NV 9- Ôn thơ và truyện hiện đại

2Bảng thống kê: 1 Đồng chí 1948 Chính Hữu Bài thơ ngợi ca tình cảm đồng chí cao đẹp giữa những người chiến sĩ trong thời kì đầu kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ 2 Bài thơ về tiểu

I.Hệ thống hóa kiến thức

I.1)Các tác phẩm thơ

1)Các tác phẩm thơ đã học: Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Đoàn thuyền

đánh cá, Bếp lửa, Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ, Ánh trăng

2)Bảng thống kê:

1 Đồng chí 1948 Chính Hữu Bài thơ ngợi ca tình cảm đồng chí cao

đẹp giữa những người chiến sĩ trong thời

kì đầu kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ

2 Bài thơ về tiểu

đội xe không

kính

1969 Phạm Tiến

Duật

Bài thơ ca ngợi người chiến sĩ lái xe Trường Sơn dũng cảm, hiên ngang, tràn đầy niềm tin chiến thắng trong thời kì chống giặc Mĩ xâm lược

3 Đoàn thuyền

đánh cá 1958 Huy Cận Bài thơ thể hiện nguồn cảm hứnglãng mạn ngợi ca biển cả lớn lao, giàu

đẹp, ngợi ca nhiệt tình lao động vì sự giàu đẹp của đất nước của những người lao động mới

4 Bếp lửa 1963 Bằng Việt Từ những kỉ niệm tuổi thơ ấm áp tình

bà cháu, nhà thơ cho ta hiểu thêm về những người bà, những người mẹ, về nhân dân nghĩa tình

5 Khúc hát ru

những em bé

lớn trên lưng

mẹ

Khoa Điềm Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ ngợi ca tình cảm thiết tha và cao

đẹp của bà mẹ Tà-ôi dành cho con, cho quê hương, đất nước trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

Duy Ánh trăng khắc họa một khía cạnh trongvẻ đẹp của người lính sâu nặng nghĩa

tình, thủy chung sau trước

ÔN THƠ VÀ TRUYỆN HIỆN ĐẠI

I.2)Các tác phẩm truyện

1)Các tác phẩm truyện văn xuôi đã học : Làng, Lặng lẽ Sa Pa, Chiếc lược ngà

2) Bảng thống kê :

1 Làng 1948 Kim Lân Đoạn trích thể hiện tình cảm yêu

làng, tinh thần yêu nước của người nông dân trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp

Thành Long

“Lặng lẽ Sa Pa” là câu chuyện về cuộc gặp gỡ với những con người trong một chuyến đi thực tế của nhân vật ông họa sĩ, qua đó, tác giả thể hiện niềm yêu mến đối với những con người có lẽ sống cao đẹp đang lặng lẽ quên mình cống hiến cho Tổ quốc

3 Chiếc lược ngà 1966 Nguyễn

Quang Sáng

Là câu chuyện cảm động về tình cha

con sâu nặng, Chiếc lược ngà cho ta hiểu

thêm về những mất mát to lớn của chiến tranh mà nhân dân ta đã trải qua trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

II.Luyện tập

II.1) Các tác phẩm thơ

Câu 1:Chép thuộc lòng 7 dòng thơ đầu của bài thơ” Đồng chí” của Chính Hữu Cho biết

nội dung của 7 dòng thơ đó?

 Chép thuộc lòng 7 dòng thơ đầu của bài thơ” Đồng chí” :

Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá

Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,

Súng bên súng, đầu sát bên đầu,

Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ

Đồng chí!

( Đồng chí –Chính Hữu)

 Nội dung: Nêu cơ sở tạo nên tình đồng chí cao đẹp:

-Cùng chung cảnh ngộ - vốn là những người nông dân nghèo từ những miền quê hương “nước mặn đồng chua”, “đất cày lên sỏi đá”

-Cùng chung lí tưởng, cùng chung chiến hào chiến đấu vì độc lập tự do của Tổ quốc

Câu 2: Chép thuộc khổ thơ cuối bài thơ “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” Xác định

biện pháp tu từ từ vựng được thể hiện Từ đó nêu tác dụng

Câu 3: Chép thuộc khổ thơ đầu bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” Nêu ý nghĩa của bài thơ.

Câu 4 : Chép thuộc lòng hai khổ thơ đầu của bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy Qua đó,

nhà thơ đã diễn tả tình cảm gắn bó giữa trăng và con người ở thời điểm nào?

Câu 5 : Chép theo trí nhớ đoạn thơ trong bài” Bếp lửa” ( Bằng Việt) từ câu” Lận đận đời bà

biết mấy nắng mưa” đến” Ôi kì lạ và thiêng liêng- bếp lửa!” và cho biết:

a Nội dung chính của đoạn thơ trên là gì?

b Hình ảnh bà nhóm “bếp lửa” trong đoạn thơ trên có ý nghĩa gì?

Chép thuộc khổ thơ cuối

Các biện pháp tu từ: Điệp ngữ, liệt kê, đối lập, hoán dụ

Tác dụng: Khắc họa hình ảnh những người lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong những năm chống Mỹ cứu nước: mặc cho mưa bom bão đạn, mặc bao gian khổ vẫn lạc quan, vẫn giữ vững một niềm tin, một ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước

Chép thuộc khổ thơ đầu bài “Đoàn thuyền đánh cá”:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa

Đoàn thuyền đánh lại ra khơi

Câu hát căng buồm với gió khơi

(Đoàn thuyền đánh cá – Huy Cận)

Ý nghĩa văn bản: Bài thơ thể hiện nguồn cảm hứng lãng mạn ngợi ca biển cả lớn lao, giàu đẹp, ngợi ca nhiệt tình lao động vì sự giàu đẹp của đất nước của những người lao động mới

Chép thuộc hai khổ thơ đầu bài “Ánh trăng”:

Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên như cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa

(Ánh trăng -Nguyễn Duy)

Nhấn mạnh tình cảm gắn bó giữa trăng với con người trong thời quá khứ: đầy nghĩa tình và tri kỉ

II.2) Các tác phẩm truyện

1)Truyện ngắn « Làng »

a)Tóm tắt : Vì hoàn cảnh, ông Hai phải cùng với gia đình đi tản cư nhưng lúc nào ông

cũng nhớ về cái làng Chợ Dầu Tình yêu làng của ông rất độc đáo: ông hay khoe làng Trước Cách mạng, khoe làng, ông hay khoe cái sinh phần viên quan Tổng đốc làng ông Sau Cách mạng, ông khoe phong trào kháng chiến của làng ông Khi nghe làng theo giặc, ông đau đớn, xấu hổ Nghe tin cải chính - làng ông không theo giặc- ông tươi vui rạng rỡ hẳn lên; ông lại khoe làng: làng ông không bỏ kháng chiến, không bỏ Cách mạng, không bỏ cụ Hồ Tình yêu làng quê của ông gắn với tình yêu kháng chiến, yêu cách mạng

b)Tình huống truyện: Tin làng Chợ Dầu theo giặc – tin thất thiệt được chính những

người đi tản cư từ phía làng Chợ Dầu nói ra

c)Đặc điểm nhân vật ông Hai:

-Luôn tự hào về làng của mình, luôn khoe làng

-Tin làng Chợ Dầu theo giặc khiến ông sững sờ, ám ảnh day dứt, đau xót, tủi hổ nhưng vẫn yêu làng - thể hiện qua lời tâm sự với đứa con trai nhỏ; vẫn thủy chung với kháng chiến, với cụ Hồ

-Tình yêu làng của ông Hai đồng thời là biểu hiện của tình yêu đối với đất nước, với kháng chiến, với cụ Hồ

2)Truyện ngắn « Lặng lẽ Sa Pa»

a)Tóm tắt: Trên chuyến xe khách chạy từ thị xã Lào Cai đi Lai Châu, qua nơi nghỉ mát

nổi tiếng Sa Pa, qua sự giới thiệu của bác lái xe, đã có một cuộc gặp gỡ giữa ba người: ông họa

sĩ già, cô kỹ sư trẻ và anh thanh niên làm việc ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn ở Sa Pa Trong cuộc gặp 30 phút ấy, anh thanh niên đã để lại một ấn tượng sâu sắc ở người hoạ sĩ, cô kỹ

sư trẻ và cả người đọc

b)Tình huống truyện: Cuộc gặp gỡ tự nhiên, tình cờ giữa 3 con người: ông họa sĩ, cô kĩ

sư trẻ với anh thanh niên trong một chuyến đi thực tế của nhân vật ông họa sĩ

c) Nhân vật anh thanh niên:

-Tinh thần trách nhiệm, say mê với công việc

-Tâm hồn nhạy cảm, trong sáng, yêu đời, đời sống tinh thần phong phú

-Rất tình cảm, chu đáo trong quan hệ với mọi người

-Sự giản dị, khiêm tốn, lặng lẽ cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời

*Chép thuộc khổ thơ

*Nội dung:

a)Nội dung: Hình ảnh ngọn lửa và tình cảm thấm thía của tác giả đối với người bà b)Ý nghĩa: Hình ảnh bà nhóm lửa có ý nghĩa: Khẳng định bà vừa là người nhóm lửa là người giữ lửa và truyền lửa - ngọn lửa của tình yêu thương, của ước mơ và hi

vọng

3)Truyện ngắn « Chiếc lược ngà»

a)Tóm tắt: Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến Mãi đến khi con gái lên 8 tuổi, ông mới có

dịp về thăm nhà, thăm con Bé Thu không nhận ra cha vì sẹo làm mặt làm ba em không còn giống với người trong bức ảnh chụp mà em biết Em đối xử với ba như người xa lạ Đến lúc Thu nhận ra cha, tình cha con thức dậy mãnh liệt trong em thì cũng là lúc ông Sáu phải ra đi Ở khu căn cứ, người cha dồn hết tình cảm yêu quý, nhớ thương đứa con vào việc làm một chiếc lược bằng ngà voi để tặng cô con gái bé bỏng Trong một trận càn, ông hy sinh Trước lúc nhắm mắt, ông còn kịp trao chiếc lược ngà cho người bạn nhờ chuyển cho con

b)Tình huống truyện:

Hai cha con gặp nhau sau tám năm xa cách nhưng thật trớ trêu là bé Thu không nhận cha, đến lúc em nhận ra và biểu lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu lại phải ra đi

Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất cả tình yêu thương và mong nhớ đứa con vào việc làm cây lược ngà để tặng con nhưng ông đã hi sinh khi chưa kịp trao món quà ấy cho con gái

c)Nhân vật bé Thu:

-Hồn nhiên, ngây thơ;

-Tình cảm thật sâu sắc, mạnh mẽ những cũng thật dứt khoát, rạch ròi;

-Cá tính mạnh mẽ (không chịu gọi ba, vì mặt ông Sáu có vết sẹo không giống người ba trong ảnh dù được mọi người thuyết phục, dù cơm nhão, dù bị đánh)

d)Nỗi niềm người cha – ông Sáu:

-Lần đầu tiên gặp con: Thuyền còn chưa cặp bến, ông Sáu đã nhảy thót lên bờ, vừa gọi con vừa chìa tay đón con

-Những ngày đoàn tụ: Ông Sáu quan tâm, chờ đợi con gái gọi mình là cha

-Những ngày xa con: Ông Sáu thực hiện lời hứa với con, làm cây lược ngà Giờ phút cuối cùng trước lúc hi sinh, người chiến sĩ ấy chỉ yên lòng khi biết cây lược ngà sẽ được chuyển đến tận tay con gái