Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020)

Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020) Slide KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1 (mới nhất 2020)

KINH TẾ THƯƠNG MẠI 1

Giảng viên biên soạn: ThS LÊ NHƯ QUỲNH

Bộ môn Quản lý kinh tế - Khoa Kinh tế - Luật

- Trường Đại học thương mại

Tài liệu tham khảo

 Tài liệu tham khảo bắt buộc

1 Hà Văn Sự (2015), Giáo trình Kinh tế thương mại đại

cương, Bộ môn Kinh tế thương mại, trường Đại học Thương mại.

 Tài liệu tham khảo khuyến khích

1 Đặng Đình Đào, Hoàng Đức Thân (2012), Giáo trình Kinh

tế thương mại,Trường Đại học Kinh tế quốc dân

2 Giáo trình Kinh tế học chính trị Mác-Lênin, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

3 Bùi Xuân Lưu, Nguyễn Hữu Khải (2007), Giáo trình Kinh tế ngoại thương

Kết cấu môn học

 Chương 1: Đối tượng, nội dung, phương pháp

nghiên cứu môn học

 Chương 2: Bản chất và chức năng của thương mại

 Chương 3: Tác động của thương mại

 Chương 4: Thương mại hàng hóa

 Chương 5: Thương mại dịch vụ

 Chương 6: Lợi thế so sánh và hội nhập kinh tế

thương mại

 Chương 7: Nguồn lực và hiệu quả kinh tế thương mại

Cơ sở ra đời của TM Các nấc thang của trao đổi

Cơ sở ra đời và phát triển của thương mại

Cơ sở ra đời và phát triển của thương mại

Điều kiện ra đời của trao đổi

Thứ nhất: Sự phát triển của phân công lao động xã hội Thứ hai: Sự tách biệt tương đối về kinh tế của những

người sản xuất (sự hình thành chế độ tư hữu)

Các nấc thang của trao đổi

Hình thái 3

Hình thái 2

Hình thái 1

Thương mại

Lưu thông hàng hóa

Trao đổi trực tiếp

Trao đổi trực tiếp

 Lịch sử xuất hiện

 Công thức chung

 Mục đích của trao đổi

 Chủ thể trao đổi

 Các ràng buộc của trao đổi hàng hóa trực tiếp

 Sự cần thiết phải xuất hiện hình thái trao đổi mới

Lưu thông hàng hóa

Phân biệt H-H’ và H-T-H’

Tiêu thức phân biệt

Yếu tố vật chấtChủ thể trao đổiTrung gian trao đổiKhông gian, thời gian, số lượng trao đổiCác giai đoạn trao đổi

Xuất hiện mầm mống khủng hoảng, mâu thuẫn cung và cầu

Thương mại – hình thái phát triển cao

nhất của trao đổi

 Công thức trao đổi: T – H – T’

 Phân biệt giữa lưu thông hàng hóa

(H-T-H’) và thương mại (T-H-T’)

Phân biệt H-T-H’ và T-H-T’

Tiêu thức phân biệt

Mục đích trao đổiChủ thể trao đổi

Về trình tự mua bánĐiểm xuất phát và kết thúc trao đổiVai trò của tiền tệ và hàng hóa

Sự vận động của lưu thông hàng hóa

Bản chất kinh tế của thương mại

Thương mại - hoạt động kinh tế

Thương mại - ngành kinh tế

TM - khâu của quá trình TSX xã hội

Bản chất kinh tế của thương mại

Thương mại – hoạt động kinh tế

 Hoạt động mua hàng

 Hoạt động bán hàng

 Hoạt động hỗ trợ

Hoạt động cơ bản

Thương mại – hoạt động kinh tế

Là một hoạt động kinh tế, thương mại được hình thành bởi 3 yếu tố:

 đối tượng trao đổi

 chủ thể trao đổi

 mục đích trao đổi

Thương mại – ngành kinh tế

Thương mại - ngành kinh tế

 Cơ sở hình thành ngành: do phân công lao động xã hội

 Tiền đề ngành

+ Sự xuất hiện của thương nhân

+ Có nguồn tài chính để bỏ ra mua hàng hóa.

+ Cơ sở hạ tầng (chợ, trung tâm thương mại ) + Các phương tiện, xe cộ thực hiện việc chuyên chở hàng hóa, hay là hệ thống các kho tàng, bến bãi cất trữ hàng hóa

+ Trình độ KH-KT-CN + Có hệ thống kênh phân phối riêng: đó là các đại lý, người môi giới, trung gian thương mại…

Thương mại - khâu của quá trình TSX xã hội

 Bản chất kinh tế của thương mại

Thương mại là tổng hợp tất cả các hoạt động, các hiện tượng và các quan hệ kinh tế gắn liền

và phát sinh cùng với quá trình trao đổi hàng hóa

và cung ứng dịch vụ nhằm mục đích lợi nhuận

Phân loại thương mại

Theo phạm vi hoạt động thương mại

Theo phạm vi của hoạt động thương mại

Nội thương Ngoại

thương

Cơ sở để phân loại:

 Chủ thể

 Phạm vi

 Đồng tiền thanh toán

 Môi trường thương mại

Theo các khâu của quá trình

lưu thông

TM bán buôn TM bán lẻ

Cơ sở phân biệt

Theo đặc điểm, tính chất của sản phẩm trong

quá trình TSSXXH

 Thương mại hàng hóa

 Thương mại dịch vụ

Theo kỹ thuật trao đổi, mua bán

Mua bán truyền thống Mua bán qua mạng internet

Là phương thức phổ biến,

mang tính truyền thống lâu

đời trong lịch sử, diễn ra

trong môi trường tự nhiên.

Là phương thức xuất hiện trong xã hội hiện đại, diễn ra trong môi trường điện tử.

Người bán và người mua phải

tiếp xúc với nhau tại các địa

Theo mức độ tham gia vào tự do hóa thương mại

 TM bảo hộ là hình thức thương mại có sự can thiệp của

Nhà nước, áp dụng trong một số lĩnh vực nhạy cảm để

bảo vệ lợi ích quốc gia hoặc để bảo vệ sản xuất trong

nước, thường dùng các biện pháp thuế quan, hạn ngạch,

hạn chế định lượng…

 TM tự do hóa: thể hiện qua việc xóa bỏ và giảm thiểu

hàng rào thuế quan, dỡ bỏ hàng rào phi thuế quan, bảo

đảm quyền tự do kinh doanh cho các thương nhân, tạo

điều kiện thuận lợi cho hàng hóa trong nước và quốc tế

lưu thông thông suốt.

Chức năng của thương mại

Chức năng cụ thể của thương mại Chức năng chung của thương mại

Chức năng chung của thương mại

Chức năng

Hoạt động kinh tế

Ngành kinh tế

Khâu của TSX XH

Chức năng chung của thương mại

Trong mọi hình thái kinh tế xã hội còn tồn tại sản xuất và lưu thông hàng hóa, chức năng của thương mại là thực hiện lưu thông hàng hóa và cung ứng dịch vụ thông qua mua bán bằng tiền

Biểu hiện chức năng cụ thể trong TM

‘-Biểu hiện chức

năng thương mại trong TMHH

Chức năng

Biểu hiện chức năng thương mại trong TMDV

Chức năng của thương mại trong TMHH

Chức năng thay đổi hình thái giá trị

Chức năng phân phối hàng hóa

Chức năng thay đổi hình thái giá trị

Chuyển quyền sở hữu hàng hóa từ người bán sang người mua

Chức năng thay đổi hình thái giá trị

 Để thực hiện chức năng này, ngoài hoạt động cơ bản là mua hàng và bán hàng, thương mại phải tiến hành hàng loạt những hoạt động gắn với việc thay đổi hình thái giá trị và chuyển đổi quyền sở hữu như: quảng cáo, chào hàng, xúc tiến thương mại…

 Về lý thuyết, các hoạt động này không có tính chất sản xuất (không tạo ra giá trị mới, không làm tăng giá trị sử dụng của hàng hoá), nhưng nó rất cần thiết để quá trình thay đổi hình thái giá trị từ tiền sang hàng và từ hàng sang tiền diễn ra nhanh chóng, thuận lợi hơn

Chức năng thay đổi hình thái giá trị

Ý nghĩa của chức năng:

Đây là chức năng rất quan trọng của thương mại Nhờ chức năng này:

 Người bán đạt được giá trị nhằm tìm kiếm lợi nhuận

 Người mua có được các giá trị sử dụng để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng khác nhau của họ.

 Thực chất chỉ là sự hoán đổi, không tạo ra giá trị

Chức năng phân phối hàng hóa

Sự không ăn khớp về không

gian

Sự không ăn khớp về số lượng, chủng loại

Sự không ăn

khớp về thời gian

Sự không ăn khớp về thời gian

 Thời điểm sản xuất và tiêu dùng là khác nhau Đặc biệt đối với những sản phẩm có tính thời vụ và tiêu dùng thời vụ sự lệch pha về thời gian giữa sản xuất

và tiêu dùng càng thể hiện rõ hơn

 Sự không ăn khớp về thời gian là cơ sở phát sinh hoạt động giữ gìn, bảo quản hàng hoá

Sự không ăn khớp về không gian

 Trên thực tế sản xuất và tiêu dùng luôn lệch nhau

về không gian

 Sự không ăn khớp về không gian là cơ sở tất yếu

phát sinh hoạt động vận tải

 Thương mại phụ thuộc rất lớn vào: khoảng cách

giữa nơi sản xuất và nơi tiêu dùng; trình độ phát

triển của giao thông vận tải; tốc độ phát triển của giao thông vận tải

Sự không ăn khớp về số lượng, chủng loại

 Sản xuất thường cho ra những lô sản phẩm rất lớn nhưng nhu cầu của mỗi người tiêu dùng chỉ là một phần rất nhỏ trong tổng sản phẩm sản xuất ra

 Mặt hàng sản xuất - mặt hàng thương mại thông thường có sự khác biệt

 Sự không ăn khớp về số lượng, chủng loại là cơ sở phát sinh các hoạt động tiếp tục sản xuất trong lĩnh vực lưu thông như: phân loại, chia nhỏ, đóng gói, bao bì sản phẩm và các hoạt động gia công, chế biến, hoàn thiện sản phẩm trước khi bán cho người tiêu dùng

Chức năng phân phối hàng hóa

Ý nghĩa:

 Nhờ có chức năng này mà thương mại có thể tiếp tục thực hiện chức năng thay đổi hình thái giá trị, thực hiện giá trị hàng hoá.

 Thông qua chức năng này, thương mại giải quyết được những mâu thuẫn vốn có giữa cung và cầu, sản xuất và tiêu dùng trong điều kiện kinh tế hàng hoá.

 Tạo ra giá trị cho hàng hóa, trực tiếp đóng góp vào thu nhập quốc dân, tạo thêm công ăn việc làm cho xã hội…

Chức năng của thương mại trong TMDV

 Thương mại dịch vụ không thể hiện được chức năng thay đổi hình thái giá trị, thực hiện hình thái giá trị

 Không có hoạt động vận tải, bảo quản, dữ trữ

 Thương mại dịch vụ về cơ bản không có các hoạt động vận tải, dự trữ.

 Thương mại dịch vụ không có việc đóng gói, bao bì sản phẩm, gia công chế biến tuy nhiên, trong quá trình cung ứng dịch vụ thương mại cũng phải hoàn thiện giá trị sử

HẾT CHƯƠNG 2

Chương 3 Tác động của thương mại

Giảng viên biên soạn: Th.s LÊ NHƯ QUỲNH

Tác động của thương mại

Tác động kinh tế của thương mại

Cơ sở luận và phân loại tác động của thương mại

Tác động xã hội của thương mại

Tác động môi trường của thương mại

Cơ sở luận nghiên cứu tác động thương mại

TM là một hệ thống kinh tế

TM là một khâu của quá trình TSX XH

TM là một ngành kinh tế

TM là hoạt động kinh tế

Phân loại tác động của thương mại

 Theo xu hướng ảnh hưởng của tác động

 Theo phạm vi ảnh hưởng

 Theo lĩnh vực tác động

 Các cách phân loại khác

Theo xu hướng ảnh hưởng của tác động

Tích cực >< Tiêu cực

Thúc đẩy phát triển Mang đến tổn thất

Lưu ý: Một hoạt động thương mại, một chính sách thương mại nhất định có thể vừa có ảnh hưởng tiêu cực và vừa có ảnh hưởng tích cực Rất ít trường hợp tác động thương mại chỉ thuần tuý mang tính tích cực hay tiêu cực.

Theo phạm vi ảnh hưởng

 Tác động vi mô: là sự ảnh hưởng của thương mại chỉ trong phạm vi doanh nghiệp, hộ gia đình.

 Tác động vĩ mô: là những tác động mà ảnh hưởng của

nó vượt ra ngoài khuôn khổ các doanh nghiệp, các đơn

vị kinh doanh, những tác động này có thể ở phạm vi toàn cầu, hoặc một khu vực kinh tế (ASEAN, EU, ), phạm vi quốc gia hoặc địa phương trong mỗi quốc gia.

- Tác động môi trường tự nhiên: là các tác động của

thương mại tới các yếu tố thuộc môi trường tự nhiên, môi trường sống

Các cách phân loại khác

 Tác động trực tiếp và tác động gián tiếp

 Tác động có thể đo lường và tác động khó đo lường

 Tác động có thể khắc phục được và tác động không thể nào khắc phục được

 Theo mức độ: mạnh >< yếu

 Theo cường độ: cao >< thấp

Tác động kinh tế của thương mại

Thúc đẩy hội nhập KT

Chuyển dịch cơ cấu KT Tăng trưởng KT

Cán cân thanh toán QT

Thúc đẩy phân công LĐXH

Thương mại với tăng trưởng kinh tế

 Tăng trưởng kinh tế là gì?

 Thương mại tác động đến tăng trưởng kinh tế như thế nào?

 Cơ cấu kinh tế là gì?

 Thương mại tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế như

thế nào?

+ Thương mại tác động đến cơ cấu lãnh thổ

+ Thương mại tác động đến cơ cấu các ngành kinh tế

+ Thương mại tác động đến cơ cấu thành phần kinh tế

Thương mại với chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Thương mại với CCTTQT

 Cán cân thanh toán quốc tế là gì?

 Thương mại tác động đến cán cân thanh toán quốc tế

Tác động xã hội của thương mại

Thương mại với các vấn đề văn hóa

Thương mại với văn hóa

 Văn hóa là gì?

 Tại sao nói thương mại và văn hoá có mối quan hệ mật thiết, tác động qua lại lẫn nhau?

 Văn hóa tác động đến thương mại như thế nào?

 Thương mại tác động đến văn hoá như thế nào?

Thương mại và luật pháp

 Luật pháp là gì?

 Tại sao thương mại và luật pháp có mối quan hệ với nhau?

 Luật pháp tác động đến thương mại như thế nào?

 Thương mại tác động đến luật pháp như thế nào?

Thương mại và chính trị

 Chính trị là gì?

 Tại sao thương mại và chính trị có mối quan hệ với nhau?

 Chính trị tác động đến thương mại như thế nào?

 Thương mại tác động đến chính trị như thế nào?

Tác động môi trường của thương mại

 Môi trường là gì?

 Vì sao thương mại và môi trường có ảnh hưởng đến nhau?

 Thương mại tác động tới môi trường?

+ Tác động đến tài nguyên thiên nhiên

+ Thương mại vơivấn đề rác thải và ô nhiễm môi trường

Môi trường là gì?

“Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật” (Theo Điều 1, Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam 2005).

 Môi trường trong nghiên cứu tác động đối với thương mại được hiểu là môi trường tự nhiên.

Thương mại tác động tới môi trường

 Tác động đến tài nguyên thiên nhiên

 Thương mại với vấn đề rác thải và ô nhiễm môi trường

HẾT CHƯƠNG 3

HẾT CHƯƠNG

Chương 4 Thương mại hàng hóa

Giảng viên biên soạn: Th.s LÊ NHƯ QUỲNH

CHƯƠNG 4 THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA

Bản chất và các phương thức mua bán chủ yếu Cung, cầu về hàng hóa và dữ trữ trong lưu thông Kết quả hoạt động và xu hướng phát triển

BẢN CHẤT VÀ CÁC PHƯƠNG THỨC MUA BÁN CHỦ YẾU

TRONG THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA

Khái niệm về thương mại hàng hóa

Thương mại hàng hoá là lĩnh vực trao đổi hàng hoá hữu hình, bao gồm tổng thể các hoạt động mua bán hàng hoá và các hoạt động hỗ trợ của các chủ thể kinh tế nhằm thúc đẩy quá trình trao đổi đó diễn

ra theo mục tiêu đã xác định.

Phân loại TMHH

 Theo công dụng của hàng hóa: TM hàng SX, TM hàng TD

 Theo đặc điểm của hàng hóa: TM hàng lương thực –thực

phẩm, TM hàng phi lương thực – thực phẩm

 Theo các khâu và đặc điểm của lưu thông hàng hóa

 Theo phạm vi trao đổi: TM hàng hóa bán buôn, TM hàng hóa bán lẻ

 Theo mức độ tham gia quá trình tự do hóa thương mại: TM

HH có bảo hộ, TM HH tự do.

Những đặc điểm cơ bản của thương mại hàng hóa

Đối tượng

trao đổi

Chủ thể và chức năng trao đổi

Tính thống nhất và độc lập của các khâu của qt lưu thông

Phương thức trao đổi mua bán

Thị trường và môi trường thể chế

Các phương thức mua bán chủ yếu

trong thương mại hàng hóa

Mua bán buôn và mua bán lẻ

MB trung gian và mua bán trực tiếp

MB qua đại lý, qua môi giới

MB truyền thống, MB trực tuyến

MB thanh toán ngay, mua bán chịu

PHƯƠNG THỨC MUA BÁN

Các phương thức mua bán quốc tế Phương thức gia công thương mại

Mua bán trực tiếp và mua bán qua trung gian

Mua bán qua trung gian là phương thức mua bán mà chủ thể người mua và người bán không thiết lập quan hệ mua bán trực tiếp mà tiến hành giao dịch thương mại qua trung gian, tức là người thứ 3

Mua bán trực tiếp là phương thức mà các chủ thể người mua, người bán trực tiếp quan hệ, giao dịch, trao đổi hàng hóa, tiền tệ, không có sự xuất hiện của người thứ 3

Mua bán qua đại lý và môi giới

Đại lý là người đại diện mua bán hoặc xuất nhập khẩu hàng hóa cho người khác, không bỏ tiền ra mua, bán hàng và không chịu những rủi ro trong kinh doanh thương mại thay người ủy thác

Môi giới là người chắp nối các quan hệ trao đổi thông qua cung cấp các thông tin, tư vấn làm cầu nối cho người mua, người bán tiếp xúc ký kết hợp đồng và triển khai hoạt động thương mại có hiệu quả.

Gia công thương mại

Gồm hai hình thức phổ biến:

Xuất nguyên liệu, thu hồi thành phẩm

Mua nguyên liệu, bán thành phẩm

Các phương thức mua bán quốc

tế

- Xuất (nhập) khẩu trực tiếp

- Đại lý xuất (nhập) khẩu

- Gia công xuất khẩu

- Tạm nhập tái xuất

- Buôn bán đối lưu

- Xuất nhập khẩu tại chỗ

- Đấu giá quốc tế

- Đấu thầu quốc tế…