Bài giảng ngữ văn 7 bài 8 bạn đến chơi nhà 3

Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta!”... Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta!” BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ NGUYỄN KHUYẾN Giới thiệu tình huống

NGỮ VĂN 7

Tiết 30:

Nối thông tin hai cột

Bà Huyện thanh quan

I §äc - T×m hiÓu chung

1- T¸c gi¶ (1835 - 1909)

I §äc-T×m hiÓu chung

1-T¸c gi¶ (1835 - 1909)

Là nhà thơ của tình bạn, tình người, tình quê.

2-Tác phẩm:

-Xuất xứ: Sáng tác trong thời gian ở ẩn.

Nếp nhà thờ phía sau

Mộ cụ Nguyễn Khuyến trên núi Quế , làng Văn Khê,

xã Hoàng Xá Huyện ý Yên, tỉnh Nam Định

Quê mẹ - cũng là nơi ông cất tiếng chào đời

NguyÔn KhuyÕn

“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

Ao sâu nước cả, khôn chài cá,

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

Bác đến chơi đây, ta với ta!”

I T×m hiÓu chung

1-T¸c gi¶ (1835 - 1909)

Là nhà thơ của tình bạn, tình người, tình quê.

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.

Ao sâu nước cả, khôn chài cá,

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

Bác đến chơi đây, ta với ta!”

BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ

NGUYỄN KHUYẾN

Giới thiệu tình huống

Trình bày hoàn cảnh

Quan niệm

về tình bạn

II ĐỌC – TÌM HIỂU VĂN BẢN:

1 Câu thơ đầu: Đã bấy lâu nay, bác tới nhà

- Đã bấy lâu nay:

- bác:

niềm mong mỏi đợi chờ thân mật, trân trọng

- Trẻ – vắng

- Chợ – xa

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa

Ao sâu nước cả, khôn chài cá

Vườn rộng, rào thưa khó đuổi gà

Cải chửa ra cây, cà mới nụ

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa

Đầu trò tiếp khách, trầu không có

2 Sáu câu thơ tiếp theo:

 không có món cao sang đãi bạn

Ao sâu nước cả, khôn chài cá Vườn rộng, rào thưa khó đuổi gà

+ Cá -ao sâu

+ Gà - vườn rộng

=> Không có món ngon vườn nhà đãi bạn

Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa  Không có món

ăn dân dã vườn nhà đãi bạn.

Cà mới nụ Chưa ra cây

NHƯNG

Chưa ăn được

+ Cải chửa ra cây + Cà mới nụ

+ Bầu vừa rụng rốn + Mướp đương hoa

Cách sử dụng từ ngữ để diễn đạt cái

không có

“…Trẻ thêi ®i vắng chợ thêi xa.

Ao sâu nước cả khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà.

Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Những câu thơ trên đều nói về cái không có,

nhưng được diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau.

Hãy chỉ ra những từ ngữ thể hiện điều đó?

Những quan hệ từ, động từ, phó từ được sử dụng

khéo léo, tinh tế, tạo nên nét duyên rất riêng

của nhà thơ, đồng thời làm nổi bật cái không có.

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

-Trầu  kh«ng cã c¶ trÇu

Nhận xét về 6 câu thơ, có 2 ý kiến:

1- Nguyễn Khuyến không có gì tiếp bạn vì gia cảnh ông rất nghèo

2-Tỏc giả núi quỏ lờn cho vui về

cuộc sống thanh bạch của mình

Con đồng ý với ý kiến nào?

Vì sao?

-Trầu  kh«ng cã c¶ trÇu

Cách nói “vong bần lạc đạo”

Giọng điệu dí dỏm đùa vui

-Trẻ –vắng

- chợ – xa

2-SÁU CÂU THƠ TIẾP THEO:

=> không có món cao sang đãi bạn

Bác đến chơi đây ta với ta.!

ta với ta : nhà thơ và người bạn

Có bạn học sinh đưa ra ý kiến về cụm từ :

ta với ta

Câu thơ đầu nhà thơ gọi bạn là bác với sự thân mật, kính trọng, vậy để thống nhất trong cách xưng hô nhà thơ nên viết: Bác đến

chơi đây bác với ta.

Theo con có nên thay đổi như vậy không ?

Vì sao?

ta với ta : nhà thơ và người bạn

=>Có tình bạn cao đẹp, tri kỉ

Bạn đến mừng vui.

Kh«ng cã g× vÒ vËt chÊt ® i b¹n ·i b¹n.

Có tình bạn cao đẹp

Cách lập ý

Giá trị biểu cảm cao

Một vài hình ảnh về Phong tục tiếp bạn từ xưa đến nay

Dấu xưa …thanh đạm, tình người thiết tha…

Một vài hình ảnh về Phong tục tiếp bạn từ xưa đến nay

Truyền thống , hiện đại hài hoà

Miếng trầu , chén nước , mặn mà nên duyên.

Một vài hình ảnh về Phong tục tiếp bạn từ xưa đến nay

Gặp nhau tay bắt , mặt mừng

Bao nhiêu kỉ niệm đã từng sẻ chia….

CÂU THƠ ĐẦU :

KHÔNG CÓ CẢ TRẦU

TIẾP BẠN.

=>KHÔNG CÓ GÌ TIẾP ĐÓN BẠN

CÂU THƠ CUỐI :

-TA VỚI TA: NHÀ THƠ VÀ NGƯỜI BẠN.

=>CÓ TÌNH BẠN,

CÓ TẤM LÒNG TRÂN TRỌNG BẠN.

Nội dung Nội dung

L Ậ P Ý

K H É O L É O

•Tình bạn đậm đà , thắm thiết

1- Ngôn ngữ cổ xưa-giọng thơ

CÂU THƠ ĐẦU :

KHÔNG CÓ CẢ TRẦU

TIẾP BẠN.

=>KHÔNG CÓ GÌ TIẾP ĐÓN BẠN

CÂU THƠ CUỐI :

-TA VỚI TA: NHÀ THƠ VÀ NGƯỜI BẠN.

=>CÓ TÌNH BẠN,

CÓ TẤM LÒNG TRÂN TRỌNG BẠN.

Nội dung Nội dung

L Ậ P Ý

K H É O L É O

•Tình bạn đậm đà , thắm thiết.

•Tình bạn đậm đà , thắm thiết.

Tạo tình huống khéo léo

Ngôn ngữ bình dị, tự nhiên, tinh tế

Giọng thơ hóm hỉnh

Tạo tình huống khéo léo

Ngôn ngữ bình dị, tự nhiên, tinh tế

Giọng thơ hóm hỉnh

Nghệ thuật Nghệ thuật

BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ

NGUYỄN KHUYẾN

• Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,

• Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.

• Ao sâu nước cả, khôn chài cá,

• Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.

• Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

• Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

• Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

• Bác đến chơi đây, ta với ta!”

“ Hồn xanh của vườn tược”

(Xuân Diệu)

 So sánh cụm từ “ta với ta” trong bài

Khuyến với cụm từ “ ta với ta” trong

bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện

Thanh Quan.

Thảo luận nhóm 4 15 15 36 20 36 60 20 60 25 25 9 90

Giống nhau:

- Cùng là ba chữ : Ta với ta

- Cùng khép lại hai bài thơ.

ta với ta

Đối diện với lòng mình, cô

đơn, lẻ bóng giữa đèo núi

hoang sơ

ta với ta

Sự toả sáng của tình bạn tri

kỉ , cao đẹp thiêng liêng

CÂU THƠ ĐẦU :

KHÔNG CÓ CẢ TRẦU

TIẾP BẠN.

=>KHÔNG CÓ GÌ TIẾP ĐÓN BẠN

CÂU THƠ CUỐI :

-TA VỚI TA: NHÀ THƠ VÀ NGƯỜI BẠN.

=>CÓ TÌNH BẠN,

CÓ TẤM LÒNG TRÂN TRỌNG BẠN.

Nội dung Nội dung

L Ậ P Ý

K H É O L É O

Soạn bài tiếp theo

Bài tập về nhà

Ghi lại cảm nh ận của con sau khi họ c xong bài thơ: Bạn đến c hơi nhà

của tác giả Nguyễn Khuy ến

Xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo, cảm ơn tất cả các con!

Bài thơ Nôm số 88

Trích “Bạch vân quốc ngữ thi tập”

“Gượng đến mừng nhau một mặt không Nhiều thì chẳng có, ít chẳng thông

Hươu nai hãy đợi trên rừng Bắc

Thu vược còn chờ dưới bể Đông

Nam Sách rượu nồng còn mượn cút

Tây Chân quýt ngọt mới đâm bông

Cực mong, rắp đợi, song còn muộn

Vậy đến mừng nhau một mặt không”

- Nguyễn Bỉnh

Khiêm-Không bắt được

Ao sâu , nước cả

Món ngon

Có cá

nhưng

Có gà Vườn rộng rào thưa

Bầu vừa rụng rốn

Mướp đương hoa Món dân dã

Có cải , cà , bầu ,

mướp

nhưng

 Món dân dã đều chưa ăn được !

Cải chửa ra cây Cà mới nụ

Cải, cà ,

bầu mướp còn đang

phát triển

“Hồn xanh của vườn tược”

(Xuân Diệu)

I T×m hiÓu chung

1-T¸c gi¶ (1835 - 1909)

Là nhà thơ của tình bạn, tình người, tình quê.

3-Câu thơ cuối:

=>Có tình bạn cao đẹp, tri kỉ