I. Đặt vấn đề: 1. Lý do chọn đề tài: Là một giáo viên hay bất cứ ai quan tâm đến ngành Giáo dục tiểu học đều biết: Chơng trình môn Toán tiểu học gồm 5 chủ đề kiến thức cơ bản: - Số học. - Đo đại lợng thông dụng - Một số yếu tố ban đầu về đại số. - Một số yếu tố hình học. - Giải toán. Và kiến thức môn Toán tiểu học đợc hình thành theo kiểu vòng tròn đồng tâm mà mỗi bài học là một yếu tố cấu thành. Chính vì vậy mà mỗi bài học của môn Toán đều rất quan trọng trong quá trình hình thành kiến thức, nhân cách và khả năng t duy của học sinh. Mặt khác, nếu xem xét một cách cụ thể thì mỗi chủ đề kiến thức nêu trên lại đợc chia thành các mảng kiến thức mà mỗi mảng kiến thức đó có mối quan hệ rất chặt chẽ, chúng bổ trợ cho nhau trong toàn bộ nội dung chơng trình. Nh- ng chung hơn cả là sau khi học xong chơng trình môn Toán tiểu học thì học sinh phải có đợc một khả năng Tính toán theo yêu cầu của ngành Giáo dục và xã hội đơng đại đề ra. Chính vì những yêu cầu, quy định đó mà phân số đợc đa vào dạy ở bậc Tiểu học với ý nghĩa là một số ; số này có các tính chất cơ bản, có các phép tính và đợc hình thành trên cơ sở tập Số tự nhiên. Từ xuất phát điểm đó mà các dạng bài tập về phân số rất phong phú, đa dạng. Đây là một trong những khó khăn không chỉ với học sinh trung bình, yếu mà ngay cả với những học sinh khá giỏi. Vậy ta phải làm thế nào để giúp các em tháo gỡ đợc điểm rối này ? Là một trong vô vàn những giáo viên tiểu học, câu hỏi đó cứ thôi thúc mãi trong tôi. Nó là động lực buộc tôi phải đọc, phải tìm, phải nghiên cứu để rút ra đ- ợc kinh nghiệm mà giảng dạy tốt hơn, hay hơn, khiến học sinh hiểu bài nhanh hơn. ở đề tài này, tôi xin mạnh dạn trình bày: Một số biện pháp Giúp học sinh học tốt chơng: phân số - các phép tính với phân số trong ch- ơng trình Toán 4. 1 2. Phạm vi và thời gian thực hiện: Do thời gian chơng Phân số - các phép tính với phân số đợc dạy bắt đầu từ tuần 20 : đồng thời để có thời gian củng cố kiến thức cơ bản cho học sinh nên đề tài này tôi bắt đầu thực hiện từ ngày 5/9/2008 đến tháng 4/2009. Để học sinh nắm chắc, học tốt chơng Phân số - Các phép tính với phân số tôi tiến hành thực hiện đề tài theo các nội dung chính sau: 1. Hệ thống hoá kiến thức cho học sinh về số tự nhiên. 2. Hệ thống hoá kiến thức cho học sinh về phân số. 3. Trình bày hớng dạy từng bài trong chơng. 4. Rèn kỹ năng giải toán dạng điển hình sử dụng số liệu phân số. II. Quá trình thực hiện đề tài: 1. Cơ sở lý luận: Ta có thể nói, môn Toán có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động t duy cho học sinh (Khả năng tính toán). Cụ thể là chơng trình Toán 4 cần hình thành ở các em những kiến thức cơ bản, ban đầu về số, các đại lợng cơ bản và một số yếu tố hình học. Đồng thời tạo và rèn kỹ năng thực hành tính, đo lờng, giải các bài toán ứng dụng thiết thực trong đời sống. Cao hơn nữa là hình thành và phát triển năng lực trừu tợng hoá, khái quát hoá, kích thích trí tởng tợng, gây hứng thú học toán, phát triển hợp lý khả năng suy luận và biết diễn đạt đúng các suy luận đơn giản, góp phần rèn luyện phơng pháp học tập, làm việc khoa học, linh hoạt, sáng tạo. Hơn nữa, nội dung môn Toán học phản ánh những kinh nghiệm, thành tựu khoa học của thế hệ đi trớc, của ngời đơng thời truyền tải tới học sinh. Chính vì vậy, muốn học sinh tiểu học có đợc một khả năng tính toán, một khả năng thông hiểu và tự rèn luyện đợc các phẩm chất, các đức tính cần thiết của một ngời lao động trong xã hội hiện đại thì ngời giáo viên tiểu học trong giờ học Toán cần phải hình thành đợc ở học sinh: - Một hệ thống các kiến thức cơ bản, đơn giản, có nhiều ứng dụng trong đời sống về số học, các số tự nhiên, phân số, số thập phân. - Những hiểu biết ban đầu, thiết thực nhất về các đại lợng cơ bản nh: độ dài, khối lợng, thời gian, diện tích, thể tích, dung tích Biết sử dụng các dụng cụ để thực hành đo lờng, biết ớc lợng các số đo đơn giản. 2 - Những kỹ năng thực hành tính nhẩm, tính viết về bốn phép tính với các số tự nhiên, phân số, số thập phân, số đo các đại lợng. - Biết nhận dạng và bớc đầu phân biệt một số các hình hình học thờng gặp. Biết tính chu vi, diện tích, thể tích một số hình, sử dụng các dụng cụ đơn giản để đo và vẽ hình. - Tác phong học tập và làm việc có suy nghĩ, có kế hoạch, có kiểm tra, có tinh thần hợp tác, độc lập và sáng tạo, có ý chí vợt khó khăn, cẩn thận, kiên trì, tự tin Bên cạnh đó, muốn học sinh nắm chắc đợc kiến thức, có đợc những kỹ năng, kĩ xảo và muốn giờ học thực sự sôi nổi thì mỗi ngời giáo viên không chỉ cần kết hợp chặt chẽ, linh hoạt giữa các nguyên tắc lựa chọn và vận dụng hợp lý các phơng pháp dạy học Toán ở tiểu học nh: - Dạy học toán kết hợp với giáo dục. - Đảm bảo tính khoa học và tính vừa sức. - Đảm bảo cân đối giữa học và hành. Kết hợp dạy học với ứng dụng trong cuộc sống Mà còn phải chú trọng tới những quy định cụ thể, chặt chẽ của từng phần khối lợng kiến thức cần truyền thụ tới học sinh ở từng chơng, từng bài. Cụ thể ở chơng: Phân số - các phép tính với phân số ta cần hình thành, củng cố, rèn kỹ năng, kĩ xảo cho các em theo những vấn đề sau: - Khái niệm phân số. - Phân số bằng nhau. - Rút gọn phân số. - Quy đồng mẫu số các phân số. - So sánh hai phân số cùng mẫu, khác mẫu. - Các phép tính: Cộng, trừ, nhân, chia phân số. - Các bài toán với số liệu sử dụng phân số. 2. Cơ sở thực tiễn: Nh ta đã biết, ngời giáo viên trong nhà trờng tiểu học là ngời đại diện cho trình độ văn minh của xã hội, là thần tợng của các em, đợc các em cực kỳ tin t- ởng, mến phục, mọi lời thầy cô nói đều đúng với các em cả. Tuy nhiên, các thầy, cô cũng có một vai trò cực kỳ quan trọng, đóng vai trò then chốt trong quá trình hình thành nhân cách cho trẻ. Nhân cách của trẻ có 3 phát triển hoàn thiện theo hớng tích cực hay không ? Điều này đều phụ thuộc vào ngời thầy, ngời cô cả. Nhận thức đợc điều đó, với trách nhiệm của ngời thầy và kinh nghiệm nhiều năm giảng dạy ở khối 4, sau một thời gian đi tiếp thu chơng trình - sách giáo khoa Toán 4 và trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy: Chơng Phân số - các phép tính với phân số trớc đây đợc giới thiệu chủ yếu ở khối lớp 5, còn ở lớp 4 mới chỉ giới thiệu ở mức sơ giản với những khái niệm ban đầu. Nhng đến nay, toàn chơng đợc đa xuống giới thiệu một cách đầy đủ ở lớp 4. Có thể nói, đây là một khó khăn rất lớn đối với các em. Trớc thực trạng này, sau một thời gian nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng, tôi quyết định thực hiện đề tài và tiến hành cho học sinh làm bài khảo sát với đề bài sau: Đề bài Bài 1: Mỗi bài tập dới đây có nêu kèm theo một số câu trả lời A, B, C, D (là đáp số, kết quả tính ). Hãy khoanh vào chữ đặt trớc câu trả lời đúng. a- Số gồm năm mơi triệu, năm mơi nghìn và năm mơi viết là: A. 505 050 B. 5 050 050 C. 5 005 050 D. 50 050 050 b- Giá trị của chữ số 8 trong số 548 762 là: A. 80 000 B. 8 000 C. 800 D. 8 c. Số lớn nhất trong các số 648 257; 684 275; 684 752; 684 725 là: A. 648 257 B. 684 275 C. 684 752 D. 684 725 Bài 2: Đặt tính rồi tính 1 350 + 26 789 72 425 - 1 305 12 198 x 135 41 267 : 213 Bài 3: Có 9 ô tô chuyển thực phẩm vào thành phố, trong đó 5 ô tô đi đầu, mỗi ô tô chuyển đợc 36 tạ và 4 ô tô đi sau, mỗi ô tô chuyển đợc 45 tạ. Hỏi trung bình mỗi ô tô chuyển đợc bao nhiêu tấn thực phẩm ? Kết quả thu đợc nh sau: TSHS Điểm giỏi Điểm khá Điểm TB Điểm yếu 30 3 7 11 9 4 Qua kiểm tra chất lợng, tôi thấy học sinh lớp tôi thờng mắc những lỗi cơ bản sau: - Đặt và thực hiện các phép tính sai. - Tốc độ làm bài và thực hiện phép tính chậm. - Lời giải lộn xộn. - Nhận định sai yêu cầu đề, hớng giải sai III. Các giải pháp thực hiện: Từ những lỗi mắc cơ bản trên, tôi quyết định rèn luyện cho các em theo các bớc sau: 1. Củng cố vững chắc kiến thức cơ bản về số tự nhiên: Nh ta đã biết, môn Toán không phải là một môn có kiến thức độc lập. Chính vì vậy mà muốn học tốt và vận dụng đợc kiến thức của nó thì học sinh phải có một tổng các kiến thức vững chắc của tất cả các môn học khác trong ch- ơng trình nh: Tiếng Việt, Khoa học, Địa lý, Lịch sử . Ví dụ: - Các em phải vận dụng kiến thức môn Tiếng Việt để đọc, phân tích đề, đặt đề toán - Vận dụng những kiến thức khoa học, đời sống để đặt đề, tìm hớng giải Nhng điều cốt lõi nhất phải là những kiến thức của bản thân môn Toán. Hiểu rõ điều này, cho nên trong tất cả các giờ học Toán tôi đều yêu cầu học sinh phải chuẩn bị bài đầy đủ; bên cạnh đó ngời thầy cũng phải tìm mọi cách để tạo hứng thú học tập cho học sinh. Ví dụ: Khi dạy bài: Dấu hiệu chia hết cho 5. Trong quá trình kiểm tra bài cũ, tôi chỉ yêu cầu học sinh nêu: Dấu hiệu chia hết cho 2 và tìm 3 số chia hết cho 2, giải thích tại sao ? Nhờ cách kiểm tra này mà tôi đã giúp học sinh ôn lại đợc những kiến thức cơ bản của bài cũ làm bớc đệm để các em học bài mới. Nhng quan trọng hơn cả là các em thấy bài nào mình cũng làm đợc mà điểm lại cao cho nên rất chú ý vào bài học và rất hứng thú khi học bài. Một khi học sinh đã có hứng thú rồi, tôi mới bắt đầu vào bài. Trong bài mới tôi luôn khơi gợi hứng thú, say mê học tập bằng cách vận dụng một cách phù hợp các phơng pháp dạy học mới nh: Thảo luận nhóm đôi, nhóm ba, phiếu 5 học tập với một hệ thống câu hỏi ngắn gọn, súc tích dựa vào những kiến thức mà các em đã có để tìm ra kiến thức mới. Đồng thời xuyên suốt trong quá trình làm việc nh vậy, tôi thờng xuyên đặt các câu hỏi: Vì sao? Nh thế nào ? để các em luôn phải suy nghĩ, phải trả lời, từ đó các em đợc luyện tập nhiều hơn và nắm chắc kiến thức hơn. Ví dụ: Cũng ở bài Dấu hiệu chia hết cho 5. Sau khi kiểm tra bài cũ, khi học bài mới, tôi chỉ việc yêu cầu: * Viết nháp: - Dựa bảng chia 5, hãy viết các số chia hết cho 5. 5; 10; 15; 20; 25; 30; 35; 40; 45; 50. - Gạch chân dới các chữ số tận cùng của các số đó. * Thảo luận nhóm đôi: - Các số chia hết cho 5 nêu trên có chữ số tận cùng là mấy ? (0 và 5) - Viết 2 số có tận cùng là 0; 5 rồi chia thử. * Chốt bài học: - Từ những ví dụ trên, các em hãy nêu dấu hiệu chia hết cho 5 ! + Những số có tận cùng là 0 hoặc 5 thì chia hết cho 5. Ngoài phần áp dụng chung đối với mọi tiết toán, nh đã trình bày: Phân số đợc dạy với ý nghĩa là một số, số này có các tính chất cơ bản và đợc hình thành trên cơ sở tập Số tự nhiên. Chính vì vậy, để giúp học sinh học tốt chơng: Phân số - các phép tính với phân số thì ngay ở chơng I và II tôi đã tập trung khắc sâu ngay những kiến thức về số tự nhiên - bốn phép tính với các số tự nhiên. Cụ thể: * Về số tự nhiên, đọc, viết số tự nhiên gồm: - Dãy số tự nhiên gồm các số: 0; 1; 2; 3; 5; 6; 7; 8; 9; 10 - Trong dãy số tự nhiên: + Số 0 là số bé nhất. + Hai số tự nhiên liên tiếp hơn (kém) nhau 1 đơn vị. + Không có số tự nhiên lớn nhất. - Hai số chẵn (lẻ) liên tiếp thì hơn, kém nhau 2 đơn vị. 6 - Trong hệ thập phân, có 10 đơn vị ở một hàng lập thành 1 đơn vị ở hàng trên liền nó. - Ta dùng 10 chữ số: 0; 1; 2; 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9 để viết số tự nhiên trong hệ thập phân. Giá trị của mỗi chữ số phụ thuộc vào vị trí của nó trong số đó. * Củng cố về 4 phép tính trong tập số tự nhiên: + Phép cộng: Học sinh cần nắm đợc: - a + b = c thì: + a là số hạng; b là số hạng; c là tổng. + a + b đọc là tổng của a và b. - Tính chất giao hoán: a + b = b + a. - Tính chất kết hợp: a + (b + c) = (a + b) + c. - Cộng với số 0: a + 0 = 0 + a = a - Tìm số hạng cha biết: X + b = c X = c - b a + X = c X = c - a + Phép trừ: Học sinh cần nắm đợc. - a - b = c thì: + a là số bị trừ; b là số trừ; c là hiệu. + a - b đọc là hiệu của a và b - Trừ đi số 0: a - 0 = a - Số bị trừ bằng số trừ: a - a = 0 - Phép trừ chỉ thực hiện đợc khi số bị trừ lớn hơn hoặc bằng số trừ. - Trừ đi một tổng: a - (b + c) = (a - b) - c = (a - c) - b - Tìm số bị trừ, số trừ: X - b = c X = c + b a - X = c X = a - c + Phép nhân: Học sinh cần nắm đợc - a x b = c thì: + a là thừa số, b là thừa số, c là tích. + a x b đọc là Tích của a và b - Tính chất giao hoán: a x b = b x a - Tính chất kết hợp: (a x b) x c = a x (b x c) - Nhân với số 1: a x 1 = 1 x a = a 7 - Nhân với số 0: a x 0 = 0 x a = 0 - Nhân với một tổng: a x (b + c) = a x b + a x c - Tìm thừa số cha biết: X x b = c X = c : b a x X = c X = c : a + Phép chia: Học sinh cần nắm đợc - a : b = c thì: + a là số bị chia; b là số chia; c là thơng. + a : b đọc là thơng của a và b - Chia cho 1: a : 1 = a - Số bịa chia bằng số chia: a : a = 1 - Số bị chia bằng 0: 0 : a = 0 ( a > 0) - Chia cho 1 tích: a : (b x c) = a : b) : c = (a : c) : b - Tìm số bị chia, số chia: X : b = c X = c x b a : X = c X = a : c - Trong phép chia có d a : b = c còn d r (khác 0), số d r phải bé hơn số chia. Đồng thời để học sinh nắm chắc kiến thức về Số tự nhiên - các phép tính với số tự nhiên tôi lần lợt sử dụng các biện pháp: - Chia lớp thành các nhóm học tập (mỗi nhóm là 1 bàn), nhóm trởng là các em học sinh khá giỏi thờng xuyên tổ chức cho nhóm tự học ngoài giờ (truy bài, ra chơi, học nhóm ở nhà .). - Trong bài Viết số tự nhiên trong hệ thập phân tôi đặc biệt nhấn mạnh, đồng thời hớng dẫn các em sử dụng kiến thức Trong hệ thập phân ta dùng 10 chữ số 0; 1; 2; 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9 để viết số để tự viết số tạo phép tính liên tục luyện tập ở mọi lúc, mọi nơi. - Dựa vào cách viết số nêu trên và các dạng toán điển hình đã học, tôi hớng dẫn các em sử dụng phơng pháp Thay đổi dữ kiện tạo đề toán. Từ đó các em luôn luôn sẵn có đề bài để luyện tập giải toán . Bằng một số biện pháp nêu trên tôi đã khiến các em học sinh trong lớp lúc nào cũng có sẵn đề toán, luôn đợc luyện giải toán ở mọi lúc, mọi nơi. Sau một thời gian, tôi dần dần nhận thấy học sinh của mình ngày càng nắm chắc kiến 8 thức hơn, làm bài tốt hơn. Và đặc biệt là các tính chất, các phép tính với số tự nhiên các em thực hiện ngày càng chuẩn, nhanh, chính xác, biến hoá hơn. 2. Hệ thống hoá kiến thức và biện pháp Giúp học sinh học tốt chơng: Phân số - Các phép tính với phân số: Nh trên đã trình bày, phân số đợc hình thành trên cơ sở tập Số tự nhiên. Chính vì vậy mà một khi các em học sinh đã có một kiến thức vững chắc về các tính chất của số tự nhiên, thực hiện chính xác đợc các phép tính với các số tự nhiên thì việc học chơng Phân số - các phép tính với phân số cũng không còn quá khó khăn với các em nữa. Tuy nhiên, nói gì thì nói khi dạy mà không đúng, không có hớng đi hay thì Gốc có bền cha chắc ngọn đã tốt. Vì vậy, ở chơng này tôi đã hệ thống kiến thức cho các em theo các nhóm bài, nhóm kiến thức nh sau: 2.1- Phần Phân số gồm các bài: Phân số; phân số và phép chia số tự nhiên; phân số bằng nhau; rút gọn phân số; quy đồng mẫu số các phân số; so sánh hai phân số cùng (khác) mẫu số. - Mỗi phân số có tử số và mẫu số. Tử số là số tự nhiên viết trên gạch ngang. Mẫu số là số tự nhiên khác 0 viết dới gạch ngang. - Thơng của phép chia số tự nhiên cho số tự nhiên (khác 0) có thể viết thành một phân số, tử số là số bị chia và mẫu số là số chia. Ví dụ: 8 : 4 = 4 8 - Nếu nhân cả tử số và mẫu số của một phân số với cùng một số tự nhiên khác 0 thì đợc một số phân bằng phân số đã cho. Nếu cả tử số và mẫu số của một phân số cùng chia hết cho một số tự nhiên khác 0 thì sau khi chia ta đợc một phân số bằng phân số đã cho. - Khi rút gọn phân số có thể làm nh sau: + Xét xem tử số và mẫu số cùng chia hết cho số tự nhiên nào lớn hơn 1. + Chia tử số và mẫu số cho số đó. Cứ làm nh thế cho đến khi nhận đợc phân số tối giản. - Muốn quy đồng mẫu số hai phân số ta làm nh sau: + Lấy tử số và mẫu số của phân số thứ nhất nhân với mẫu số của phân số thứ hai. 9 + Lấy tử số và mẫu số của phân số thứ hai nhân với mẫu số của phân số thứ nhất. - Trong hai phân số cùng mẫu số: + Phân số nào có tử số bé hơn thì bé hơn. + Phân số nào có tử số lớn hơn thì lớn hơn. + Nếu tử số bằng nhau thì hai phân số đó bằng nhau. - Muốn so sánh hai phân số khác mẫu số, ta có thể quy đồng mẫu số hai phân số đó, rồi so sánh các tử số của hai phân số mới. 2.2- Phần: Các phép tính với phân số gồm các bài: Phép cộng phân số, Phép trừ phân số; Phép nhân phân số; Phép chia phân số. Kiến thức chính: - Muốn cộng hai phân số cùng mẫu số, ta cộng hai tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số. - Muốn cộng hai phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số hai phân số rồi cộng hai phân số đó. - Muốn trừ hai phân số cùng mẫu số, ta trừ tử số của phân số thứ nhất cho tử số của phân số thứ hai và giữ nguyên mẫu số. - Muốn trừ hai phân số khác mẫu số, ta quy đồng mẫu số hai phân số, rồi trừ hai phân số đó. - Muốn nhân hai phân số, ta lấy tử số nhân với tử số, mẫu số nhân với mẫu số. - Để thực hiện phép chia hai phân số, ta làm nh sau: Lấy phân số thứ nhất nhân với phân số thứ hai đảo ngợc. 3. Hớng dạy từng bài: 3.1. Bài: Phân số - Phân số và phép chia số tự nhiên: Để giúp học sinh hình thành đợc khái niệm phân số và mối quan hệ giữa phân số và phép chia số tự nhiên tôi làm nh sau: * Về phân số: + Hớng hình thành: Trong phân số b a thì b chỉ số phần bằng nhau của một đơn vị và a chỉ số phần bằng nhau lấy ra. + Cách dạy cụ thể: Với hớng hình thành nh vậy, tôi sử dụng trực quan là một cái bánh đợc chia thành 4 phần bằng nhau, lấy đi 3 phần thì đợc Ba phần 10 [...]... tử số của phân số thứ hai đợc mẫu số của thơng Hay nói ngắn gọn hơn là: Ta lấy phân số thứ nhất nhân với phân số thứ hai đảo ngợc Ví dụ: 2 4 2 5 10 : = x = 3 5 3 4 12 5 ( 4 là phân số đảo ngợc của 4 5 ) 4 Các dạng toán điển hình sử dụng số liệu phân số: Nh đã nêu, để học sinh học tốt phân số đòi hỏi các em phải có một tổng kiến thức vững chắc về số tự nhiên, có kỹ năng, kỹ xảo giải các dạng toán điển... * Bớc 1: Quy đồng mẫu số hai phân số * Bớc 2: Cộng (trừ) hai phân số đã quy đồng Ví dụ: Khi thực hiện phép tính: 5 3 + 6 4 Ta không thể tiến hành: 5 3 5+3 8 + = = 6 4 6 6 Mà phải tiến hành là: 5 3 20 18 20 + 18 38 + = + = = 6 4 24 24 24 24 14 3.7 Bài: Nhân hai phân số: Có thể nói, đây là một bài tơng đối dễ cho học sinh Về kỹ thuật nhân ta chỉ việc nêu: Muốn nhân hai phân số ta lấy tử số nhân với... Bớc 1: Quy đồng mẫu số hai phân số đã cho + Bớc 2: So sánh hai phân số cùng mẫu số đã quy đồng (So sánh hai tử số) Ví dụ: So sánh hai phân số: 6 8 và 8 6 Ta làm nh sau: + Bớc 1: Quy đồng mẫu số: + Bớc 2: So sánh Vì 6 6 x6 36 = = ; 8 8 x6 48 64 36 > 48 48 13 nên 8 8 x8 64 = = 6 6 x8 48 8 6 > 6 8 3.6 Bài: Cộng - trừ hai phân số: Khi dạy bài này, ta cần đặc biệt nhấn mạnh để phân biệt rõ cho học sinh 2... là 3 4 (viết 3, kẻ vạch ngang dới 3, viết 4 dới vạch ngang và thẳng với 3) Trong đó: - 4 chỉ số phần bằng nhau chia ra của cái bánh - 3 chỉ số phần bằng nhau đợc lấy đi hay còn lại Phân số 3 4 có: - 3 là tử số của phân số - 4 là mẫu số của phân số * Về mối liên hệ giữa phân số và phép chia số tự nhiên: Cách hình thành ta vẫn dựa vào ví dụ trực quan là: Có 3 quả cam chia đều cho 4 em, mỗi em đợc 3 4 quả... chia cho 4 đợc một số, số đó là phân số 3 :4= Khi đó: 3 4 Ta có thể viết: 3 4 - 3 là số bị chia - 4 là số chia - Dấu gạch ngang thay cho dấu chia 3.2 Bài: Phân số bằng nhau: Có thể nói đây là bài rất quan trọng trong chơng Để hình thành tính chất cơ bản của phân số tôi sử dụng 2 băng giấy làm trực quan - Băng 1 tôi chia thành 4 phần bằng nhau, lấy 3 phần Ta có phân số biểu diễn phần lấy đi là 3 4 - Băng... Tìm từng phân số - Trong một số bài, nếu đề cho cha tờng minh tổng (hiệu) thì ta phải tìm đợc tổng (hiệu) rồi mới áp dụng cách giải trên Ví dụ: Cho hai phân số phân số a b vào phân số 1 9 6 7 và bớt Giải: Khi thêm phân số a b và a b 1 9 ở Hãy tìm phân số 6 7 6 7 1 9 + = 1 9 và bớt 61 63 Từ đó ta có sơ đồ sau: 61 63 Phân số nhỏ: Phân số lớn: Vậy tổng số phần bằng nhau là: 1 + 3 = 4 (phần) Phân số nhỏ... = = 6 4 6 x 4 24 3.8 Bài: Chia hai phân số: Để hình thành quy tắc, tôi hớng dẫn học sinh dựa vào bài toán đơn: Chẳng hạn: 1 :3 2 ta viết thành 1 3 : 2 1 Từ đây, nhờ phơng tiện trực quan, ta giúp học sinh nhận thấy rằng: 1 1 3 1 1 1 :3 = : = x = 2 2 1 2 3 6 Và hình thành quy tắc tổng quát: - Lấy tử số của phân số thứ nhất nhân với mẫu số của phân số thứ hai đợc tử số của thơng - Lấy mẫu số của phân số... phần Ta có phân số biểu diễn phần lấy đi là 6 8 Sau khi so sánh trực quan trên bảng qua 2 băng giấy, giáo viên hớng dẫn cho học sinh thấy rõ 3 4 băng giấy bằng 6 8 3 3x 2 6 = = 4 4 x2 8 băng giấy và hình thành: 6 6:2 3 = = 8 8:2 4 Trên cơ sở này, ta rút ra tính chất cơ bản của phân số nh sách giáo khoa 3.3 Bài: Rút gọn phân số: 11 Sau khi đã hình thành một cách cặn kẽ tính chất cơ bản của phân số rồi... để giúp các giải tốt các bài tập toán dạng điển hình sử dụng phân số Mặt khác các em cũng phải nắm chắc kĩ thuật thực hiện 4 phép tính: Cộng, trừ, nhân, chia phân số và các tính chất, quy tắc cơ bản để sử dụng khi giải bài tập về phân số Khi đã có đợc điều này, tôi hệ thống các dạng toán điển hình sử dụng số liệu phân số và đa ra yêu cầu cụ thể với từng dạng nh sau: 4. 1 Tìm số trung bình cộng: 15 -... cần rút gọn phân số để đợc phân số tối giản Ví dụ: 15 15 : 5 3 = = 20 20 : 5 4 (Ta thấy cả tử và mẫu cùng chia hết cho 5) 3 .4 Quy đồng mẫu số các phân số: Do ở tiểu học các em không đợc học bội số, bội số chung, bội số chung nhỏ nhất nên khi dạy quy đồng mẫu số các phân số tôi thờng hớng cho học sinh sử dụng dạng tổng quát: - Lấy tử số và mẫu số của phân số thứ nhất nhân với mẫu số của phân số thứ . số 548 762 là: A. 80 000 B. 8 000 C. 800 D. 8 c. Số lớn nhất trong các số 648 257; 6 84 275; 6 84 752; 6 84 725 là: A. 648 257 B. 6 84 275 C. 6 84 752 D. 6 84. Ta lấy phân số thứ nhất nhân với phân số thứ hai đảo ngợc. Ví dụ: 12 10 4 5 3 2 5 4 : 3 2 == x ( 4 5 là phân số đảo ngợc của 5 4 ) 4. Các dạng toán điển