Vf du, khi Nha nfldc thflc hien chfnh sach tien te that chat thi viec vay vd'n ngan hang de bd sung cho ngudn vd'n kinh doanh la kha khd khan ddi vdi doanh nghiep do lai suat cho vay [r]
Trang 1PHAN ifCH & Dfl BAO K I N H Tfe
NHAN DIEN CAC NHAN TO ANH HUdNG DEN
y v '
HUY DONG VON CUA DOANH NGHIEP
ThS N G U Y E N V A N XUYEN
Cong ty co piian Dau tU va Td vdn tai chint) Dau khi Vi$t Nam
For production and business activities of any types of enterprises,
capital is considered as an indispensable factor and the first
require-ment, playing a very important role in all enterprises In their turn,
enter-prises also have to take any measures to maximize the efficiency of
capital utilization
In the market economy, capital mobilization is firstly affected by
endogenous factors such as capital cost, capital structure, business
per-formance and capital utilization efficiency
Besides, exogenous factors like policies of the party and
govern-ment on economic issues; the developgovern-ment of financial market;
bank-ing interest rates and people's income also have strong impacts on
capital mobilization of enterprises
Ji^ar^iaeeaiBagiaMcacgSl^teadi^BttiaataaMaia^g^gSgBB^BciiiiiB-J^^
T rong boat dong san xuat, kinh doanh cua bat ky loai hinh doanh
nghiep nao, vd'n dddc xem la yeu td khdng the thieu, la yeu cau
dau tien bat buoc phai co va dong vai trd het sdc quan trong
ddi vdi doanh nghiep Ngddc lai, doanh nghiep khi cd von cung phai
tim cac bien phap sd dung sao cho dat dddc hieu qua cao nhat Bai
viet sau day se nhan dien cac nhan to' anh hddng de'n boat dong huy
dong vd'n cija doanh nghiep
Trong nen kinh te thj trfldng, kha nang huy ddng vd'n cua doanh
nghiep chju tac ddng cua nhieu nhan to, bao gdm nhan t d ndi sinh va
nhan to ngoai sinh
1 Nhan to noi sinh
a Chi phi von va cd cau von cda doanh nghiep
Vd'n la nhan to' c l n thiet cua s i n xuat Cung nhfl bai ky mot nhan
to nao khac, de sfl dung vd'n, doanh nghiep can p h i i bd ra mdt chi
phf nhat d i n h Chi phf vd'n la k h o i n tien ma doanh nghiep phai t r i
de dfldc sii dung mdt Ifldng vd'n nhat dinh (hay chfnh la ty le sinh ldi
c l n thiet ma ngfldi chu sd hflu cua k h o i n tien dd yeu c i u ) va la
nhan td' i n h hfldng Idn de'n kha nang huy dgng vd'n cua doanh
nghiep
Tren thflc te, cac nha d i u tfl chi chap nhan tai trd vd'n cho doanh
nghiep khi hg dfldc t r i mdt khoan lai xflng dang va thdng thfldng nhflng
ngfldi nay ludn mong mudn mot mflc lai sua! cao Tuy nhien, doanh nghiep thi luon p h i i can nhac sao cho ldi nhuan thu dfldc tfl ngudn vd'n huy ddng dd khong lam g i i m ldi nhuan ky vgng danh cho chu sd hflu doanh nghiep trong tfldng lai
Cd ca'u vd'n cho tat c i cac loai hinh doanh nghiep gdm hai loai
cd b i n la vd'n chu sd hflu va vdn vay Mdt doanh nghiep ft nd, nhieu vd'n tfl cd thi rui ro tha'p nhflng hieu q u i ky vgng lai khong cao Trong khi dd, ne'u tang vdn thong qua vay nd, chu doanh nghiep CO the tang dfldc thu nhap tren vd'n chu sd hflu ma van n i m quyen kiem soat va d i l u hanh doanh nghiep Tuy nhien, neu ty
le nd qua cao ma ddng tien khong dat nhfl ky vgng thi doanh nghiep
se lam vao tinh trang m i l k h i nang thanh toan
Do dd, trong quan trj tai chinh, cac nha q u i n ly p h i i xay dflng phfldng an cd cau vd'n tdi flu, d i m
b i o ty le hdp ly gifla vd'n chu sd hflu va nd vay sao cho ldi fch thu dfldc la cao nhat Dd la cd ca'u hfldng tdi sfl can bang gifla rui ro
va lai sua! nham tdi da hda gia tri cua doanh nghiep
THONG TIN & DU BAO KINH TE - XA hOi So 54 (6.2010)
Trang 2Tren cd sd cd ca'u vdn tdi flu (cd ca'u muc tieu) dfldc thiet lap phu
hdp vdi tinh hinh cu the cua doanh nghiep, cac nha q u i n ly mdi tie'n
hanh huy dgng vd'n theo each gifl cd cau vd'n thflc te theo cd cau vdn
tdi flu sao cho ldi nhuan thu dfldc la cao nhat Cd bd'n ye'u to chu ye'u
t i c dgng den nhflng quyet djnh ve cd ca'u vdn cua doanh nghiep:
Yeu to thuT nhat: rui ro trong kinh doanh dfldc coi la mot trong
nhflng ye'u to' cd tac dgng de'n viec Ifla chgn ngudn vd'n tai trd cho hoat
dgng kinh doanh cua doanh nghiep Do dd, ddi vdi nhflng doanh
nghiep hoat dgng trong nhflng Imh vflc cd rui ro kinh doanh Idn thi
viec sfl dung cd ca'u thien ve vd'n vay chfla phai la mdt g i i i p h i p huy
dgng vdn tdi flu
Yeu to thvf hai: van de thue thu nhap doanh nghiep Trong trfldng
hdp thue suat thue thu nhap cua doanh nghiep cao thi viec sfl dung nd
nhieu hdn se cd ldi vi khi sfl dung nd, p h l n lai vay phai t r i dfldc tfnh
vao chi phf hdp ly, hdp le trflde khi tfnh thue thu nhap doanh nghiep
va nhd dd ha tha'p dfldc chi phf thflc te cua nd'"
Yeu to thvf ba: kha nang huy dgng vdn cua doanh nghiep trong dieu
kien thj trfldng thay ddi hay k h i nang linh hoat tai chfnh cua doanh
nghiep Mdt doanh nghiep cd k h i nang d i m b i o ngudn vdn dn dinh de
duy tri hoat dgng s i n xuat, kinh doanh cua minh trong thdi gian dai se
de dang hdn trong viec keu ggi ngudn tai trd tfl cac nha d i u tfl
Yeu to thdr tif: quan diem cua cac nha quan ly ve viec sfl dung vd'n
Cd nhflng nha q u i n ly san sang chap nhan mao hiem sfl dung nhieu
nd hdn de tang ldi nhuan, song cd nhflng ngfldi lai thfch sfl dung nhieu
vdn chu sd hflu hdn vi muc tieu an toan cho doanh nghiep
Bdn yeu t d tren quyet djnh rat Idn de'n muc tieu cd cau vdn cua
doanh nghiep Trong nhflng thdi ky khac nhau, tuy thudc vao nhflng
dieu kien cu the cua nen kinh te va cua chfnh doanh nghiep, cac nha
q u i n ly se dfla ra mdt cd ca'u vd'n tdi flu de tren cd sd dd doanh nghiep
tim kiem cac ngudn vdn d i u tfl cho phu hdp
Tren thflc te, vi muc tieu kinh doanh vdi thu nhap ky vgng, cac
doanh nghiep ludn hfldng tdi cd ca'u vdn cd chi phi vdn trung binh tha'p
nhat Viec xac dinh chi phf vdn sau thue binh quan gia quyen (WACC)
cua doanh nghiep dfla tren chi phf nhan td ca'u thanh cua ngudn vd'n
(bao gdm chi phf nd vay sau thue va chi phf vdn chu sd hflu) dfldc tfnh
theo cong thflc:
WACC = r„ X (I Tc)x (D V) ^ (E ^ V X r, )
Trong dd D va E la gia trj thj trfldng cua cac k h o i n nd va vd'n cd p h l n
cua doanh nghiep V = D -i- E la tdng gia trj thi trfldng cua doanh nghiep;
rQ va r^ la chi phf vd'n vay va chi phi vd'n cd phan Tc la thue sua! doanh
nghiep can bien; D/V la ty le nd; E/V la ty le vdn chu sd hflu
Do mdi ngudn vd'n huy ddng vdi phfldng thflc khac nhau, vdi quy md,
CO ca'u vd'n va yeu c i u , muc dich sfl dung ngudn vd'n huy dgng dfldc la
khac nhau, nen chi phf vdn vay se khac nhau, co the vdi cung mot Ifldng vdn dfldc huy dgng nhflng ty
le cua cac ngudn vd'n khac nhau thi chi phi vdn sau thue binh quan gia-quyen cung khac nhau
Vl the, khi quyel djnh Ifla chgn mot ngudn vdn nao dd cho ke hoach kinh doanh cua m i n h , doanh nghiep luon phai can nhac chi phi vdn va ty trgng cua chiing sao cho chi phi trung binh cua vdn
la tha'p nhat Nhfl vay, cd the thay, chi phf vdn va cd cau vdn cd
i n h hfldng manh me va trflc tie'p tdi viec huy dgng vdn cua doanh nghiep Doanh nghiep se huy dgng ngudn vd'n nao, vdi quy md
la bao nhieu khdng chi phu thuoc vao chi phf p h i i tra cho nguon vd'n dd ma cdn phu thuoc vao cd cau vdn tdi flu ma doanh nghiep
da dat ra
b Tinh hinh hoat dgng kinh doanh cua doanh nghiep
Doanh nghiep chi cd nhu cau huy dgng them vdn khi tinh hinh hoat dgng kinh doanh dn dinh va phat trien Ngfldc lai, ne'u doanh nghiep dang "an nen lam ra", cd tinh hinh tai chfnh lanh manh thi kha nang huy dgng vd'n cung cao hdn; ddanh nghiep se de dang hdn trong viec keu ggi vdn tfl cac nha dau tfl de tai trd cho nhu cau md rgng quy mo kinh doanh cua minh Ben canh dd, trinh do q u i n tri doanh nghiep cua lanh dao doanh nghiep va bg phan tham mflu cho ban lanh dao, dac biet ngfldi dflng dau doanh nghiep, cd vai tro het sflc quan trgng quyet djnh hieu qua
' " C h i phi ncJsau t h u e = Chi p h i n d trUdc Ihue x (1 - t h u e suat t h u e TNDN)
sa' 54 (6.2010) THONG TIN S DU BAD KINH TE - XA HQI
Trang 3PHAN TICH & DJ BAO KINH TE
s i n xua't, kinh doanh, nang Iflc canh tranh cua doanh nghiep cung nhfl
sfl tdn tai va phat trien cua doanh nghiep
c Hieu qua su" dung vdn ciia doanh nghiep
Hieu q u i sfl dung vd'n cua doanh nghiep la mot pham tru kinh te
p h i n anh trinh do sfl dung cac ngudn Iflc san cd cua doanh nghiep de
hoat dgng s i n xuat, kinh doanh dat ket q u i cao nhal vdi chi phf tha'p
nhat Mot doanh nghiep cd hieu q u i sfl dung vd'n cao ddng nghia vdi
viec doanh nghiep lam an cd lai, hieu q u i s i n xua't, kinh doanh cao
Hieu qua sfl dung vd'n cua doanh nghiep cao hay tha'p phu thudc vao
nhieu yeu td k h i c h quan va chu quan nhfl: cd che, chinh sach cua Nha
nfldc, viec nam vflng va sfl dung cac ngudn nhan Iflc cua doanh nghiep,
each thflc td chflc q u i n ly s i n xua't, kinh doanh, viec Ifla chgn va thflc
thi cac chie'n Ifldc kinh doanh
De nang cao hieu q u i sfl dung, b i o toan va phat trien vdn, c i c
doanh nghiep can: nang cao trinh do q u i n ly doanh nghiep; Ifla chgn
phfldng an kinh doanh cd hieu q u i ; tfnh toan va dfl bao ve nhu c i u vdn
cung nhfl ngudn von tai trd; tang cfldng cong t i e q u i n ly va nang cao
hieu sua! sfl dung tai s i n cd d j n h ; tang cfldng cdng t i c q u i n ly tai s i n
Iflu ddng, khdng ngflng nang cao tdc do chu chuyen ddng vd'n, tiet kiem
vd'n trong hoat dgng s i n xuat, kinh doanh
2 Nhan to ngoai sinh
K h i nang huy dgng vdn cua doanh nghiep phu thudc vao nhflng nhan
td noi sinh, ddng thdi cdn chju tac dgng tfl nhflng nhan td ngoai sinh:
a Chfnh sach cda Dang va Nha nifdc
Chinh sach ve kinh te cua D i n g va Nha nfldc la nhan t d cd t i c dgng
trflc tie'p de'n mgi hoat dgng s i n xua't, kinh doanh noi chung va hoat
ddng huy ddng vd'n ndi rieng cua doanh nghiep Vf du, khi Nha nfldc
thflc hien chfnh sach tien te that chat thi viec vay vd'n ngan hang de
bd sung cho ngudn vd'n kinh doanh la kha khd khan ddi vdi doanh
nghiep do lai suat cho vay cao; hoac khi Nha nfldc ban hanh c i c chfnh
sach khuyen khfch hay han che phat trien ddi vdi mot nganh nghe nao
dd cung se tao dieu kien hoac han che k h i nang huy ddng vd'n cua cac
doanh nghiep trong cung Imh vflc
b Cac yeu to cua nen kinh te
La mdt chu the trong nen kinh te, mgi hoat ddng cua doanh nghiep,
dac biet la hoat ddng huy ddng vd'n, gan bd chat che va chju anh hfldng
cua cac nhan to trong nen kinh te' nhfl:
- Lai suat ngan hang la nhan to' d i u tien ma mgi doanh nghiep p h i i
can n h i e khi Ifla chgn nguon vdn cho ke hoach kinh doanh cua m i n h
Day la nhan to i n h hfldng de'n chi phf d i u tfl cua doanh nghiep
- Thu nhap dan cfl cung la mdt nhan to' tac ddng de'n k h i nang huy
ddng vd'n cua doanh nghiep Thu nhap cua dan cfl d mflc cao ddng
nghia vdi k h i nang tich luy cao, Ifldng vd'n nhan rdi trong nen kinh te
ddi dao Dieu nay tao dieu kien cho doanh nghiep cd the huy ddng vd'n
de dang hdn thong qua cac cong
cu CLia thj trfldng vd'n nhfl cd phie'u, trai phie'u hoac cac cdng
cu cd the chuyen ddi, dac biet la
d nhflng nfldc cd thj trfldng tai chfnh phat trien
Ngoai nhflng yeu td cd b i n tren,
k h i nang huy ddng vd'n cua doanh nghiep cdn phu thudc vao mot so nhan to khac nhfl: thj trfldng, canh tranh, ty gia, lam phat
c Su phat trien ciia thi tnfdng
tai chinh
Nguon vd'n ma doanh nghiep huy dgng tfl cac ngan hang va cac
td chflc tin dung p h l n Idn la ngin han Do dd, viec tim kiem cae ngudn tai trd dai han cho hoat ddng s i n xuat, kinh doanh cua doanh nghiep chu yeu la tren thi trfldng tai chfnh thdng qua hai hinh thflc cd b i n la phat hanh co phie'u hoac trai phie'u
O nfldc ta hien nay, he thong ngan hang v i n la kenh d i n vdn chfnh trong nen kinh te Thi trfldng chflng khoan da dfldc hinh thanh nhflng v i n chfla phat huy dfldc vai trd cua nd la tao ra day du nhat cac hinh thflc dau tfl, thuc day va
md rdng quy md chu chuyen vdn trung va dai han, tao nhieu cd hgi
de vd'n nhan rdi trong dan chiing tham gia vao dau tfl phat trien sin xuat Day la mdt trong nhflng yeu
to han che k h i nang tie'p can cac kenh huy ddng vd'n tien tien ddi vdi cac doanh nghiep Viet Nam hien nay, khie'n cho k h i nang huy ddng vd'n ciia cac doanh nghiep cdn nhieu han che, dac biet la
k h i nang huy ddng vd'n de tai trd cho cac dfl an cd quy md Idn va thdi gian thu hdi vdn cham.D
THONG TIN & DL/ BAD KINH TE - XA HQI So 54 (6.2010)