1 Em hãy phát biểu quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều? - Hợp lực là một lực song song, cùng chiều và có độ lớn bằng tổng các độ lớn của 2 lực. 1 2 F F F = + - Giá của hợp lực chia trong khoảng cách giữa 2 điểm thành những đoạn tỉ lệ nghịch với độ lớn 2 lực. 1 2 2 1 F d F d = 2 Các em có biết tại sao không lật đổ được con lật đật không? Tại sao ôtô chất lên nóc nhiều đồ nặng sẽ dễ bị lật đổ ở chổ đường nghiêng? Bài học hôm nay của chúng ta sẽ trả lời các câu hỏi này. 3 I. CAÙC DAÏNG CAÂN BAÈNG Quan sát các hình sau các em có nhận xét gì trạng thái của chúng không? Hình 1 Hình 2 Hình 3 Chúng đang ở trạng Thái cân bằng Vậy các trạng thái cân bằng đó có giống nhau không ? Nào chúng ta hãy cùng nghiên cứu vấn đề này. 4 BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ VẬT LÍ 10 BAN CƠ BẢN BÀI : 20 CÁC DẠNG CÂN BẰNG CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT CÓ MẶT CHÂN ĐẾ Lớp ; 10A9 Sỉ số: 48 Vắng : 0 Thứ ba ngày 16 tháng 12 năm 2008 5 Bây giờ ta tác dụng lực nhỏ cho nó lệch ra khỏi vị trí cân bằng một chút và quan sát hiện tượng diễn ra tiếp theo. Hình 1 Hình 3 Hình 2 Hình 1 F F F Các em thấy hiện tưởng diễn ra như thế nào? Giống nhau không? Thưa thầy khác nhau ạ! Vì hiện tượng diễn ra không giống nhau ,nên các vị trí cân bằng này khác nhau về tính chất. Ta nói vật có 3 dạng cân bằng khác nhau. 1.Cân bằng không bền (hình 1) 2.Cân bằng bền (hình 2) 3.Cân bằng phiếm định (hình 3) Bây giờ chúng ta tìm hiểu các dạng cân bằng này ,về tình chất và nguyên nhân. Nào chúng ta cùng tìm hiểu . 6 I. CÁC DẠNG CÂN BẰNG 1. Cân bằng khơng bền Hình 1 F Các em quan sát hình 1 khi vật lệch ra hỏi vị trí cân bằng. Vật có thể trở lại vị trí cũ khơng ? Thưa thầy khơng ạ. Quan sát hình Vậy một vật bò lệch khỏi vò trí cân bằng không thể tự trở về vò trí đó được.Ta nói vật ở trạng thái cân bằng khơng bền . 7 Nguyên nhân em có biết nguyên nhân gây ra cân bằng không bền G Em có nhận xét gì về trọng tâm của vật so với trục quay ở vị trí cao ạ ! Đúng rồi, khi vật ở trạng thái cân bằng không bền thì trọng tâm của vật ở vị trí cao nhất so với các vị trí lân cận.Đây chính là nguyên nhân gây ra trạng thái CBKB. Trọng tâm của vật Vì trọng tâm của vật ở vị trí cao nhất nên có xu hướng trở về vị trí thấp nhất do đó khi lệch ra VTCB, trọng lực P gây ra mômem lực khác 0 đưa vật ra xa VTCB ban đầu G P d 8 Momen lực khác không Hợp lực khác không Vây: Khi kéo vật ra khỏi vị trí cân bằng một chút mà trọng lực của vật có su hướng kéo nó ra xa vị trí cân bằng, thì đó là vị trí cân bằng khơng bền. Vât lệch khỏi VTCB không bền Tác dụng Đưa vật rời xa VTCB ban đầu 9 I. CÁC DẠNG CÂN BẰNG Hãy quan sát hình ! 2.Cân bằng bền Vị trí cân bằng VTCB Hiện tượng xảy ra như thế nào khi vật lệch khỏi VTCB? Thưa thầy, vật trở lại vị trí CB ban đầu ạ! 10 I. CÁC DẠNG CÂN BẰNG 2.Cân bằng bền Vậy khi vật lệch ra khỏi vị trí Vậy khi vật lệch ra khỏi vị trí cân bằng mà nó có thể trở lại vị cân bằng mà nó có thể trở lại vị trí cân bằng ban đầu thì người ta trí cân bằng ban đầu thì người ta nói vật ở trạng thái cân bằng bền. nói vật ở trạng thái cân bằng bền. Thưa thầy vậy nguyên nhân gây ra trạng thái cân bằng này là gì ạ?