HỆ TIẾT NIỆU (mô PHÔI)

Chỗ lõm sâu của bờ lõm: rốn thận, nơi đi vào, ra của mạch máu, m.b.huyết, t.kinh, niệu quản.. - Mỗi ống sinh niệu gồm: cầu thận, ống lượn gần, quai henlé, ống lượn xa, ống thâu và ống gó

HỆ TIẾT NIỆU

- Gồm: Thận, niệu quản, bàng quang, niệu đạo

- C.năng:

+ Duy trì cân bằng nội môi bằng 1 q.trình phức tạp l.quan đến sự lọc, sự tái hấp thu, sự bài tiết  tạo nước tiểu (chứa sản phẩm chuyển hóa cặn bã) được đào thải ra ngoài

+ Tham gia điều hòa cân bằng nước, điện giải

+ Tiết renin: tham gia điều hòa huyết áp Tiết erythropoietin: k.thích tạo hồng cầu

I Thận

- H.hạt đậu, có 1 bờ lồi, 1 bờ lõm, vỏ xơ bọc ngoài Chỗ lõm sâu của bờ lõm: rốn thận, nơi đi vào, ra của mạch máu,

m.b.huyết, t.kinh, niệu quản

- Nhu mô thận: 2 phần:

+ Phần vỏ: ngoại vi và xen kẽ với p.tủy: giáp vỏ, mê đạo, cột thận (trụ bertin)

+ Phần tủy: trong, gồm 10-18 cấu trúc h.tháp: tháp tủy

(tháp malpighian), trên đáy tháp tủy có tia tủy (tháp ferrin), ở đỉnh mỗi tháp có 20- 25 miệng ống góp đổ vào đài thận

- Nhu mô thận được cấu tạo bởi các ống sinh niệu (nephron: 1-4 triệu/1 thận): đơn vị chức năng, xen giữa là mô l.kết: mô kẽ

- Mỗi ống sinh niệu gồm: cầu thận, ống lượn gần, quai henlé, ống lượn xa, ống thâu và ống góp

B.trái: cấu tạo chung của thận B.phải: các phần của 1 nephron cận tủy và ống thâu, ống góp.

1 Tiểu cầu thận

- H.cầu, d= 200µm, 2 cực: cực mạch và cực niệu, gồm: chùm mao mạch malpighi, bao Bowman

- Bao bowmann: bọc ngoài chùm mao mạch, 2 lá: lá thành: bmô lát đơn, lá tạng: tb có chân, giữa: khoang bowman

- Chùm mao mạch: tiểu đm đến vào cầu thận chia 2-5 nhánh, mỗi nhánh tạo thành búi mao mạch, các búi mao mạch hợp lại tạo tđm ra

+ Mao mạch có lỗ thủng: 1 lớp tb nội mô có lỗ thủng có m

đậy ( dày 6nm), tựa trên 1 màng đáy (dày 0,1µm: cho qua chất d<10nm, protein <69 kDa) , bao quanh m đáy là các tb

có chân, xen giữa các mao mạch có chung màng đáy là tb gian mao mạch

Cầu thận

H ảnh vi thể 1 phần của cầu thận

+ Tế bào có chân: phủ mặt ngoài m đáy, từ thân có các nhánh

sơ cấp: chia ra thành nhánh thứ cấp đến bám vào m.đáy K.cách giữa các nhánh thứ cấp= 25nm, là khe lọc Tham gia lọc

+ Tb gian mao mạch: xen giữa các mao mạch chung m đáy, bám vào thành mao mạch, giữa tb gian mao mạch và tb nội

mô không có màng đáy ngăn cách.Chống đỡ và thực bào + Màng lọc: lớp tb nội mô, màng đáy, khe lọc, tb gian mao

mạch

- Chức năng cầu thận: lọc từ máu của chùm mao mạch tạo nước tiểu đầu tiên đổ vào k.bowman: t.phần: # h.tương

nhưng hầu như không có protein

Sơ đồ 1 mao mạch của cầu thận với tb có chân (lá tạng bao bowman)

H ảnh vi thể 

Lá tạng bao bowman (tb có chân)

H ảnh thân tb có chân và nhánh thứ phát

Tế bào gian mao mạch nằm xen giữa các mao mạch chung m đáy)

Cấu tạo vi thể màng lọc cầu thận

2 Ống lượn gần: nối với cực niệu, thành ống: b.mô vuông

đơn tựa trên 1 màng đáy Cực ngọn có nhiều vi mao (diềm bàn chải), cực đáy có mê đạo đáy chứa nhiều ty thể: có vai trò v.chuyển các chất tái hấp thu vào trong chất gian thận Dài nhất., nằm vùng vỏ

- Tái hấp thu: toàn bộ glucosse và aa, 85% nước Thải:

creatinine, para-aminohippuric, chỉ thị màu: đỏ phenol

3 Quai henlé: h chữ U, gồm 4 phần: phần đi xuống dày,

phần đi xuống mỏng, phân f đi lên mỏng, phần đi lên dày Phần mỏng: thành là b.mô lát đơn Phần dày: bmô vuông đơn

- Chức năng: tái hấp thu nước (p.xuống), tái hấp thu Na

(p.lên)

4 Ống lượn xa: thành: bmô vuông đơn, ít vi mao, ngắn hơn

ống gần, ở p.vỏ Hấp thu nước và Na (ADH và aldosteron tác động), bài tiết K, amoniac

5 Ống thâu, góp: thành: bmô vuông đơn Thu nước tiểu từ

các ống l.xa đổ vào đài thận ở đỉnh tháp thận Tái hấp thu nước (ADH tác động)

Ống lượn gần (cắt ngang)

6 Bộ máy cận tiểu cầu

- Tế bào cận tiểu cầu: tb cơ của tđm đến gần cực mạch thay đổi tạo tb cận tiểu cầu: nhân h.elip, bào tường nhiều hạt chế tiết protein: renin biến đổi angiotensinogenangiotensin I  angiotensin II  vỏ thượng thận: tiết aldosterone  thận: giữ nước và muối và co mạch tăng HA

- Vết đặc: tb bmô đoạn ống lượn xa nằm gần tb cận tiểu cầu tđm đến: tụ đặc lại, cùng với tb cận t.cầu tạo thành bộ máy cận t.cầu

7 Tuần hoàn thận

- đm thận (rốn thận)2 nhánh: trước và sau (vào nhu mô

thận) đm gian thùy (giữa các tháp thận)  đm cung (r.giới vỏ- tủy)đm trong tiểu thùy (chạy thẳng về phía vỏ xơ)  tđm đến mao mạch malpighi đm ra mao mạch(bao quanh các ống thận) tm

Sơ đồ mạch máu cung cấp cho 1 nephron và phần ngoài của vỏ thận

8 Mô kẽ: mô l.kết xen giữa các ống sinh niệu, ít

ở phần vỏ, nhiều ở tủy, chứa nhiều mạch máu

9 Bàng quang và đường dẫn nước tiểu

- Ðài thận, bể thận, niệu quản, bàng quang: cấu tạo #:

+ Lớp n.mạc: 2 lớp: lớp b.mô: chuyển tiếp, lớp đệm.

+ Lớp cơ: đài thận, bể thận, niệu quản: lớp cơ vòng, riêng bàng quang còn có lớp cơ dọc.

+ Lớp vỏ ngoài