Ngữ Văn 11: Bài " Chiều tối"

Baøi thô “Ñaây thoân Vó Daï” laø böùc tranh ñeïp veà moät mieàn queâ ñaát nöôùc, laø tieáng loøng cuûa moät con ngöôøi tha thieát yeâu ñôøi, yeâu cuoäc soáng... Nhaät kí trong tuø 1..[r]

Trường THPT Long Trường Trường THPT Long Trường

GV: Bùi Thị Kim Dung

KIỂM TRA BÀI CŨ

Em hãy đọc thuộc bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ”

của Hàm Mặc Tử và nêu chủ đề của bài thơ?

Bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ” là bức tranh đẹp về một miền quê đất nước, là tiếng lòng của một con người tha thiết yêu đời, yêu cuộc sống

Hồ Chí Minh

Nhật kí trong tù

( Ngục trung nhật kí)

( Mộ) Hồ Chí Minh

( MỘ )

I Giới thiệu:

HỒ CHÍ MINH(1890 – 1969)

I Giới thi u: ệ

I Giới thi u: ệ

1 Nhật kí trong tù

- Sáng tác 8/1942 đến 9/1943 khi Bác bị giam ở Quảng Tây Trung Quốc

- Tập nhật kí bằng thơ, có nhan đề là Ngục trung nhật kí (Nhật kí

trong tù)

- Có 134 bài thơ chữ Hán, d ch ra ị

ti ng Vi t l n đ u 1960ế ệ ầ ầ

b Thể thơ : Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

c Bố cục : 2 phần

-Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên

-Hai câu sau: Bức tranh đời sống

2 Tác phẩm

a Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác

- “Chiều tối” là bài thơ thứ 31 trích trong tập “Nhật

kí trong tù”

- Bài thơ được làm trên đường chuyển lao từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo vào cuối thu 1942

Phiên âm

Quyện điểu quy lâm tầm túc thu,

Cô vân mạn mạn độ thiên không;ï

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,

Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng

Dịch nghĩa

Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,Chòm mây lẻ trôi lững lờ trên tầng không;Thiếu nữ xóm núi xay ngô,

Ngô xay vừa xong, lò than đã đỏ

Dịch thơ

Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,

Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không;

Cô em xóm núi xay ngô tối,

Xay hết, lò than đã rực hồng

II ĐỌC HIỂU:

Câu 2:

+ Bản dịch bỏ mất từ “cô”

+ Từ “mạn m n”ạ dịch là “nhẹ”

Câu 3:

+ Nguyên tác không có chữ “tối”

+ Bản dịch thêm chữ “tối”

 Dịch thơ chưa sát so với nguyên tác

1 Bức tranh thiên nhiên

Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ,Cô vân mạn mạn độ thiên không;

( Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không)

 Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối nơi xóm núi

- Điểm nhìn: bầu trời

- Hình ảnh:

“Quyện điểu”: cánh chim mệt mỏi, bay mải miết về rừng tìm nơi tá túc

 Quen thuộc, đẹp, gợi buồn

“Cô vân”: đám mây lẻ loi, cô đơn

“mạn mạn”: trôi chậm chậm, lững lờ

 Chuyển động nhẹ nhàng, êm ả, vắng lặng

 Bút pháp ước lệ, cổ điển

 Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh

người tù đang trên đường bị giải đi trong trạng thái mệt mỏi, rã rời  ánh mắt trìu mến

dung, ý chí, nghị lực phi thường làm chủ hoàn

cảnh của người tù

Câu hỏi thảo luận

Đặc trưng về nghệ thuật trong thơ của Hồ Chí Minh là s k t h p giữa vẻ đẹp cổ điển ự ế ợvà vẻ đẹp hiện đại Hãy chỉ ra vẻ đẹp đó

trong hai câu thơ đầu của bài “Chiều tối” ?

 Sự kết hợp hài hòa vẻ đẹp cổ điển và vẻ đẹp hiện đại

- Vẻ đẹp cổ điển:

+ Lấy cái nhỏ bé của “cánh chim, chòm mây” để tả cái rộng lớn bao la của bầu trời

+ Lấy cái động của “cánh chim, chòm mây” để tả

cái tĩnh lặng nơi núi rừng lúc về chiều

+ Lấy cái hữu hạn để tả cái vô hạn

+ Bút pháp chấm phá, gợi nhiều hơn tả

- Vẻ đẹp hiện đại:

+ Hình ảnh thơ vận động theo hướng sự sống

+ Tình yêu thiên nhiên

+ Tinh hồn tinh tế nhạy cảm

+ Tinh thần lạc quan

+ Phong thái ung dung tự tại

Bức tranh thiên nhiên vừa cổ điển, vừa gắn bó với đời sống, vừa thể hiện bản lĩnh kiên cường của người tù Hồ Chí Minh.

2 Bức tranh đời sống

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túcBao túc ma hoàn lô dĩ hồng(Cô em xóm núi xay ngô tốiXay hết, lò than đã rực hồng)

2 Bức tranh đời sống

-Điểm nhìn: Mặt đất

- Bác quên cảnh ngộ của mình, quan tâm, chia sẻ,

đồng cảm với cuộc sống vất vả nhọc nhằn của người lao động nghèo

Lòng yêu thương con người của Bác

 Bút pháp lấy điểm tả diện

- Hình ảnh lò than hồng:

+ Ngọn lửa sinh hoạt, sáng lên không gian tối

+ Gợi hơi ấm của sự sống vui tươi,yên bình

 Niềm lạc quan, yêu đời

- Điệp vòng“ma bao túc” – “bao túc ma hoàn”

+ Nhịp tuần hoàn, sự nhịp nhàng uyển chuyển trong

động tác xay ngô

+ Sự kiên nhẫn, bền bỉ, đời sống vất vả, cần cù với công việc của cô gái lao động nơi xóm núi

Nguyên tác không nói “tối” mà trời tối

 Tính hàm súc của thơ Đường

- Hình tượng thơ vận động theo chiều hướng:

+ Bóng tối  sáng

+ Buồn  vui

+ Cô đơn  ấm áp

+ Nhân vật trữ tình: yêu cuộc sống, yêu con người, lạc quan

 Vẻ đẹp hiện đại

Với bút pháp tả thực, hai câu thơ cuối đã vẽ ra

bức tranh đời sống bình dị, ấm áp tình người

Đồng thời thể hiện tình cảm lạc quan yêu đời của Bác trong cảnh tù đày.

III TỔNG KẾT:

1 Nghệ thuật:

- Ngôn ngữ điêu luyện, hàm súc

-Đậm sắc thái cổ điển và hiện đại

-Bút pháp chấm phá, lấy điểm tả diện, lấy động tả tĩnh-Hình tượng thơ vận động theo hướng tích cực

2 Nội dung:

-“Chiều tối” là bức tranh thiên nhiên, bức tranh đời sống

- Tình yêu thiên nhiên tha thiết

- Lòng yêu thương con người

- Ý chí, nghị lực, vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh

C NG C Ủ Ố

1 Tập thơ “Nhật kí trong tù” được sáng tác bằng chữ gì?

3 Tác giả đã sử dụng nghệ thuật đặc sắc nào trong hai câu thơ đầu?

a Tạo hình cổ điển phương đông, chấm phá vài nét đơn xơ, hình ảnh mang tính ước lệ

b Lấy điểm tả diện

c Lấy động tả tĩnh

d Cả a, b, c, đều đúng

4 Hai câu thơ đầu gợi lên không khí như thế nào?

a Một không khí ấm áp tình người

b Một không khí vui tươi hồn nhiên, bất chấp khó khăn

c Một không khí buồn bởi hình ảnh lẻ loi và không gian vắng lặng

d Cả a, b, c đều đúng

5 Hai câu thơ sau tác giả dùng thủ pháp nghệ thuật gì?

a Mượn sáng để nói tối

b So sánh

c Mượn không gian để nói thời gian

d Nhân hóa

6 Qua bài “chiều tối” ta thấy được phẩm chất cao đẹp

c Chất tình và chất thép luôn hài hòa trong bài thơ

d Cả a, b, c, đều đúng

Xin chân thành cảm ơn

thầy cô và các em!