CÁC DẠNG CÂN BẰNG

Quan sát TN Vậy một vật bị lệch khỏi vị trí cân bằng không thể tự trở về vị trí đó được.Ta nĩi vật ở trạng thái cân bằng khơng bền... Mômen lực khác không Hợp lực khác không Vậy: K

1

Em hãy phát biểu quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều?

- Hợp lực của hai lực song song cùng chiều là một lực song song, cùng chiều và có độ lớn bằng tổng các độ lớn của 2 lực ấy

F = F + F

- Giá của hợp lực chia khoảng cách giữa 2 giá của hai lực song song thành những đoạn tỉ lệ nghịch với độ lớn 2 lực ấy.

F = d

Tại sao người đi trên dây lại

phải cầm cây sào dài?

6

Tại sao

cần phải

khom

người khi trượt

tuyết trên mặt

phẳng

nghiêng?

Tại sao xe chở hàng cồng kềnh lại dễ

bị đổ ở chỗ đường nghiêng?

Thứ 5 ngày 02 tháng 12 năm 2010

Bây giờ ta tác dụng lực nhỏ cho

Có giống nhau

không?

Vì hiện tượng diễn ra

không giống nhau

,nên các vị trí cân

bằng này khác nhau

về tính chất.

Ta nói vật có 3 dạng

cân bằng khác nhau.

1.Cân bằng không

I CÁC DẠNG CÂN BẰNG

Các em quan sát khi vật

lệch ra hỏi vị trí cân bằng

Vật có thể trở lại vị trí cũ

khơng ?

Quan sát TN

Vậy một vật bị lệch khỏi vị

trí cân bằng không thể tự trở

về vị trí đó được.Ta nĩi vật

ở trạng thái cân bằng

khơng bền

.

cận Đây chính là nguyên

nhân gây ra trạng thái

CBKB

Trọng tâm của vật

Vì trọng tâm của vật ở vị trí

cao nhất nên có xu hướng trở

về vị trí thấp nhất do đó khi

lệch ra khỏi VTCB, trọng lực

P gây ra mômem lực khác 0

đưa vật ra xa VTCB ban đầu

G

P

d

Mômen lực khác không Hợp lực khác không

Vậy: Khi kéo vật ra khỏi vị trí cân bằng một chút

mà trọng lực của vật cĩ xu hướng kéo nĩ ra xa vị trí cân bằng, thì đĩ là vị trí cân bằng khơng bền.

Vât lệch khỏi VTCB không bền

Tác dụng

Đưa vật rời xa VTCB ban đầu

so với các vị trí lân cận.

Đó chính là nguyên gây ra trạng thái bân bằng bền Bây giờ thầy phân tích cho các em thấy dõ điều đó.

Đưa vật trở về VTCB ban đầu

Vây: Khi kéo vật ra khỏi VTCB một chút mà trọng lực của vật cĩ xu hướng kéo nĩ trở về vị trí cân bằng, thì đĩ là vị trí cân bằng bền.

Vật cân bằng ở vị trí mới

Vậy khi vật lệch ra khỏi VTCB mà vật có xu hướng ở vị trí cân bằng mới giống như ban đầu thì người

ta gọi là cân bằng phiếm định

Nguyên nhân gây dạng CB phiếm định?

Trọng tâm của vật không đổi

Nguyên nhân gây ra dạng cân bằng phiếm định

Vị trí của trọng tâm không thay đổi

hoặc ở một độ cao không đổi

Hình 3

P

ur

Đưa vật đứng yên ở VTCB mới

Vây: Khi kéo vật ra khỏi vị trí cân bằng một chút mà trọng lực của vật cĩ su hướng giữ nĩ đứng yên ở vị trí cân bằng mới, thì đĩ là vị trí cân bằng phiếm định.

Mặt chân

đế là gì?

CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT CÓ MẶT CHÂN ĐẾ

Tiếp xúc với giá đỡ bằng một số diện tích (điểm) rời nhau

1 Mặt chân đế là gì?

Mặt chân đế của một người đứng trên mặt đất

CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT CÓ MẶT CHÂN ĐẾ

Mă ̣t chân đế là mă ̣t đáy của vâ ̣t hay là hình

đa giác lồi nhỏ nhất bao bo ̣c tất cả các diê ̣n tích tiếp xúc của vật.

1 Mặt chân đế là gì?

I II III IV

Quan sát hình em có nhận xét gì về trọng lực của vật so với mặt chân đế, khi vật ở trạng thái cân bằng

CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT CÓ MẶT CHÂN ĐẾ

2 Điều kiện cân bằng

Trọng lực của vật đi qua mặt chân đế Đây cũng chính là điều kiện cân

bằng của vật có mặt chân đế.

CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT CÓ MẶT CHÂN ĐẾ

2 Điều kiện cân bằng

Điều kiện cân bằng của mô ̣t vâ ̣t có mă ̣t chân đế là giá của tro ̣ng lực phải xuyên qua mă ̣t chân đế (hay tro ̣ng tâm “rơi” trên mă ̣t chân đế).

CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT CÓ MẶT CHÂN ĐẾ

3 Mức vững vàng của cân bằng

Mức vững vàng của cân bằng được xác định bởi

đô ̣ cao của tro ̣ng tâm và diê ̣n tích của mă ̣t chân đế Tro ̣ng tâm của vâ ̣t càng cao và diê ̣n tích của mă ̣t chân đế càng nhỏ thì vâ ̣t càng dễ bi ̣ lâ ̣t đổ và ngược

la ̣i.

Để tăng mức vững vàng của trạng thái cân bằng

ta phải làm gì?

Muốn tăng mức vững vàng của vật có mặt chân

đế thì ta hạ thấp trọng tâm và tăng diện tích mặt chân đế của vật

XIẾC ĐÃ LÀM

GÌ? TẠI SAO Ở

MẶT ĐẤT CẦN

CÓ NHIỀU

NGƯỜI ĐỨNG

NHƯ ĐỘI HÌNH

TRÊN ?

Làm thế nào để tăng được mức vững vàng của những vật sau đây ?

39

Cân bằng bền

Toàn thân con lật đật đều rất nhẹ Chỉ có phần dưới của

nó là có một miếng chì hay sắt tương đối nặng và vì thế trọng tâm của nó rất thấp Mặc khác, phần dưới của con lật đật to, tròn trịa, rất dễ lắc lư Khi con lật đật nghiêng

về một bên, do điểm tựa (điểm tiếp xúc giữa con lật đật

và mặt bàn) có sự thay đổi, trọng tâm và điểm tựa không cùng trên một đường thẳng, lúc này dưới tác động của trọng lực, con lật đật sẽ lắc lư quanh điểm tựa cho đến khi khôi phục lại vị trí bình thường Mức độ nghiêng của con lật đật càng lớn, hiệu quả lắc lư mà trọng lực tạo ra cũng càng lớn khiến cho xu thế khôi phục lại vị trí ban đầu càng rõ ràng, vì vậy con lật đật không bao giờ bị đổ Đây là nguyên lý "không thể bị lật" của tàu thủy cứu hộ

do Việt Nam sản xuất.

1 Tại sao người đi trên dây lại phải cầm cây sào dài?

2 Tại sao cần phải khom người và dang chân khi nâng tạ?

3 Tại sao khi đi thuyền khơng nên đứng?

4 Xe ơtơ chở hàng cần lưu ý những vấn đề nào?

5 Tại sao chân các cây cột điện bên đường thường làm

rộng ra?

6 Tại sao cần phải khom người khi trượt tuyết trên mặt phẳng nghiêng?

Tại sao con rùa bị lật ngửa thường không thể tự lật lại được?

Con rùa nằm ngửa giống như hình cầu phần nặng đặt ngửa

Hình cầu phần này nằm rất vững vàng và để lật lại, cần phải nâng trọng tâm của nó lên khá cao Nhiều con rùa không thể nâng nổi trọng tâm lên cao đến mức đủ sức lật ngược lại được, nên cứ phải nằm đó mãi

3.Cân bằng phiếm định :

Trọng tâm có vị trí cao nhất.

Trọng tâm có vị trí thấp nhất.

Trọng tâm có vị trí không đổi.

@Đối với các vật có mặt chân đế: Vật cân bằng khi giá của trọng lực phải đi qua mặt chân đế.

@Muốn tăng mức vững vàng của cân bằng:

-Tăng diện tích mặt chân đế.

- Hạ thấp trọng tâm.

47

Xiếc thú

49