Học sinh cảm nhận đợc tình yêu thiên nhiên gắn liền với lòng yêu nớc và phong thái ung dung của Bác đợc biểu hiện trong bài thơ.. Nắm đợc nét đặc sắc về nghệ thuật trong bài.. Hồi đầu k
Trang 1Tiết 44 Ngày soạn: Ngày dạy:
Cảnh khuya
( Hồ Chí Minh )
I Mục tiêu.
Học sinh cảm nhận đợc tình yêu thiên nhiên gắn liền với lòng yêu nớc và phong thái ung dung của Bác đợc biểu hiện trong bài thơ
Nắm đợc nét đặc sắc về nghệ thuật trong bài
Rèn đọc, phân tích thơ Đờng luật
II Chuẩn bị –
GV: Sách giáo khoa, TLTK, giáo án
HS:Vở ghi, SGK
III- tổ chức lớp học
Sĩ số: 7A 7B
Hình thức tổ chức lớp học: Thảo luận nhóm, Độc lập cá nhân
IV- Hoạt động dạy học
HĐ của GV - HS Nội dung HĐ1: Kiểm tra
Qua bài thơ “Bài ca “, em hiểu đợc điều gì
về hoàn cảnh sống và t/c, ớc mơ của nhà thơ?
HS: Trả lời
GV: Nhận xét, cho điểm
HĐ2: Giới thiệu bài.
Chủ tịch Hồ Chí Minh vốn là một con
ngời có tâm hồn nghệ sĩ, mặc dù ngời từng viết:
“ Ngâm thơ ta vốn không ham “ Hồi đầu
kháng chiến chống Pháp, khi ở chiến khu Việt
Bắc, dù bận trăm công nghìn việc, nhng có khi
giữa đôi phút nghỉ ngơi trong đêm khuya thanh
vắng, nơi rừng sâu, núi thẳm, tình cờ bắt gặp
một cảnh đẹp, vẳng nghe một tiếng hát, dõi
theo một mảnh trăng xa, Ngời lại làm thơ Bài
thơ chúng ta sẽ tìm hiểu trong tiết học này
chính là hai trờng hợp nh thế.
HĐ3: Tác giả - Tác phẩm
GV: Cho Hs đọc thầm phần t/g
? Nêu vài nét về Bác, các tác phẩm thơ văn của
Ngời.
HS: Đọc và nêu vài nét về tg
Hs khác nhận xét bổ sung.
I Tác giả - Tác phẩm
1 Tác giả: (1890 - 1969)
- ~ là lãnh tụ vĩ đại, nhà thơ lớn của dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới.
- Thơ Bác có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất chiến sĩ và chất nghệ sĩ.
2 Tác phẩm
Trang 2Gv chốt ý.
? Bài thơ đợc Bác viết trong thời gian nào?
HĐ4: Đọc và tìm hiểu chung
Gv hớng dẫn đọc: chậm rãi, sâu lắng, nhịp
Hs đọc bài thơ Giải nghĩa từ khó
? Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào?
Hs nhận diện thể thơ
? Em hãy cho biết nội dung khái quát của bài
thơ?
( Thể hiện cảnh đẹp, tình yêu thiên nhiên, yêu
đất nớc )
HĐ5: Phân tích
? Bài thơ “Cảnh khuya“ có thể chia làm mấy
phần? Nội dung của từng phần?.
Hai phần: + Hai câu đầu: cảnh
+ Hai câu cuối: tâm trạng ).
? Cảnh trong bài “Cảnh khuya“ là cảnh gì?
? Bức tranh cảnh khuya ở đây có những sự vật
nào?
HS: Tiếng suối, trăng, cổ thụ, hoa
? Tác giả đã sử dụng NT gì để miêu tả tiếng
suối?
? Cách so sánh này có gì khác với Nguyễn Trãi
trong bài “ Côn Sơn Ca “?
Hs so sánh.
? Cách so sánh đó giúp em hình dung ra một
bức tranh cảnh khuya ntn?
? Hình ảnh trăng, cổ thụ, hoa đợc miêu tả nhờ
thủ pháp nghệ thuật nào?
HS: Nhân hoá, điệp từ.
? Qua cách miêu tả ấy, em hình dung ra cảnh
ntn?
? Em có nhận xét gì về bức tranh cảnh khuya
trong 2 câu thơ?
sáng tác những năm
đầu kháng chiến chống Pháp, tại chiến khu Việt Bắc.
II- Đọc và tìm hiểu chung
a Đọc, chú thích.
b Thể thơ
Thất ngôn tứ tuyệt.
c Đại ý
Miêu tả cảnh thiên nhiên đẹp, thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu nớc của Bác.
III Phân tích
1 Cảnh rừng khuya Việt Bắc
- Tả bằng ấn tợng về âm thanh.
- So sánh: Tiếng suối - tiếng hát xa.
-> Cảnh có hồn, gần gũi,
có sức sống.
- Điệp từ “lồng“, nhân hóa: cỏ cây hoa lá đan lồng, hoà quyện vào nhau.
-> Bức tranh thiên nhiên
đẹp, sống động, nhiều tầng lớp lung linh, huyền
ảo.
** Thiên nhiên yên tĩnh,
Trang 3* Gv: Thơ Bác mang đậm chất thơ cổ điển
nhng rất độc đáo, mới lạ, đầy sức sống; Cảnh
nh đang vận động, có linh hồn Th/nh trong
trẻo, tơi sáng, ko tách khỏi con ngời.
? Hai câu cuối biểu hiện tâm trạng gì ở Bác?
HS: Trằn trọc không ngủ đợc
? Theo em, vì sao Bác thao thức ko ngủ đợc?
? Có ý kiến cho rằng Bác cha ngủ vì đang lo
lắng cho vận mệnh đất nớc chứ ko phải yêu
th/nh ý kiến của em ntn?
? Điệp ngữ “ cha ngủ “ có tác dụng gì?
HS: Diễn tả sự tha thiết với vẻ đẹp thiên nhiên,
sự tha thiết với vận mệnh dân tộc
? Đặt bài thơ vào h/c sáng tác, em hình dung
Bác là ngời ntn?
HS: Yêu thiên nhiên, yêu nớc
* Gv: Cái riêng “nỗi“ gắn liền với cái chung
lớn lao “nớc nhà“ Hai tâm trạng thống nhất
làm một hài hòa trong một con ngời.
HĐ6: Tổng kết
? Nh vậy, bài thơ nổi bật lên những nội dung
nào?
HS: Nêu nội dung bài thơ
? Bài thơ có những đặc sắc nghệ thuật nào?
HS: Nêu nghệ thuật bài thơ
gần gũi, có linh hồn, có sức sống, có sự vận động, rất gắn bó với nhau.
2 Tâm hồn Bác
- Bác trằn trọc, thao thức không ngủ đợc vì:
+ cảnh đẹp nh vẽ.
+ lo lắng cho vận mệnh nớc nhà.
-> Với Bác yêu th/nh gắn liền với yêu nớc
Phong thái ung dung,
tự tại, bình tĩnh.
IV Tổng kết.
1 Nội dung
- Cảnh đêm trăng đẹp nơi núi rừng Việt Bắc.
- Tình yêu thiên nhiên gắn liền với lòng yêu nớc sâu nặng.
- Thơ Bác vừa cổ điển vừa hiện đại.
2 Nghệ thuật
- Kết hợp miêu tả và biểu cảm
- Ngôn từ gợi cảm.
- BPTT đợc vận dụng tinh
tế, sáng tạo.
Trang 4HĐ7: Củng cố.
? Bài thơ sử dụng phơng thức b/đạt nào? (Miêu tả, b/c)
? Em còn biết bài thơ nào của Bác cũng mang
vẻ đẹp nh trên?
HĐ8: Hớng dẫn.
- Học thuộc thơ Nắm vững nội dung, nghệ thật của hai bài thơ.
- Su tầm những bài thơ viết về trăng của Bác.
- Chuẩn bị: Bài Rằm tháng riêng
