi u tr l i ti u

- Ngăn ng,a XHTH do loét DD-HTT

! Theo dõi

- Lâm sàng: m ch, nhi t ñ , huy t áp, ý th c, lư ng nư c ti u/24 gi , ñư ng kính vòng b ng

- Sinh hoá: DMB, CTM

! Đi u tr phòng ng a

- Phòng ng,a th phát: Norfloxacin 400mg/ngày

- Phòng ng,a tiên phát: khi protein DMB<15G/L

! Thay gan

5.4 Đi u tr tăng áp l c tĩnh m ch c a

5.4.1.Đi u tr ñ t XHTH do v# tĩnh m ch th c qu$n

- Vasopressin: Tiêm TM 10-30 ñơn v , có th nh)c al sau 30 phút ho c t t hơn là truy n trong dung d ch Dextran 0,2 – 0,8 ñơn v / phút Tác d ng ph là co ñ ng m ch,

gi m Natri máu, suy tim nên không dùng kéo dài và dùng li u cao

- Glypressin: gi ng Vasopressin nhưng cĩ tác d ng kéo dài Li u dùng 2mg tiêm TM,

cĩ th nh)c l i sau 6 h

- Nitroglycerin( Lenitral) viên 2,5mg, ngày 2-4 viên/ngày

- 5ng thơng Linton: ch y u dùng trong giãn tĩnh m ch d dày ch y máu

- 5ng thơng Sengstaken – Blackmore: ch y u đ chèn trong các trư ng h p ch y máu

do giãn tĩnh m ch th%c qu n

- B ng tiêm thu c gây xơ hố qua n i soi: qua ng soi m m ngồi vi c ch n đốn cịn

cĩ th c m máu b ng các ch t gây xơ hố tĩnh m ch như: Tetradecyl sulfat, ethanolamin, polydocanol M0i mũi tiêm kho ng 1,5 - 3 ml, t i đa 20 - 30ml cho m t

l n tiêm, tiêm nh)c l i sau 2 - 4 ngày

- Th)t TMTQ b ng vịng cao su

- Đi u tr ph.u thu t c m máu

- Ph.u thu t này đư c đ t ra nh ng b nh nhân ChildA, th m chí là ChildB do nguy

cơ ph.u thu t và b nh não gan sau ph.u thu t r t cao

- Các BN cĩ ch' đ nh thay gan v sau thì t t hơn khơng nên ti n hành n i c a ch mà làm n i TMMTTT và TM ch , n i TM th n và lách c a Warren

- Đi u ch'nh huy t đ ng: truy n máu, truy n dung d ch cao phân t , duy trì huy t s)c

t kho ng 90 g/l

- Đi u tr d% phịng b nh não gan sau xu t huy t: th t tháo cho b nh nhân ngày 2 l n

ho c dùng Duphalac 3 - 5 gĩi / ngày

- Đi u tr phịng ng,a nhi+m trùng đư ng ru t: dùng đư ng u ng Quinolon ho c kilon, khi cĩ bi u hi n nhi+n trùng dùng kháng sinh đư ng tiêm Cefa III

5.4.2.Đi u tr d phịng xu t huy t

- Dùng thu c:

+ Propranolon đ gi m áp l%c tĩnh m ch c a: Li u dùng là t, 20- 60mg, c 6 gi

u ng m t viên, ch'nh li u sao cho nh p tim gi m xu ng 25% Cĩ th dùng kéo dài nhi u năm

+ isosorbit nitrat (Imdur) 60mg x1-2 viên /ngày

- Qua n i soi: tiêm xơ hay th)t TMTQ

- T o m t đư ng thơng trong gan n i h tĩnh m ch c a v i h th ng tĩnh m ch gan