- Trả lời: Một hệ vật được gọi là hệ kín nếu chỉ có những lực của vật trong hệ tác dụng lẫn nhau (gọi là nội lực) mà không có lực bên ngoài tác dụng (ngoại lực), hoặc nếu có thì nh[r]
Trang 1BÀI 31: ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN ĐỘNG LƯỢNG
I Mục tiêu
Sau khi học xong bài này, học sinh có thể:
a) Về kiến thức:
- Nêu được khái niệm “Hệ kín”
- Nêu được khái niệm “Động lượng”
- Phát biểu được định luật bảo toàn động lượng
b) Về kĩ năng:
- Vận dụng định luật bảo toàn động lượng để:
Giải thích các hiện tượng vật lí có liên quan
Giải các bài tập về định luật bảo toàn động lượng
c) Về thái độ:
- Chú ý lắng nghe, nghiêm túc trong giờ học.
- Tích cực, chủ động tham gia xây dựng kiến thức mới.
d) Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung:
+ Năng lực tự học
+Năng lực sáng tạo
- Năng lực chuyên biệt:
+ Biểu diễn được các vectơ lực: Trọng lực, lực tác dụng, phản lực
+ Vận dụng định luật bảo toàn động lượng giải thích các hiện tượng thực tế ngoài đời sống
II Phương pháp
- PP gợi mở vấn đáp
- PP đọc SGK
- Kĩ thuật đặt câu hỏi
-PP diễn giảng
III Tổ chức hoạt động dạy học
1 Hoạt động: Tìm hiểu khái niệm hệ kín
Trang 2Trợ giúp của GV Hoạt động của HS Lưu bảng
- Nghiên cứu SGK phần 1 và trả
lời câu hỏi:
+ Hệ kín là hệ như thế nào?
+ Theo định nghĩa thì hệ vật và
Trái Đất có phải là hệ kín không?
Vì sao?
- Hệ 2 vật va chạm chuyển động
không ma sát trên mặt phẳng nhẵn
nằm ngang có phải là hệ kín
không? (Gợi ý của GV: xét tổng
các ngoại lực tác dụng, vẽ hình
chiếu của ngoại lực tác dụng lên
vật…)
- Tuy nhiên trong thực tế, có thể
coi gần đúng một hệ là hệ kín nếu
các ngoại lực (lực ma sát, lực cản
và lực hấp dẫn) là rất nhỏ hoặc nội
lực rất lớn hơn so với ngoại lực
trong thời gian ngắn xảy ra hiện
tượng Hãy lấy ví dụ về những hệ
gần đúng là hệ kín?
- Trả lời: Một hệ vật được gọi là hệ kín nếu chỉ có những lực của vật trong hệ tác dụng lẫn nhau (gọi là nội lực) mà không có lực bên ngoài tác dụng (ngoại lực), hoặc nếu có thì những lực này phải triệt tiêu nhau
- Nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi: Hệ vật
và Trái Đất không phải
là hệ kín vì luôn tồn tại các lực hấp dẫn từ vũ trụ tác dụng lên hệ
- Vẽ hình, biễu diễn các lực
- Trả lời: Là hệ kín vì các ngoại lực gồm trọng lực và phản lực của mặt phẳng ngang triệt tiêu lẫn nhau
- Ghi nhận
- Trả lời:
+ Hệ vật và Trái Đất + Hệ súng – đạn
…
1 Hệ kín
- Không có ngoại lực tác dụng lên hệ
- F ngoai 0 -Nội lực >> ngoại lực
Trang 32 Hoạt động: Tìm hiểu các định luật bảo toàn
-Khi giải các bài toán cơ
học, ngoài định luật II Niuton
thì ta còn áp dụng Định luật
bảo toàn
- Đọc SGK, trả lời: thế nào
là đại lượng bảo toàn?
-Kể một vài định luật bảo
toàn mà em biết?
- Các định luật bảo toàn này
có vai trò rất quan trọng trong
nghiên cứu vật lý vì chúng có
lĩnh vực áp dụng rất rộng rãi
Trong bài này, ta tìm hiểu
định luật bảo toàn đầu tiên
định luật bảo toàn động
lượng
-Có giá trị không đổi theo thời gian
- Định luật bảo toàn khối lượng,động lượng, năng lượng
- Học sinh lắng nghe
2 Các định luật bảo toàn
-Có giá trị không đổi theo thời gian
.- ĐLBT:Khối lượng , Động lượng , Năng lượng, Momen động lượng…
3 Hoạt động: Xây dựng định luật bảo toàn động lượng
a/ Tương tác của hai vật trong
một hệ kín
-Xét hệ kín gồm hai vật có khối
lượng m1 và m2 tương tác với
nhau Ban đầu có vận tốc v 1
và
2
v
sau thời gian tương tác ∆t,
các vector vận tốc biến đổi thành
1 '
v
và v 2 '
-Vẽ hình minh họa sau đó yêu
cầu học sinh biểu diễn các lực
trong tương tác
-Vẽ hình và biểu diễn các lực
3/ Định luật bảo toàn động lượng
a/ tương tác của hai vật trong một hệ kín
m v m v
m v m v
Trang 4-Biến đổi để xây dựng đẳng thức
(31.1), trong lúc tiến hành có thể
hỏi học sinh các câu :
+ Theo định luật II newton lực
F
bằng gì?
+a ?
+∆v ?
+ Biểu thức của định luật III
newton?
b/ Động lượng
trong đẳng thức
m v m v
m v m v
ta thấy có đại lượng tích mv và
người ta định nghĩa đó là đọng
lượng( gọi học sinh đọc định
nghĩa, biểu thức và đơn vị
c/ Định luật bảo toàn động
lượng : - Các em hãy xem lại biểu
thức
m v m v
m v m v
Và cho biết trong biểu thức trên
động lượng của hai vật trước và
sau tương tác như thế nào ?
Ta có: P P 1 2 P1 ' P2 '
- Tổng quát hơn cho hệ kín n vật
ta có :
P P P P P P
-Nếu gọi P và P’ là tổng động
lượng của các vật trong hệ trước
và sau va chạm ta có:
-Nghe giảng , chú ý để trả lời các câu hỏi
- F ma
-v t
- v v 1 v0
F F
-Lắng nghe, ghi bài
b/ Động lượng -Định nghĩa (SGK)
-Biểu thức: P mv
-Đơn vị:
kg m s
c/ Định luật bảo toàn động lượng
-Động lượng của hệ gồm n vật
n n
P P P
P P P
-Phát biểu: Vecto tổng động lượng của hệ kín được bảo toàn -Biểu thức: '
Trang 5
Đó chính là nội dung của ĐLBT
Động Lượng : “ Tổng động lượng
của hệ kín thì được bảo toàn” hay
nói một cách khác là “trong hệ
kín, tổng động lượng các vật
trong hệ trước và sau khi va
chạm, tương tác thì không thay
đổi”
-Yêu cầu học sinh đọc định luật
trong sách
d/ Thí nghiệm kiểm chứng
-Gọi 1 học sinh đọc thí nghiệm
-Trình bày dụng cụ thí nghiệm
chức năng và cách tiến hành
-Mục đích của thí nghiệm này là
tính đại lượng nào?
-Xem kết quả bảng 1 em có nhận
xét gì?
-Lắng nghe
-Ghi chép
-Tính động lượng mv cho từng xe và cả hệ sau đó so sánh các giá trị trước và sau
va chạm
-Định luật bảo toàn được nghiệm đúng
III Củng cố - Dặn dò
-Nêu 1 vài VD thực tế về định luật bảo toàn
động lượng mà em biết?
-Yêu cầu HS: Vận dụng ĐL bảo toàn động
lượng giải thích hiện tượng?
- Cho HS nhắc lại các khái niệm: hệ kín, động
lượng, định luật bảo toàn động lượng
* Dặn dò về nhà:
Làm bài tập 1, 2, 3, 4, 5 SGK
-Chuyển động của tên lửa khi bắn, súng bắn ra đạn bị giật lùi…
- Trả lời câu hỏi củng cố bài học:
- Nhắc lại các khái niệm và củng cố bài học
- Nhận nhiệm vụ học tập