DẠNG 8 PHẢN ỨNG đốt CHÁYTHỦY PHÂN CHẤT béo

PHẢN ỨNG ĐỐT CHÁY/THỦY PHÂNCHẤT BÉO Chất béo là trieste của glixerol với axit béo, nên chất béo cũng cĩ phản ứng thủy phân và phản ứng cháy tương tự như este: RCOO C H +3H O¬ →+ 3R

DẠNG 8 PHẢN ỨNG ĐỐT CHÁY/THỦY PHÂN

CHẤT BÉO

Chất béo là trieste của glixerol với axit béo, nên chất béo cũng cĩ phản ứng thủy phân và phản ứng cháy tương tự như este:

RCOO C H +3H O¬ →+ 3RCOOH C H OH+

RCOO C H +3NaOH→3RCOONa C H OH+

- Với phản ứng thủy phân chất béo thường sử dụng:

+ Định luật bảo tồn, tăng giảm khối lượng

chấtbé o glixerol

n

3

- Với phản ứng đốt cháy chất béo thường sử dụng:

+ Định luật bảo tồn khối lượng

+ Cơng thức liên quan đến độ bất bão hịa trong chất béo:

(2 )2

CO H O chấtbé o

n

k 1

−

=

− (Trong đĩ k là độ bất bão hịa trong chất béo)

Ví dụ 1 Xà phịng hĩa hồn tồn 17,24 gam chất béo cần dùng vừa đủ 0,06 mol NaOH, cơ cạn dung

dịch sau phản ứng thu được khối lượng xà phịng là

A 18,24 gam B 17,8 gam C 16,68 gam D 18,38 gam.

Hướng dẫn giải

Gọi x là số mol của 17,24 gam chất béo

RCOO C H +3NaOH→3RCOONa C H OH+

3x 0,06 x 0,02

Áp dụng bảo tồn khối lượng:

( )

3 5 3

chấtbé o NaOH xàphòng C H OH

( )

3 5 3

xàphòng chấtbé o NaOH C H OH

Đáp án B.

Ví dụ 2 (Đại học – 2014 – Khối A) Đốt cháy hoàn toàn 1 mol chất béo, thu được lượng CO2 và H2O hơn kém nhau 6 mol Mặt khác a mol chất béo trên tác dụng tối đa với 600 ml dung dịch Br2 1M Giá trị của a là

Hướng dẫn giải

Gọi k là số liên kết π trong chất béo, ta có:

(2 )2

CO H O

chaátbeù o

1

k 1

−

− Chất béo có 7 liên kết π thì 3 liên kết π trong 3 gốc COO− − → Chất béo còn 4 liên kết π trong gốc hiđrocacbon

2

Br

a n 0,6.1 0,15 mol

Đáp án D.

Ví dụ 3 (THPTQG – 2019) Đốt cháy hoàn toàn m gam triglixerit X cần vừa đủ 3,08 mol O2, thu được

CO2 và 2 mol H2O Cho m gam X tác dụng với dung dịch NaOH vừa đủ, thu được glixerol và 35,36 gam muối Mặt khác, m gam X tác dụng được tối đa với a mol Br2 trong dung dịch Giá trị của a là

Hướng dẫn giải

Gọi X là số mol triglixerit X trong m gam triglixerit X

Xét phản ứng cháy:

Bảo toàn nguyên tố O ta có:

6x 3,08.2 2.n+ = + →2 n =3x 2,08.+

Bảo toàn khối lượng ta có: mX =mCO 2+mH O 2 −mO 2 =44 3x 2,08 2.18 3,08.32 1( + )+ − ( )

Xét phản ứng xà phòng hóa:

RCOO C H +3NaOH→3RCOONa C H OH+

Bảo toàn khối lượng ta có: mX =mmuoái+mglixerol−mNaOH =35,36 92x 3x.40 2+ − ( )

Từ (1) và (2) →44 3x 2,08 2,18 3,08.32 35,36 92x 3x.40( + )+ − = + − → =x 0,04 mol

Gọi k là số liên kết π trong X, ta có:

CO H O

X

X là 6 liên kết π thì 3 liên kết π trong 3 gốc −COO− →X còn 3 liên kết π trong gốc hiđrocacbon →

( )

a 0,04.3 0,12 mol = =

Đáp án A.