Bài 8: Bạn đến chơi nhà

Mé NguyÔn KhuyÕn ®Æt trªn nói Ph ¬ng.[r]

Kiểm tra bài cũ

§äc thuéc lßng bµi th¬ “Qua §Ìo Ngang ”

cña Bµ HuyÖn Thanh Quan vµ nªu c¶m

nhËn cña em vÒ bµi th¬.

bạn đến chơi nhà

Nguyễn Khuyến

Bài 8 tiết 30

Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

• T¸c gi¶: NguyÔn KhuyÕn

(1835-1909), quª Yªn §æ,

B×nh Lôc, Hµ Nam (cßn gäi lµ Tam Nguyªn Yªn §æ)

- Lµ nhµ th¬ lµng c¶nh kiÖt

xuÊt, næi tiÕng víi 3 bµi th¬:

Thu vÞnh, Thu Èm, Thu ®iÕu.

- Phong c¸ch th¬ trµo phóng,

tr÷ t×nh.

• T¸c phÈm: Lµ bµi th¬ hay

nhÊt viÕt vÒ t×nh b¹n.

- Ngắt nhịp 4/3 riêng câu 7

(4/1/2)

- Giọng đọc vui t ơi.

Bạn đến chơi nhà

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

Ao sâu n ớc cả, khôn chài cá,

V ờn rộng rào th a, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, m ớp đ ơng hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta !

Chú thích:

- N ớc cả: n ớc lớn,

n ớc đầy.

- Khôn: khó thực hiện.

Thể thơ: Thất ngôn bát cú đ ờng luật

- Bài thơ gồm 8 câu, mỗi câu 7 chữ

- Có gieo vần ở các chữ cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8

- Có phép đối giữa câu 3 với câu 4, câu 5 với câu 6

- Có luật bằng trắc

Bố cục thông th ờng của một bài thơ thất ngôn bát cú Đ ờng luật:

- Kết cấu: 4 cặp câu

+ 2 câu đề : mở đề và bắt đầu mở ý

+ 2 câu thực : miêu tả cụ thể: tình, cảnh, sự vật

+ 2 câu luận : bàn luận và nhận xét

+ 2 câu kết : khép bài thơ bằng những ý kết luận

Bạn đến chơi nhà

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà (1)

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa (2)

Ao sâu n ớc cả, khôn chài cá, (3)

V ờn rộng rào th a, khó đuổi gà (4)

Cải chửa ra cây, cà mới nụ, (5)

Bầu vừa rộng rốn, m ớp đ ơng hoa (6) Đầu trò tiếp khách, trầu không có, (7)

Bác đến chơi đây, ta với ta! (8)

Phần 2

Phần 3

Phần 1

Câu hỏi thảo luận

Bài thơ Bạn đến chơi nhà có điểm gì giống và khác về hình thức so với bài thơ Qua Đèo Ngang ?

Giống

Về số câu, số chữ,

cách hiệp vần, đối

thanh, đối ý

Khác

Phá bỏ ràng buộcvề

bố cục(2/2/2/2)

đề - thực - luận – kết

 Tạo ra một kết cấu độc đáo gồm 3 phần (1/6/1).

Bố cục: 3 phần:

1 Câu đầu: Lời chào chân thành.

2 Sáu câu tiếp :Tình huống và khả năng tiếp bạn

3 Câu cuối : Khẳng định tình bạn chân thành.

1 Lêi chµo ch©n thµnh

§ bÊy l©u nay, · b¸c tíi nhµ.

TiÕng reo thèt lªn tù nhiªn béc lé mét t©m tr¹ng vui

s íng, mét lêi chµo hå hëi th©n t×nh.

 Vui mõng, quÝ mÕn, tr©n träng.

2 Tình huống và khă năng tiếp bạn

- Trẻ đi vắng  không có ng ời sai bảo.

- Chợ ở xa  không dễ mua sắm thức ăn thết bạn.

-> Mong muốn tiếp bạn thịnh soạn nh ng không thực hiện đ ợc.

- Có cá, có gà nh ng cũng bằng không vì (ao sâu, n ớc cả,

v ờn rộng, rào th a).

- Có cải, có cà, có bầu, có m ớp nh ng cũng chỉ mới ở dạng tiềm ẩn (chửa ra cây, mới nụ, vừa rụng rốn, đ

ơng hoa).

-> Nguyễn Khuyến rất muốn tiếp bạn chu đáo nh ng lại

không có gì để tiếp đãi cả.

đầu trò tiếp khách trầu không có

Sự thiếu thốn, đạm bạc đ ợc đẩy lên cao trào ở câu thơ thứ 7, nửa nh lời giãi bày thủ thỉ, nửa nh nói quá c ờng

điệu để tạo nên nụ c ời hóm hỉnh, thân mật, tế nhị mà sâu sắc

3.Khẳng định tình bạn đậm đà, thắm thiết

Khẳng định chiều sâu của tình bạn:

Cái đáng quí nhất là đến với nhau bằng tấm lòng.

Tổng kết

2 Nội dung:

Ca ngợi tình bạn đậm đà, chân thành thắm thiết, dân dã mà cảm động.

1 Nghệ thuật

- Tạo tình huống bất ngờ, thú vị.

- Lời thơ thuần Nôm, giản dị, tự nhiên.

* Ghi nhớ: (SGK T105)

So sánh cụm từ "ta với ta" trong bài Bạn đến chơi nhà

của Nguyễn Khuyến với cụm từ "ta với ta" trong bài Qua

Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan?

“Ta với ta” trong bài Qua đèo Ngang là tác giả với cái

bóng của chính mình, là nỗi cô đơn khi chỉ có một mình đối diện với chính mình ở nơi hoang vắng.

-> Bộc lộ nỗi cô đơn gần nh tuyệt đối của tác giả.

“Ta với ta” trong Bạn đến chơi nhà là tác giả và bạn,

tuy hai mà một, đó là tình bạn chân thành, cảm động v

ợt lên mọi thứ vật chất.

Luyện tập

Mộ Nguyễn Khuyến đặt trên núi Ph ơng