DỰ PHÒNG UNG THƯ (UNG THƯ)

VAI TRÒ CỦA THUỐC LÁ TRONG UNG THƯ _Để hiểu một cách đầy đủ hậu quả của sử dụng thuốc lá phải cần 50 năm theo dõi _Nam giới sinh ra trong những thập niên đầu của thế kỷ 20 là thế hệ đầ

Cancer Kills More Globally!

Estimated Cancer Burden in 2030

2000

2030 (Population growth)

2030 (+1% annual increase of the risk)

2030 Annual percent change in Incidence (+1.3) and Mortality (-0.4) in France (1978-2000)*

* Remontet et al, 2002

TỶ LỆ CÁC LOẠI UNG THƯ

VAI TRÒ CỦA THUỐC LÁ

TRONG UNG THƯ

 Khoảng 2,5 triệu người chết do

thuốc lá hằng năm

 Dự báo số người chết do thuốc lá

12 triệu người hằng năm trong

những năm 2050

HÚT THUỐC LÁ VÀ NGUY CƠ

UNG THƯ

VAI TRÒ CỦA THUỐC LÁ

TRONG UNG THƯ

_Để hiểu một cách đầy đủ hậu quả của sử dụng thuốc

lá phải cần 50 năm theo dõi

_Nam giới sinh ra trong những thập niên đầu của thế

kỷ 20 là thế hệ đầu tiên có biểu hiện của nhiểm độc

do thuốc lá

_Khoảng một nữa số người hút thuốc lá sẽ tử vong do thói quen hút thuốc

_Chừng ¼ người hút thuốc sẽ chết trước tuổi 70

_Những người hút thuốc lá sẽ chết sớm hơn những

người không hút thuốc 10 năm

VAI TRÒ CỦA THUỐC LÁ

TRONG UNG THƯ

 Người ta đã tìm thấy hơn 4000 chất hoá học trong thuốc lá,trong đó những chất chính gây ung thư:

_Polycyclic aromatic hydrocarbons

_Nitrosamins

_Heretocyclic hydrocarbons

_Benzen

_Radioactive 210-polonium

VAI TRÒ CỦA THUỐC LÁ

TRONG UNG THƯ

 Dựa vào những nghiên cứu dịch tể học và sinh học,thuốc lá là nguyên nhân của một số ung

thư sau:

_Ung thư phổi

_Ung thư hạ họng thanh quản

_Ung thư khoang miệng

_Ung thư thực quản

_Ung thư bàng quan

VAI TRÒ CỦA THUỐC LÁ

TRONG UNG THƯ

Sự gia tăng của một số loại ung thư ở những người nghiện thuốc lá:

_Ung thư tuỵ

_Ung thư thận

_Ung thư cổ tử cung

_Ung thư vùng mũi họng

_Ung thư dạ dày

_Bệnh bạch cầu.

VAI TRÒ CỦA THUỐC LÁ

TRONG UNG THƯ

If current trends persist, about 500 million people

alive today will eventually be killed by tobacco, half of them in productive middle age, losing 20 to

25 years of life

Deaths due to tobacco (millions)

CÁC BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG

 Khuyên ngừng hút thuốc

 Hổ trợ cho người bệnh ngừng hút

 Tổ chức thăm khám theo dõi định kỳ

 Chú ý tuyên truyền thiếu niên và phụ nữ mang thai không nên hút thuốc

 Cấm hút thuốc ở những nơi công cọng, công sở,trên tàu hoả,máy bay

DINH DƯỠNG

quan trọng thứ 2 gây ung thư

là beta-caroten trong các rau quả có màu đỏ(cà rốt,cà chua) có tính chất chống ung thư

aflatoxin gây ung thư,các loại thực phẩm ướp muối chứa nhiều nitrat,nitric và nitrosamin gây ung thư

thực quản,dạ dày

thanh quản, đặc biệt rượu kết hợp với thuốc lá gây

ung thư vùng đầu cổ

CHẤT BÉO VÀ UNG THƯ VÚ

 Các virus gây ung thư ở người là virus

Epstein-Barr,virus HPV,virus gây bệnh bạch cầu T.Cần tiêm chủng vacxin phòng ngừa

 Rất cẩn thận khi dùng các loại thuốc nội tiết tố

nữ, các thuốc chống ung thư có nhân Alkyl

The burden of cancer caused by

infectious agents worldwide

World Cancer Report, IARC 2003

cancer cases worldwide

nasopharyngeal carcinoma

UNG THƯ VÚ CÓ TÍNH CHẤT

GIA ĐÌNH

Chiếm 4-10%

_Ung thư vú có tính chất di truyền do đột biến gen

_Ung thư vú gia đình:Một số gia đình ung thư vú

thường gặp hơn các gia đình khác

_Đột biến Gen BRCA-1 gây ung thư vú

_Gen BRCA-2 được tìm thấy ở những trường hợp ung thư vú có tính chất di truyền, đặc biệt kết hợp với ung thư buồng trứng

HỘI CHỨNG CÓ TÍNH CHẤT GIA

ĐÌNH

với sự kết hợp u đại tràng,dạ dày,nội mạc tử

cung,buồng trứng,thận và vú

thư vú,sarcoma,bệnh máu ác tính,u não, kèm u võ

thượng thận

thương tổn lành tính ở da(papilloma), miệng, đường tiêu hoá.20% phụ nữ mắc chứng này có ung thư vú 2 bên và có nguy cơ ung thư tuyến giáp

UNG THƯ HỆ NỘI TIẾT CÓ TÍNH

CHẤT GIA ĐÌNH

 ĐA U NỘI TIẾT TYPE I:MEN-1(Multiple

endorine neoplasia), được phân lập bởi

Wermer năm 1954 bao gồm sự kết hợp u tuyến yên, u tuyến cận giáp,và u tuyến tụy nội

tiết.Những khối u tụy có thể ác tính.

 ĐA U NỘI TIẾT TYPE II:Giống như trên, tuy nhiên có thêm ung thư tuyến giáp thể tuỷ với

sự tăng tiết thyrocalcitonin Gen chịu trách

nhiệm là RET

 SARCOMA Ở TRẺ EM: Rhabdomyosarcomas tương đối

thường gặp,hình thành những khối u lớn vùng cổ,vùng sau phúc mạc và vùng chậu Không có thể gia đình,tuy nhiên có

sự chuyển chổ giữa chrômsome 2 và 13.

 RETINOBLASTOMA: là loại u tương đối hiếm ở trẻ em có nguồn gốc từ liên bào võng mạc phôi 10% trường hợp có tính chất gia đình

Main message for 2007

Give children a smoke-free

environment

www.worldcancercampaign.org

HOÁ DỰ PHÒNG UNG THƯ

có nguy cơ gia đình.Kết quả nghiên cứu của Hoa kỳ hoá dự phòng mang lại lợi ích(NSABP Breast cancer prevention),tuy nhiên nghiên cứu của Châu Âu (IBIS-1) thì không mang lợi ích

xương ở phụ nữ mãn kinh có tác dụng dự phòng ung thư nội mạc tử cung (ASCO 2005)

 FINASTERIDE: (anti-androgen) dự phòng ung thư FINASTERIDE: (anti-androgen) dự phòng ung thư tiền liệt tuyến (NEngl J M 2003)

phòng ung thư đại tràng

TƯ VẤN VỀ GEN UNG THƯ

_Chỉ định các nghiên cứu phân tử về gen

_Giải quyết những ảnh hưởng về tâm lý khi có nguy

cơ về di truyền

_Có kế hoạch theo dõi lâu dài cho cá nhân và gia đình

có nguy cơ

TƯ VẤN VỀ GEN UNG THƯ

*Ung thư nhiều khối (multifocal)

_Xẩy ra nhiều ung thư trên một bệnh nhân

_Ung thư kết hợp với những bệnh có tính chất gia đình như đa polip đại tràng,Recklinghausen v.v.

SÀNG LỌC UNG THƯ

*Bệnh có tỷ lệ tử vong cao trong cộng đồng

*Bệnh có thời kỳ tiền lâm sàng rất dài

*Bệnh được phát hiện ở giai đoạn điều trị có hiệu quả *Bệnh được phát hiện với những test có độ nhạy và độ đặc hiệu cao

*Giá của test xét nghiệm ở mức trung bình

*Không ảnh hưởng tới sức khoẻ để có thể làm nhiều lần

SÀNG LỌC UNG THƯ

SÀNG LỌC UNG THƯ

ĐỘ NHẠY VÀ ĐỘ ĐẶC HIỆU

Cancer

-SÀNG LỌC UNG THƯ VÚ

 Bắt đầu sàng lọc ở độ tuổi 50-69 tuổi

 Độ tuổi 40-49 sàng lọc cho hiệu quả thấp

 Nên chụp vú 2 năm một lần

 Chụp 2 phim thẳng và chếch là vừa đủ

 Không áp dụng chương trình sàng lọc đối với những bệnh nhân đã bị ung thư vú bởi vì họ đã được theo dõi chặc chẻ.

SÀNG LỌC UNG THƯ VÚ

SÀNG LỌC UNG THƯ CỔ TỬ

CUNG

 Là loại sàng lọc ung thư hiệu quả nhất vì nó có thể phát hiện thương tổn tiền ung thư và ung thư ở giai đoạn tại chổ

 Làm phiến đồ âm đạo (cervico-vaginal smear)

3 năm một lần từ khi bắt đầu hoạt động tình

dục đến tuổi 65

 Kỷ thuật thực hiện đơn giản,có thể làm tại các phòng khám

SÀNG LỌC UNG THƯ CỔ TỬ

CUNG

SÀNG LỌC UNG THƯ ĐẠI TRỰC

TRÀNG

_Tìm máu ẩn trong phân:Theo nghiên cứu

Nottingham và Minnesota test máu ẩn trong phân làm giảm tỷ lệ tử vong do ung thư đại trực tràng

_Nội soi đại trực tràng:thực hành sàng lọc khó khăn

vì thiếu Bs nội soi,giá xét nghiệm đắc và tâm lý bệnh nhân sợ nội soi.Nên thực hiện sàng lọc ở những bệnh

nhân sợ nội soi.Nên thực hiện sàng lọc ở những bệnh

nhân có máu ẩn trong phân dương tính và những bệnh nhân có nguy cơ cao

SÀNG LỌC UNG THƯ ĐẠI TRỰC

TRÀNG

SÀNG LỌC UNG THƯ TIỀN LIỆT

TUYẾN

thư phổi ở nam giới

cho nam giới từ 50-70 tuổi

xơ tiền liệt tuyến và viêm tiền liệt tuyến

tuổi, 3,5ng/ml ≤ 60tuổi,4,5ng/ml ≤ 70 tuổi,và đến

6,5ng/ml>70 tuổi

qua trực tràng

SÀNG LỌC MỘT SỐ UNG THƯ

KHÁC

thyroglobulin