Bài học trực tuyến ngữ Văn 9 lần 6

hóa, các phương tiện nghệ thuật nào đã được nhà thơ sử dụng để nhân cách hóa hình tượng sói và cừu?. Ý nghĩa của biện pháp nhân hóa ấy.[r]

Trường THCS Tam Thôn Hiệp GV: Nguyễn Thị Kim Xuyến

CON CÒ

-Chế Lan Viên – (Tự học có hướng dẫn)

Th 6, ứ ngày 17, tháng 4, n m 2020 ă

* Kiểm tra bài củ

1 Nêu nội dung và nghệ thuật của văn bản “ Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông – ten” ? 2 Loài vật trong thơ ngụ ngôn của La Phông –Ten được nhân cách hóa, các phương tiện nghệ thuật nào đã được nhà thơ sử dụng để

nhân cách hóa hình tượng sói và cừu ? Ý nghĩa của biện pháp nhân hóa ấy ?

  => Các phương tiện nghệ thuật đã được nhà thơ sử dụng để nhân cách hóa hình tượng chó sói và cừu trong bài thơ Chó sói và cừu non: cách đặt tên, lập luận, lời nói, diễn tả ý nghĩ, hành động, của các loài vật này đều mang những nét

chung của loài cừu nhưng nhà văn lại lại có cái nhìn khác thấy chúng giống như con người

- Ý nghĩa tác dụng

+ cừu tượng trưng cho kẻ yếu thế nhút nhát trong xã hội

+ sói tượng trưng cho kẻ mạnh

→ đúc kết ra quy luật trong xã hội: mạnh được yếu thua

- Chế Lan Viên tên thật là Phan Ngọc

Hoan quê xã Cam An, huyện Cam

Lộ, Quảng Trị

- Là một trong những tên tuổi hàng

đầu của nền thơ Việt Nam thế kỉ XX

- Thơ ông giàu tính triết lí, suy ngẫm,

chiêm nghiệm

- Được nhận giải thưởng Hồ Chí Minh

về Văn học nghệ thuật năm 1996

- Tác phẩm tiêu biểu: “ Con cò” Đọc phần chú thích * SGK và

hãy nêu vài nét về tác giả Chế

Lan Viên?

+ Trước CMT8 1945, CLV là một trong những nhà thơ nổi tiếng của phong trào Thơ Mới với tập thơ Điêu tàn khi mới 17 tuổi Hoài Thanh

đã từng nhận xét về tập thơ : “ Giữa đồng bằng văn học VN, tập thơ Điêu tàn đột ngột xuất hiện như một niềm kinh dị”

Sau CMT8, CLV đã trở thành một trong những lá cờ đầu của thi ca

“Hoa ngày thường, chim báo bão”

- Bài thơ thuộc thể thơ gì ?

3 / Thể thơ: tự do

* Bố cục :

- Đoạn 1: Hình ảnh con cò qua lời

ru đến với tuổi thơ

- Đoạn 2: Hình ảnh con cò đi vào

tiềm thức của tuổi thơ và theo

cùng con trên mọi chặng đường

đời

- Đoạn 3: Từ hình ảnh con cò, suy

ngẫm và triết lí về ý nghĩa của

lời ru và lòng mẹ đối với cuộc

đời mỗi người

? Bao trùm lên bài thơ là hình tượng nào Hình tượng ấy được diễn tả qua mấy đoạn, nêu nội

- “Con cò bay la Con cò bay lả

Con cò cổng phủ Con cò Đồng Đăng”

-“Con cò ăn đêm Con cò xa tổ

Cò gặp cành mềm

Cò sợ xáo măng”

1 Hình ảnh con cò đến với tuổi ấu thơ ( đoạn 1)

- Đọc khổ 1 và tìm những câu thơ có hình ảnh con cò?

-Con cò bay lả, bay la Bay từ cổng phủ bay ra cánh đồng

-Con cò bay lả, bay la Bay từ cửa phủ bay về Đồng Đăng.

-Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm, lộn cổ xuống ao

Ông ơi ông vớt tôi nao Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng

Có xáo thì xáo nước trong Đừng xáo nước đục đau lòng cò con!

II Tìm hiểu văn bản.

- Em thấy những câu thơ này có nguồn gốc từ những câu ca dao nào ? Hãy đọc những câu ca dao đó?

Lặn lội thân cò khi quãng vắng

Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Một duyên hai nợ, âu đành phận

Năm nắng mười mưa, dám quản côngCha mẹ thói đời ăn ở bạc!

Có chồng hờ hững cũng như không!

- “Con cò bay la

Con cò bay lả

Con cò cổng phủ

Con cò Đồng Đăng”

1 Hình ảnh con cò đến với tuổi ấu thơ ( đoạn 1)

- Khổ thơ đầu tiên gợi cho em một không gian, khung cảnh cuộc sống như thế nào ?

II Tìm hiểu văn bản.

-> Tượng trưng cho vẻ nhịp nhàng,

thong thả, bình yên của cuộc sống.

1 Hình ảnh con cò đến với tuổi ấu thơ ( đoạn 1)

II Tìm hiểu văn bản.

“Con cò ăn đêm

Con cò xa tổ

Cò gặp cành mềm

Cò sợ xáo măng”

? Những câu thơ trên gợi cho em liên

tưởng đến ai? Nghệ thuật được

sử dụng ở đây là gì?

-> Nghệ thuật ẩn dụ: cò là tượng

trưng cho người phụ nữ, người

mẹ nhọc nhằn, lam lũ

1 Hình ảnh con cò đến với tuổi ấu thơ ( đoạn 1)

II Tìm hiểu văn bản.

- Trong đoạn thơ thứ nhất, hình ảnh người mẹ hiện lên qua những câu thơ nào? Tác giả sử dụng các biện pháp nghệ thuật nào ? Qua đó ta thấy hình ảnh người mẹ hiện lên ra sao ?

Ngủ yên! Ngủ yên! Cò ơi! chớ sợ!

1 Hình ảnh con cò đến với tuổi ấu thơ ( đoạn 1)

II Tìm hiểu văn bản.

- Trong đoạn thơ thứ nhất, hình ảnh người mẹ hiện lên qua những câu thơ nào? Tác giả sử dụng các biện pháp nghệ thuật nào ? Qua đó ta thấy hình ảnh người mẹ hiện lên ra sao ?

Ngủ yên! Ngủ yên! Cò ơi! chớ sợ!

Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng!

……

Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân.

-> Điệp từ, điệp kiểu câu,giọng thơ thiết

tha, nhẹ nhàng, êm ái.

=> Tình mẹ thiết tha, luôn vỗ về, giữ yên

giấc ngủ và bồi đắp tâm hồn trẻ thơ.

2 Hình ảnh con cò cùng con trên mọi chặng đường đời ( đoạn 2)

II Tìm hiểu văn bản.

- Đọc đoạn 2 Tìm những câu thơ có hình ảnh con cò trong mỗi chặng đường đời

và nêu cảm nhận của em về hình ảnh con cò trong những chặng đường đó?

*Lúc thơ ấu trong nôi:

2 Hình ảnh con cò cùng con trên mọi chặng đường đời ( đoạn 2)

*Khi đến trường:

“Mai khôn lớn, con theo cò đi học,

Cánh của cò bay theo gót đôi chân”

II Tìm hiểu văn bản.

=> Cò – người mẹ quan tâm,

chăm sóc, dìu bước con đi.

- Đọc đoạn 2 Tìm những câu thơ có hình ảnh con cò trong chặng đường đời

và nêu cảm nhận của em về hình ảnh con cò trong những chặng đường đó?

2 Hình ảnh con cò cùng con trên mọi chặng đường đời ( đoạn 2)

II Tìm hiểu văn bản.

- Đọc đoạn 2 Tìm những câu thơ có hình ảnh con cò trong chặng đường đời

và nêu cảm nhận của em về hình ảnh con cò trong những chặng đường đó?

*Khi trưởng thành:

“Cánh trắng cò lại bay hoài không nghỉ

Trước hiên nhà

Và trong hơi mát câu văn”

=> Cò – người mẹ bền bỉ, dịu dàng, âm

thầm động viên, khích lệ, nâng bước cho

con.

? Hình tượng con cò trong đoạn thơ trên được xây dựng bằng những

nghệ thuật nào?

=> Nghệ thuật liên tưởng, tưởng tượng

? Qua hình tượng con cò trong đoạn thơ tác giả muốn thể hiện điều gì?

=> Gợi biểu tượng về tình mẹ, về sự nâng đỡ

dịu dàng bền bỉ của người mẹ

3 Suy ngẫm và triết lý từ hình ảnh con cò ( đoạn 3)

II Tìm hiểu văn bản.

- Đọc đoạn 3 Ở đoạn thơ này hình ảnh con cò hiện ra qua những chi tiết nào?

“Dù ở gần con,

Dù ở xa con, Lên rừng xuống bể,

Cò sẽ tìm con.

Cò mãi yêu con.

Con dù lớn vẫn là con của mẹ,

Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con.”

- Xác định các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn thơ trên?

Điệp từ, điệp kiểu câu, cặp từ trái nghĩa, câu

khẳng định.

=> Tượng trưng cho người mẹ luôn bên con,

làm chỗ dựa vững chắc cho con suốt cuộc

đời.

? Qua hình tượng con cò trong đoạn thơ tác giả muốn thể hiện điều gì?

3 Suy ngẫm và triết lý từ hình ảnh con cò ( đoạn 3)

II Tìm hiểu văn bản.

- Em hiểu như thế nào về những câu thơ trên ?

=> Là khúc hát yêu thương mang nhiều

ý nghĩa sâu xa.

III Tổng kết

- Nêu nội dung của bài thơ ?

1 Nội dung:

- Ngợi ca tình mẹ

- Ý nghĩa của lời ru đối với cuộc sống con người

- Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ là gì ?

2 Nghệ thuật

- Vận dụng sáng tạo ca dao

- Mang âm hưởng lời ru, giàu suy ngẫm triết lý

- Thể thơ tự do, nhiều điệp ngữ

- Hình ảnh ẩn dụ, liên tưởng tưởng tượng

IV Luyện tập

1 Hai bài thơ hát ru mang hai tên khác nhau (“Con cò” và “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ”) của hai tác giả ra đời ở hai thời điểm khác nhau, nhưng đều có chung ý nghĩa

nào? Hãy chỉ ra cách vận dụng lời ru ở mỗi bài thơ ?

2 Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

"Con cò ăn đêm,

Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân.

Con chưa biết con cò,con vạc.

Con chưa biết những cành mềm mẹ hát,

Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân.

(Tr.45, Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo Dục)

a Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.

b Chỉ ra và nêu tác dụng 02 biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ “Con chưa biết con

cò, con vạc – Con chưa biết những cành mềm mẹ hát”

c Trong đoạn thơ, các câu thơ “Con cò ăn đêm - Con cò xa tổ - Cò gặp cành mềm - Cò sợ

xáo măng…” đã được tác giả vận dụng từ câu ca dao nào, hãy ghi lại câu ca dao đó.

3 Nêu cảm nhận của em về hình ảnh người mẹ trong bài thơ “ Con cò” ? ( Khoảng một trang giấy )

- Đọc lại bài thơ

- Đọc kĩ ghi nhớ

- Làm bài tập cô giao ( thứ 2 / 20/ 4

gửi bài làm cho cô)

- Đọc thêm bài:“ Ngồi buồn nhớ mẹ

ta xưa ” của Nguyễn Duy.

Dặn dò: