- Biết được các thành phần, đặc điểm của đất cũng như các nhân tố hình thành đất.. - Tầm quan trọng của độ phì của đất và vai trò quan trong của con người trong việc làm tăng hay giảm độ[r]
Trang 1TUẦN 34
Ngày soạn: 7/4/2016 Lớp giảng: 6A; 6C Ngày giảng: 11/4/2016.
Tiết 34: ĐẤT VÀ CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH ĐẤT I: MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
Qua bài học, học sinh cần:
- Hiểu khái niệm về đất
- Biết được các thành phần, đặc điểm của đất cũng như các nhân tố hình thành đất
- Tầm quan trọng của độ phì của đất và vai trò quan trong của con người trong việc làm tăng hay giảm độ phì của đất, hạn chế ô nhiễm môi trường đất
2 Kĩ năng
- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng quan sát, sử dụng tranh ảnh để mô tả một phẫu diện đất
- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng thuyết trình
3 Thái độ
- Rèn luyện cho học sinh ý thức bảo vệ tài nguyên đất
II Chuẩn bị
1 Chuẩn bị của giáo viên
- SGK, bài soạn, đồ dùng, phương tiện dạy học cần thiết
2 Chuẩn bị của học sinh
- SGK, vở ghi, đồ dùng học tập
III Tiến trình bài dạy
Trang 21 Ổn định tổ chức lớp (1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ: Không
3 Bài mới
Giới thiệu bài: Trái Đất của chúng ta có ¾ diện tích là đại dương, còn lục địa chỉ
chiếm ¼ song lại có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của con người, sinh vật Ngoài các hoang mạc cát, núi đá, trên bề mặt các lục địa có một lớp vật chất mỏng bao phủ Đó là đất hay thổ những Vậy đất là gì? Thành phần, điểm ra sao các con sẽ được học trong bài hôm nay
Hoạt động 1: Tìm hiểu phần 1: Lớp đất trên
bề mặt các lục địa.
Thời gian: 10 phút.
GV: Đất có tên gọi khác là thổ nhưỡng Dựa
vào những hình ảnh trên, SGK Em hãy
trình bày những hiểu biết của mình về lớp
đất hay (thổ nhưỡng)?
Định hướng: Đất (thổ nhưỡng): Là lớp vật
chất mỏng, vụn bở, bao phủ trên bề mặt các
lục địa và đảo
GV: Quan sát hình 66: Mẫu đất
Cho biết: Đất có mấy tầng?
GV: Nhận xét về màu sắc và độ dày của các
tầng đất khác nhau như thế nào?
Định hướng: Mẫu đất gồm có nhiều tầng
khác nhau:
- Trên cùng là tầng chứa mùn (mỏng, màu
xám, nâu, tùy thuộc vào nhân tố hình thành
đất)
- Giữa là tầng tích tụ sét, sỏi… (dày, màu
vàng đỏ)
- Dưới cùng là đá mẹ (xuống sâu, màu tùy
loại đá)
Chuyển ý: Qua phần 1 ta đã biết được đất là
1 Lớp đất trên bề mặt các lục địa
a) Khái niệm:
Đất (thổ nhưỡng): Là lớp vật chất mỏng, vụn bở, bao phủ trên bề mặt các lục địa và đảo
b) Cấu tạo
- Đất gồm 3 tầng Tầng chứa mùn Tầng tích tụ Tầng đá mẹ
Trang 3gì? Cấu tạo của đất Vậy đất có thành phần
và đặc điểm như thế nào? Chúng ta cùng
tìm hiểu phần 2
Hoạt động 2: Tìm hiểu thành phần và đặc
điểm của đất.
Thời gian: 15 phút
GV: Cho biết thành phần của đất?
GV: Đặc điểm? Vai trò của từng thành
phần?
Định hướng: Đất gồm 2 thành phần.
+ Khoáng: Có tỉ lệ lớn (90 – 95 %), các hạt
màu loang lổ (do đá gốc tạo ra hoặc do bồi
tụ, lắng lại)
+ Hữu cơ: Tỉ lệ nhỏ, chủ yếu ở tầng trên,
màu xám hoặc đen (sinh vật phân huỷ =>
chất mùn cho cây)
- Ngoài ra có nước và không khí trong các
khe hổng của đất
GV: Trong các thành phần trên, thành phần
nào quan trọng nhất đối với cây trồng? Vì
sao?
Định hướng: Đó là phần hữu cơ, có chứa
mùn, nguồn thức ăn dồi dào, cung cấp chất
cần thiết cho thực vật tồn tại
GV: Cho học sinh quan sát 2 hình ảnh: Em
có nhận xét gì về sự phát triển của thực vật?
- Hình a thực vật nghèo nàn Hình b thực
vật xanh tốt
GV: Theo con tại sao có sự khác biệt ấy Đó
là do đất
Đất tốt Thực vật sinh trưởng, phát
triển
Đất xấu Thực vật nghèo nàn
GV: Dựa vào tính chất nào? Để người ta xác
2 Thành phần và đặc điểm của đất a) Thành phần của đất
Gồm 2 thành phần chính + Thành phần khoáng
+ Thành phần hữu cơ
- Ngoài ra có nước, không khí
b) Đặc điểm của đất
- Tính chất quan trọng nhất của đất
là độ phì
- Khái niệm độ phì: Là khả năng
cung cấp nước, nhiệt, khí và các chất dinh dưỡng cần thiết cho thực vật sinh trưởng và phát triển
Trang 4định được đất tốt hay đất xấu? Chính là độ
phì Em cho biết độ phì là gì
GV: Rút ra kết luận độ phì là gì?
- Độ phì: Là khả năng cung cấp nước, nhiệt,
khí và các chất dinh dưỡng cần thiết cho
thực vật sinh trưởng và phát triển
GV: Độ phì cao hay thấp tùy thuộc vào
nhiều điều kiện, nhưng vai trò của con
người trong việc canh tác là quan trọng
nhất Trong sản xuất nông nghiệp, con
người đã có nhiều biện pháp làm tăng độ
phì của đất Em hãy trình bày một số biện
pháp làm tăng độ phì mà em biết
* Tăng độ phì: + Tăng cường bón phân hữu
cơ cho đất, trong điều kiện Việt Nam hiện
nay thì càng nhiều càng tốt;
- Bón phân hóa học vừa đủ, cân đối
- Hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc BVTV
bằng các hóa chất độc hại và nếu có điều
kiện thì sử dụng các chế phẩm sinh học,
thảo mộc để thay thế
- Làm ruộng bậc thang
- Trồng xen canh một số loại cây họ đậu
GV: Bên cạnh đó con người cũng tác có
những tác động không nhỏ làm giảm độ phì
của đất Kê tên những tác động mà em biết?
Hoạt động 3: Tìm hiểu các nhân tố hình
thành đất.
Thời gian: 10 phút.
GV: Kể tên các nhân tố hình thành đất?
+ Đá mẹ
+ Sinh vật ba nhân tố quan trọng nhất
+ Khí hậu
GV: Cho lớp thảo luận nhóm theo phiếu học
3 Các nhân tố hình thành đất
+ Đá mẹ
+ Sinh vật ba nhân tố
quan trọng nhất + Khí hậu
Trang 5Thời gian: 3 phút
Nhóm 1: Nhân tố đá mẹ
Nhóm 2: Nhân tố sinh vật
Nhóm 3: Nhân tố khí hậu
Thời gian: 3 phút
GV: Gọi đại diện các nhóm trình bày.
Yêu cầu nhóm khác nhận xét, bổ sung
Định hướng: Nhóm 1: Đá mẹ là nguồn gôc
sinh ra các thành phần khoáng trong đất
- Những loại đất hình thành trên đá mẹ
granit thường màu xám, chua, nhiều cát
Những loại đất hình thành trên đá mẹ badan
hoặc đá vôi thường có màu nâu, hoặc đỏ,
chứa nhiều chất làm thức ăn cho cây trồng
Nhóm 2: Sinh vật là nguồn gôc sinh ra các
thành phần hữu cơ
Nhóm 3: +Khí hậu nhiệt đới: Nóng ẩm,
mưa nhiều làm đất phong hóa mạnh, tầng
chứa mùn dày
+ Khí hậu: Ôn đới thực vật ít Ít chất
hữu cơ
+ Lượng mưa ít Quá trình phong
hóa bị hạn chế Tầng đất chứa
mùn mỏng
GV: Chốt kiến thức.
GV: Ngoài ra còn những nhân tố nào tác
động đến việc hình thành đất?
Định hướng: Địa hình, thời gian, con
người
+ Đia hinh: Ảnh hưởng tới tích lũy mùn của
đất
+ Thời gian: Quyết định tuổi của đất
+ Con người tác động mạnh mẽ đến đất,
làm cho đất tốt lên hay xấu đi
a) Đá mẹ
- Là nguồn gốc sinh ra thành phần khoáng trong đất
b) Sinh vật
- Là nguồn gốc sinh ra thành phần hữu cơ trong đất
c) Khí hậu
- Nhiệt độ và lượng mưa có tác động trực tiếp đến quá trình phân giải các chất khoáng và hữu cơ trong đất
Trang 6* Ghi nhớ: SGK
4 Củng cố (3 phút)
- Giáo viên: Cho học sinh làm 1 số câu hỏi trắc nghiệm khách quan
Liên hệ thực tế Sau khi học xong bài này Các con thấy đất rất quan trọng với đời sống của con người, nơi con người cư trú, sinh sống Do vậy chúng ta phải có ý thức giữ gìn, bảo vệ nguồn tài nguyên đất cho mai sau Con hãy nêu một số biện pháp bảo vệ đất
5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1 phút)
- Học bài cũ
- Đọc trước bài mới
PHỤ LỤC
Trang 7PHIẾU HỌC TẬP NHÓM 1
PHIẾU HỌC TẬP NHÓM 2 Sinh vật Tác động đến việc hình thành đất
PHIẾU HỌC TẬP NHÓM 3