BỆNH GLAUCOMA (NHÃN KHOA)

Sinh lyù löu thoâng thuûy dòch Thủy dịch được tiết ra ở nếp thể mi, đi từ hậu phòng qua lỗ đồng tử ra tiền phòng và thoát lưu chủ yếu qua lưới bè, một phần thoát lưu qua màng bồ đào

BỆNH GLAUCOMA

– Đo từng mắt, che mắt kia lại

– Có thời gian quen sáng

8

ĐƯỜNG LƯU THÔNG THỦY DỊCH

Mống mắt

Sinh lyù löu thoâng thuûy dòch

Thủy dịch được tiết

ra ở nếp thể mi, đi từ hậu phòng qua lỗ đồng

tử ra tiền phòng và thoát lưu chủ yếu qua lưới bè, một phần thoát lưu qua màng bồ đào

củng mạc

• Vai trò của thủy dịch:

-  Tạo nhãn áp, giúp trao đổi chất

- Chức năng quang học: Giữ độ cong GM

- Nuôi dưỡng giác mạc và thủy tinh thể

 NAK Schiotz:

Phụ thuộc độ cứng củng mạc, sai lệch khi dụng cụ không lau sạch và hiệu

chỉnh không tốt

• NAK Goldmann:

– Tiêu chuẩn vàng do đo chính xác nhất

– Dùng thiết bị tách trường và cần nhuộm

fluorescein phim nước mắt

– NA bình thường: Từ 10 đến 21 mmHg

NHIỀU

ÍT

ĐỦ

Bệnh glaucoma

ĐỊNH NGHĨA

o Glaucoma: tăng nhãn áp quá mức chịu đựng của mắt bình thường, gây tổn thương thị thần kinh (lõm và teo TTK), tổn hại thị trường

o Mức độ tổn hại thị thần kinh và thị trường phụ thuộc vào nhãn áp và sức chịu đựng của sợi trục thị thần kinh

PHÂN LOẠI GLAUCOMA

Glaucoma nguyên phát góc đóng

Glaucoma nguyên phát góc mở

Glaucoma bẩm sinh

• - Glaucoma nguyên phát là hình thái glaucoma không kèm theo bệnh mắt hoặc bệnh toàn thân nào làm tăng trở lưu thủy dịch Bệnh thường

ở 2 mắt và có thể di truyền

• - Glaucoma thứ phát luôn kèm theo bệnh mắt hoặc bệnh toàn thân, thường ở một mắt và ít có tính chất gia đình

Hình ảnh soi góc tiền phòng

Glaucoma nguyên phát

góc đóng

DỊCH TỂ

- Thường ở người Đông Á (Mông Cổ) hơn người châu Âu Hiếm thấy ở Bắc Âu

- Tuy nhiên, ít gặp ở người Nhật (hay bị glaucoma góc mở – Tần suất cận thị ở Nhật cao)

- Việt Nam: đa số là glaucoma nguyên phát góc đóng

- Xảy ra nhiều ở nữ hơn nam

YẾU TỐ NGUY CƠ

- Người lớn tuổi.Thường trên 50 tuổi

- Tiền phòng nông, góc tiền phòng hẹp, mắt viễn thị

- Tiền căn gia đình có người mắc

Yêú tố thúc đẩy

- Giãn đồng tử: Khi đồng tử giãn trong khoảng từ 3, 4 đến 6 mm thì có nhiều nguy cơ bị đóng góc

-  Yếu tố làm giãn đồng tử:

+ Thuốc giãn ĐT: Atropin, Neosynephrine, Naphtazoline, Zyrtec

+ Cảm giác đau, lạnh, stress

Không có nghẽn đồng tử

Trong hội chứng mống mắt phẳng,

GLAUCOMA GÓC ĐÓNG

TCCN:

 Đau, mờ, đỏ mắt

 Thấy quầng nhiều màu sắc

 Buồn nôn & nôn

 Đồng tử giãn méo, pxas (-)

 Gai thị cương tụ, lõm teo gai

30

 ĐIỀU TRỊ: Hạ nhãn áp, giảm đau, laser mống mắt chu biên hoặc phẫu thuật cắt bè củng mạc

Cương tụ rìa,GM phù, TP nông, ĐT

giãn méo

 Nếu đóng góc tiền phòng nhiều hơn ½ chu

vi thì phẫu thuật cắt bè củng mạc

Điều trị

Điều trị nội khoa:

- Thuốc ức chế carbonic anhydraza (CAIs) : mất Kali nên gây tê tay chân, người mệt mỏi, chú ý

bù Kali

- Co đồng tử bằng pilocarpin 1-2%: tác dụng phụ toàn thân

- Ức chế  (-bloquant): chống chỉ định ở BN hen suyễn, tim mạch

- Cường α (α- agonist)

- Giảm đau, an thần

33

Thuốc tăng thẩm thấu :

Dạng thuốc uống:

- Glycerol, Isosorbide (1-2 g/kg cân nặng)

Dạng thuốc truyền tĩnh mạch:

- Mannitol (1-2 g/kg cân nặng): Truyền nhanh 120 giọt/phút.

Tác dụng phụ:

- Tăng gánh: Thường xảy ra trên bệnh nhân bị suy thậân, suy tim Hậu quả là tăng dịch ngoại bào dẫn đến phù phổi cấp

- Bí tiểu ở người già

- Tác dụng khác: Nhức đầu, đau lưng, rối loạn tâm thần, nôn mửa

Điều trị ngoại khoa:

- Cắt mống mắt chu biên bằng laser YAG nếu dính góc ít

- Cắt bè củng mạc nếu dính góc nhiều

Điều trị dự phòng mắt phía bên kia :

- 40-50% có khả năng xuất hiện cơn cấp sau 5-10 năm, do đó cần cắt mống chu biên dự phòng

- Cắt mống bằng laser là phương pháp lựa chọn

36

Glaucoma nguyên phát

góc mở

DỊCH TỂ HỌC

- 60  70% là ở người lớn

- 15% ở người > 80 tuổi

Cơ chế bệnh sinh

Chưa rõ nguyên nhân gây trở ngại lưu thông thủy dịch ở vùng bè

Góc tiền phòng mở, thủy dịch không qua

được

Nhãn áp dao động, có thể tăng từng lúc

- Soi đáy mắt và đo thị trường:

Tổn hại gai thị: Lõm teo gai

Tổn hại thị trường: ám điểm, khuyết thị trường

- Soi góc tiền phòng: Góc mở

Điều trị Glaucoma góc mở

Nguyên tắc điều trị:

- Điều trị nội khoa là chủ yếu

- Chỉ điều trị ngoại khoa khi điều trị nội khoa không có kết quả, chống chỉ định với thuốc hoặc không có điều kiện theo dõi điều trị

Hệ tim mạch: Chậm nhịp tim, hạ huyết áp

Bệnh nhân bị đái tháo đường: Chậm hồi phục từ những tình huống hạ đường huyết

Tác dụng khác: Mệt mỏi, trầm cảm, nhức đầu,

buồn ói, giảm ham muốn tình dục, chóng mặt,

ảo giác, nổi mẩn ngoài da, làm nặng thêm tình trạng nhược cơ…

Nội khoa

Giảm tiết thủy dịch:

- Ức chế Anhydrase carbonic

Tác dụng phụ: mất Kali, tê tay chân, suy gan thận nếu dùng lâu, nên bù Kali

bằng thuốc hoặc trái cây như nho, chuối, nước dừa

- Cường α

Tác dụng phụ : Tăng nhịp tim, huyết áp, tăng sắc tố ở kết mạc, giãn đồng tử (tác dụng lên thụ thể ) gây đĩng gĩc, viêm kết giác mạc dị ứng, phù hồng điểm dạng nang

Tăng thoát lưu thủy dịch:

- Qua đường Màng bồ đào-Củng mạc:

• Nhóm Progtaglandine: gây tăng sắc tố da, mống mắt, dài mi,…

• Cường α

46

Ngoại khoa

Aùp dụng khi:

- Điều trị nội khoa không có kết quả

- Không có chỉ định dùng thuốc: Bệnh tim, hen suyễn, lý do kinh tế

- BN ở xa, không có điều kiện đi tái khám

- Các phẫu thuật huỷ thể mi: Aùp

lạnh, tách thể mi

- Cắt củng mạc sâu không thủng

- Đo nhãn áp và soi đáy mắt cho tất cả bệnh nhân trên 40 tuổi đến khám mắt.

- Khám và theo dõi cho những người có nguy cơ: Gia đình có người mắc bệnh