- Bổ sung kiến thức đọc – hiểu văn bản truyện thơ trung đại, phát hiện, phân tích được các chi tiết miêu tả cảnh thiên nhiên trong đoạn trích.. - Cảm nhận được tâm hồn trẻ trung của nhân[r]
Trang 11 Kiến thức: Hs nắm được về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du
- Nhân vật và, sự kiện, cốt truyện của Truyện Kiều
- Thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc trong một tác phẩm văn học trung đại.Những giá trị nội dung, nghệ thuật chủ yếu của tác phẩm Truyện Kiều
2 Kĩ năng: Đọc - hiểu một tác phẩm truyện thơ Nôm trong văn học trung đại.
- Nhận ra những đặc điểm nổi bật về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác cảu một tácgiả văn học trung đại
* Kỹ năng sống: GD kỹ năng giao tiếp, tư duy, tự nhận thức, ra quyết định
3.Thái độ : Giáo dục lòng yêu thương con người và trân trọng những giá trị văn
hóa của dân tộc
dụng ngôn ngữ, tiếp nhận văn bản, tư duy, sử dụng CNTT để sưu tầm tư liệu; phẩmchất tự chủ, tự tin
B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1.Giáo viên : Soạn giáo án;SGK + SGV ; Truyện Kiều của ND Bình giảng Ngữ
văn 9; Tư liệu Ngữ văn 9
2 Học sinh: Đọc, trả lời câu hỏi Sgk; Tìm hiểu thêm về Truyện Kiều.
C Phương pháp
1 Phương pháp : Đọc, phân tích, giảng, bình, vấn đáp.
2 Kĩ thuật dạy học : Động não, trình bày 1 phút
D.Tiến trình giờ dạy :
- Con người ngay thẳng, cương trực, mạnh mẽ, quyết đoán
- Độ lương, công minh Có tài tiên đoán của nhà quân sự giỏi Có tầm nhìn xa trông
rộng
- Quang Trung là vị vua yêu nước, trí tuệ sáng suốt, nhạy bén, quả cảm, có tài cầmquân
3 Bài mới :
* Giới thiệu bài : Có một nhà thơ mà người VN không ai là không mến
yêu và kính phục, có một truyện thơ mà hơn 200 năm qua không mấy người VNkhông thuộc lòng nhiều đoạn hay vài câu Người ấy, thơ ấy đã trở thành niềm tự hàocủa dân tộc VN Đúng như lời thơ ngợi ca của Tố Hữu:
“Tiếng thơ ai động đất trời
Nghe như non nước vọng lời ngàn thu
Trang 2Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du
Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày…”
Đó là tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du, bài học hôm nay các em sẽ được tìmhiểu…
của tác giả Nguyễn Du?
- ND thuộc một dòng họ nổi tiếng về tước vị
và văn chương Dân trong vùng đã có câu ca
dao:
“Bao giờ Hồng Lĩnh hết cây
Sông Lam hết nước họ này hết quan”.
Trong số ấy, cha và anh của ND đều làm đến
chức tể tướng dưới triều hậu Lê Về văn hoá,
văn chương, có nhiều người làm văn, viết
sách: Ông nội ND là Ng Quỳnh, chuyên chú
kinh dịch; cha là Ng Nghiễm viết sử, làm
thơ; anh cả Ng.Khản giỏi thơ Nôm, thường
hay xướng hoạ với chúa Trịnh Sâm; hai
người gọi ND là chú ruột: Ng Thiện,
Ng.Hành đều là nhà thơ Theo gia phả họ
Nguyễn, đương thời có 5 danh sĩ được gọi là
“An Nam Ngũ tuyệt” thì họ Nguyễn có 2:
Nguyễn Du và Nguyễn Hành
- Nguyễn Du là con thứ 7 của Ng Nghiễm
Mẹ ông là bà Trần Thị Tần quê ở làng Hoa
Thiều, huyện Đông Ngàn, xứ Kinh Bắc (Bắc
Ninh)
- ND sống thời niên thiếu ở Thăng Long 9
tuổi ND mồ côi cha, 11 tuổi mồ côi mẹ Năm
19 tuổi đi thi Hương ở trường thi Sơn Nam,
nhưng chỉ đậu tam trường Vốn từ trước ND
được cha cho làm con nuôi một viên quan võ
họ Hà tòng sự ở Thái Nguyên Ông này
không có con trai, nên khi ông mất, ND được
tập ấm nối theo võ chức của cha nuôi (1789)
?: Thời đại mà Nguyễn Du sống là khoảng
thời gian nào? Có đặc điểm xã hội ntn?
- Ông sinh trưởng trong 1 thời đại có nhiều
biến động dữ dội (giai đoạn cuối TK 18 đầu
TK 19) chế độ phong kiến VN khủng hoảng
trầm trọng, phong trào nông dân nổi lên khắp
I Tìm hiểu tác giả
1 Cuộc đời :
Nguyễn Du (1765 - 1820) tên tự:
Tố Như, hiệu là Thanh Hiên Quê
ở làng Tiên Điền, huyện NghiXuân, Hà Tĩnh
* Gia đình : Sinh trưởng trong 1
gia đình đại quí tộc có truyền thốngvăn học
* Thời đại : giai đoạn lịch sử đầy
biến cố (giai đoạn cuối TK 18 đầu
TK 19)
Trang 3nơi, đỉnh cao là khởi nghĩa TS đánh đổ các
tập đoàn PK Lê – Trịnh – Nguyễn – Thanh
xâm lược Phong trào TS thất bại, chế độ PK
triều Nguyễn thiết lập
? : Những biến động của giai đoạn lịch sử ấy
đã tác động ntn đến cuộc đời ông ?
- Trong những biến động dữ dội của lịch sử
nhà thơ đã sống nhiều năm lưu lạc, tiếp xúc
với nhiều cảnh đời
?: Đọc phần giới thiệu Nguyễn Du em hiểu gì
về con người nhà thơ?
Hs: Trả lời theo Sgk
GV(BS): ND là con người có trái tim giàu
yêu thương Mộng Liên Đường chủ nhân
trong lời đề tựa “Truyện Kiều” cũng đã đề
cao tấm lòng của ông với con người, cuộc
đời: “Lời văn nhả ra như máu chảy ở đầu
ngọn bút, nước mắt thấm trên tờ giấy, khiến
ai đọc đến cũng phải thấm thía, ngậm ngùi
đau đớn đến đứt ruột…Nếu không phải có
con mắt trông thấy sáu cõi, tấm lòng nghĩ
suốt cả nghìn đời thì tài nào có cái bút lực
Nôm Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc, danh
nhân văn hoá
GV(MR):
Về thơ chữ Hán, ông có Thanh Hiên thi
tập; Nam Trung tạp ngâm; Bắc Hành tạp lục
Về phương diện kết tinh nghệ thuật thì thơ
chữ Hán ND đã đạt đến trình độ cổ điển, đỉnh
cao của nền văn học Trung đại VN Nhưng về
tư tưởng, thơ ông như một khối trầm tích lớn,
phần chìm của “tảng băng trôi” Nỗi buồn thế
sự đầy u ẩn của nhà thơ cứ như một cơn gió
lạnh mà cấp độ không đồng đều thổi qua
những bài thơ trong cuộc đời đầy gió bụi Nỗi
đau đời và thương mình đã đọng thành một
ám ảnh thương tâm
Thơ chữ Hán ND đã đạt đến chiều sâu tâm
tưởng có ý nghĩa phủ nhận XH đương thời,
cái lồng cũi vô hình mà nhà thơ đang sống
2 Con người :
Nguyễn Du là người có kiếnthức sâu rộng, am hiểu văn hoá dântộc, văn chương TQ Vốn sốngphong phú Có trái tim nhân đạo,giàu yêu thương Là một thiên tàivăn học
3 Sự nghiệp văn chương
Trang 4- Về thơ chữ Nôm, ông có “Văn tế sống 2 cô
gái Trường Lưu”, “Văn chiêu hồn”; kiệt xuất
nhất là Đoạn trường tân thanh thường gọi
Truyện Kiều
Thơ Nôm ông viết là bóng của cái hình thực,
một XH có thực mà nhà thơ đang sống Ông
nhỏ lệ khóc thương cho mọi kiếp người trong
?: Theo dõi phần giới thiệu SGK, em hãy cho
biết Truyện Kiều có nguồn gốc từ đâu?
?: Vậy truyện Kiều có phải là tác phẩm phiên
dịch hay không? Giá trị của tác phẩm ở đâu?
® Không là 1 tác phẩm dịch mà là sáng tạo
của Nguyễn Du
- Phần sáng tạo rất lớn của ND đã quyết định
thành công của tác phẩm : nghệ thuật tự sự,
kể chuyện bằng thơ, xây dựng nhân vật, miêu
tả thiên nhiên
- Bằng thiên tài nghệ thuật và tấm lòng nhân
đạo sâu xa, Nguyễn Du đã làm cho tác phẩm
trở thành 1 kiệt tác vĩ đại
ND có thêm bớt với nền của bức tranh bằng
độ đậm nhạt, sáng tối khác đi để từ đó một
thế giới nhân vật hiện lên vừa đa dạng, vừa rõ
nét, mới mẻ đến ngạc nhiên Thành công đột
xuất này phải nhờ vào tài năng khắc hoạ, vào
nghệ thuật dẫn truyện, vào sự tinh tế của văn
chương của nghệ sĩ thiên tài – nghĩa là một
bản lĩnh Bản lĩnh ấy truyền cho tác phẩm
một linh hồn, một thông điệp nghệ thuật và tư
tưởng với những hàm nghĩa nhiều tầng
?: Dựa vào nội dung tóm tắt truyện Kiều
trong SGK, em hãy lần lượt kể lại truyện theo
3 đoạn ?
HS : Đọc, nắm chắc nội dung ở nhà :
- Kể lại ngắn gọn, cô đọng bằng chính ngôn
ngữ của mình (không biến thành lời phân
Trang 5? : Em hãy chỉ ra những giá trị lớn về nội
dung của TK ?
? : Tại sao nói truyện Kiều có giá trị hiện
thực cao?
- Giá trị hiện thực
+ Bức tranh hiện thực về XHPK bất công, tàn
bạo chà đạp lên cuộc sống con người
+ Số phận bất hạnh của người phụ nữ đức
hạnh, tài hoa trong XHPK (giáo viên lấy dẫn
chứng trong truyện minh hoạ)
? : Em hiểu giá trị nhân đạo của truyện được
thể hiện ở những điểm nào?
- Giá trị nhân đạo sâu sắc:
+ Là tiếng nói thương cảm trước số phận bi
kịch của con người
+ Lên án, tố cáo những thế lực tàn bạo xấu
xa
+ Khẳng định, đề cao tài năng, nhân phẩm và
những khát vọng chân chính của con người
Gv: minh hoạ bằng một vài dẫn chứng ngắn
gọn và chọn lọc
? : Khái quát những đặc sắc về giá trị nghệ
thuật của tác phẩm ?
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật :
Đọc TK, người ta nhớ đến nhân vật hơn đến
cốt truyện Đó là nhờ vào cách xây dựng nhân
vật của ND Cách xây dựng ấy nhờ vào vốn
sống dồi dào của tác giả tạo nên cái chất liệu ;
nhờ vào vốn học, dùng lối điển nhân để tinh
lọc của cổ hoa, cổ thi Vì thế, nhân vật dù là
chính diện hay phản diện, chỉ bằng vài chấm
phá đơn sơ đã trở thành một nguyên khối,
một cá tính, một con người có thực : Tú Bà,
MGS – phường buôn thịt bán người vì lợi, vì
tiền mà đang tay vùi hoa dập liễu ; Hoạn Thư
đã đày đoạ TK không chỉ vì ghen tuông ;
HTH danh vị cao sang mà nhân tâm hèn hạ ;
Trong xây dựng nhân vật, ND kết hợp giữa
miêu tả ngoại hình với khắc hoạ nội tâm, tả
cảnh với tả tình, đặt cảnh và tình trong những
trường hợp cụ thể của nhân vật Bao nhiêu
lần Kiều đánh đàn mà không lần nào giống
lần nào
=> Ngôn ngữ văn học dân tộc và thể thơ lục
3 Giá trị truyện Kiều:
a Về nội dung: có 2 giá trị lớn
- Giá trị hiện thực cao
- Giá trị nhân đạo sâu sắc
b Về nghệ thuật :
- Kết tinh thành tựu nghệ thuật vănhọc dân tộc trên tất cả các phươngdiện ngôn ngữ và thể loại
- Nghệ thuật đặc sắc:
+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật.+ Nghệ thuật sử dụng ngôn từ
Trang 6bát đã đạt tới đỉnh cao Tiếng Việt trong
truyện Kiều hết sức giàu và đẹp không chỉ có
chức năng phản ánh, thể hiện cảm xúc mà
còn có chức năng thẩm mĩ
- Nghệ thuật sử dụng ngôn từ :
Cùng với thành công về xây dựng nhân vật,
TKiều của NDu còn được viết ra bởi một
phong cách ngôn ngữ bậc thầy Ngôn ngữ ở
đó đúng là đẹp, giản dị mà sang trọng ; ngắn
gọn mà dư ba ; dân gian mà bác học Ngay
khi lược thuật diễn biến thời gian như từ cuối
hạ đến xuân – một năm vần xoay chuyển
động, khó ai viết được 2 câu :
Sen tàn cúc lại nở hoa
Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân
=> Sự sáng tạo trong Tkiều của NDu còn
nhờ dựa vào kiến thức của thơ ca bác học
Hai nguồn học vấn này tạo nên sự đặc sắc của
văn chương Cộng hưởng với ngôn ngữ điêu
luyện ấy bút pháp tự sự lại vừa là của bút
pháp trữ tình + thể thơ dân tộc Bởi vậy TK
vừa là một kiến trúc đồ sộ vừa tinh vi Nó là
khối toàn bích đa chiều
GV(lưu ý) : Giá trị nội dung, nghệ thuật sẽ
được thể hiện rõ hơn qua những đoạn trích
TK sẽ học
………
………
4 Củng cố : ( 2’) Nội dung bài học: Cuộc đời và sự nghiệp của ND
Nội dung và giá trị của Truyện Kiều
5.
Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị bài sau (5’)
* Hướng dẫn Hs học ở nhà
- Nắm chắc nội dung bài học, Tập tóm tắt tác phẩm
* Hướng dẫn Hs chuẩn bị bài: Chị em Thúy Kiều
+ Đọc kĩ văn bản + chú thích sgk, chia bố cục, Soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn
+ Viết đoạn văn miêu tả vẻ đẹp chị em Kiều
+ Bút pháp nghệ thuật khi miêu tả chị em Kiều
E Rút kinh nghiệm:
Trang 71 Kiến thức: Hs hiểu được bút pháp nghệ thuật tượng trưng, ước lệ của Nguyễn Du
trong miêu tả nhân vật
- Cảm hứng nhân đạo của ND : ngợi ca vẻ đẹp, tài năng của con người qua một đoạntrích cụ thể
2 Kĩ năng: Đọc - hiểu một văn bản truyện thơ trong văn học trung đại.
- Theo dõi diễn biến sự việc trong tác phẩm truyện
- Có ý thức liên hệ với văn bản có liên quan để tìm hiểu nhân vật
- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu cho bút pháp nghệ thuật cổđiển của ND trong văn bản
* Các KNS cơ bản cần được giáo dục:
- Kỹ năng giao tiếp, nhận thức, ra quyết định, sáng tạo
3 Thái độ : Giáo dục lòng nhân ái, trân trọng cái đẹp.
dụng ngôn ngữ, tiếp nhận văn bản, tư duy, sử dụng CNTT để sưu tầm tư liệu; phẩmchất tự chủ, tự tin
B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1.Giáo viên : SGV , Nâng cao Ngữ văn 9.Bình giiảng NV 9,Truyện Kiều
2 Học sinh: Đọc, trả lời câu hỏi Sgk;
C Phương pháp
1, Phương pháp : Đọc diễn cảm, phân tích, bình, vấn đáp.
2, Kĩ thuật dạy học : Động não, trình bày 1 phút
D.Tiến trình giờ dạy:
* Giới thiệu bài :Trong Truyện Kiều ta bắt gặp rất nhiều nhân vật nhưng
mỗi nhân vật lại được ND khắc hoạ với một nét vẽ khác nhau Mà bút pháp đặc sắcnhất của ND trong Truyện Kiều là miêu tả nhân vật Hai bức chân dung TK, TV là sựminh chứng cho nét vẽ tuyệt diệu của ông…
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
Hoạt động 1 ( 3’) ( PP: vấn đáp, thuyết I Giới thiệu chung
Trang 8?: Căn cứ vào chú thích em hãy nêu vị trí
của đoạn trích? Số câu trong đoạn?
- Phần mở đầu là dẫn dắt vào truyện và
giới thiệu gia đình nhà Kiều:
“Trăm năm trong cõi người ta
………
Vương Quan là chữ nối dòng nho gia
Đầu lòng hai ả tố nga…”
- “ả”: cô (tiếng miền Trung)
=> Những chú thích còn lại tìm hiểu trong
phần phân tích
?: Theo em, vì sao có thể tách đoạn văn
bản này thành một văn bản độc lập mang
tên Chị em Thúy Kiều ?
- Vì đoạn này diễn đạt trọn vẹn một nội
dung: tài sắc của chị em T.Kiều
?: Vậy có thể đặt tiêu đề khác cho văn
bản này được không?
- Tài sắc chị em Thuý Kiều
?: Dựa vào nội dung em có thể chia VB
thành mấy phần ? Tương ứng với những ý
chính nào?
- P1: giới thiệu khái quát 2 chị em TK
- P2: gợi tả vẻ đẹp của TV
- P3: gợi tả vẻ đẹp và tài năng của TK
- P4: nhận xét chung về cuộc sống của 2
chị em.?: Nội dung trọng tâm nằm ở phần
nào của VB? Vì sao em lại nghĩ như thế?
- Phần miêu tả tài sắc của Kiều ® Vì
Trang 9chiếm lượng câu chữ nhiều nhất, điều
Nguyễn Du muốn thể hiện
?: Trong văn bản có sự kết hợp của các
phương thức biểu đạt nào? Phương thức
nào nổi bật nhất?
?: Trích đoạn cũng như toàn bộ tác phẩm
được tác giả truyền đạt bẳng thể loại
nào? Theo em ưu thế của thể loại này là
gì?
- Ưu thế: Truyền cảm, dễ đọc, dễ thuộc,
dễ nhớ, dễ đi vào lòng người…
Đầu lòng hai ả tố nga
Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân
?: Em hiểu ntn về từ “tố nga”? Phân tích
ý nghĩa của cách dùng từ này?
- Tố nga: chỉ cô gái đẹp T.giả đã ví vẻ
đẹp của TV–TK với vẻ đẹp trong trắng
cao quí của nàng tiên trên cung Quảng
theo truyền thuyết
GV: Người chưa hiện ra, tên chưa gọi rõ
mà vẻ đẹp như hiện ra trước mắt người
đọc Tạo được ấn tượng đẹp ấy là nhờ vào
nghệ thuật dẫn truyện của tác giả
?: Vẻ đẹp ấy được gợi tả qua những hình
ảnh nào?
- Vẻ đẹp :
Mai cốt cách/ tuyết tinh thần
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười
?: Em hiểu nghĩa của 2 câu thơ trên ntn?
- Cốt cách thanh tao, mảnh dẻ như mai,
tinh thần trong trắng như tuyết Mỗi người
có một vẻ khác nhau nhưng đều hoàn
thiện, hoàn mĩ
?: Trong 2 câu thơ trên,khi miêu tả vẻ đẹp
chung của 2 chị em,ND đã sử dụng những
biện pháp nghệ thuật nào?
- Phương thức: tự sự + miêu tả và biểucảm
- Thể loại: Thơ lục bát
3 Phân tích:
a Vẻ đẹp chung của chị em Thuý Kiều
và Thuý Vân:
Trang 10-> ước lệ, tượng trưng, tiểu đối, thành
ngữ
- Tác giả đã đem cái đẹp tao nhã, quí phái
của thiên nhiên (cốt cách của cây mai với
sự trắng trong của tuyết) để ví với vẻ đẹp
hình dáng, tâm hồn của con người
=> Đó chính là bút pháp nghệ thuật ước lệ
tượng trưng trong văn thơ cổ
- Nhịp thơ 3/3 tạo ra ý thơ nhịp nhàng; sự
cân đối giữa hình thức và tâm hồn
- đối ý, còn gọi là tiểu đối
- Sử dụng thành ngữ
?: Sự kết hợp của nhiều phương thức trên
đem lại hiệu quả gì cho đoạn thơ?
® Vừa kể việc, vừa khắc hoạ nhân vật,
vừa bộc lộ thái độ của tác giả
?: Qua cách miêu tả của tác giả em hình
dung ntn về vẻ đẹp của 2 nàng Kiều?
?: Bốn câu thơ trên còn hé lộ thái độ nào
của tác giả với 2 chị em TK – TV?
- Trân trọng, ưu ái, nâng niu…
?: Trong phần 1, t/giả giới thiệu vẻ đẹp
hoàn thiện, hoàn mĩ của chị em TK và TV
theo thứ tự chị trước em sau Nhưng khi
đi vào khắc hoạ chân dung mỗi người
t/giả đã thay đổi vị trí ntn?
- Thay đổi vị trí em trước, chị sau
GV(ĐVĐ): Sự thay đổi đó có ý nghĩa ntn,
chúng ta đi tìm hiểu bức chân dung thứ
- Trang trọng: vẻ đẹp cao sang, quí phái,
khác thường của người phụ nữ, ít người
sánh được
GV(dẫn): Vẫn là bút pháp nghệ thuật ước
lệ với những hình tượng quen thuộc
Vẻ đẹp hoàn hảo về hình thức vàtâm hồn : duyên dáng, thanh cao, trongtrắng, mỗi người một vẻ
b
Vẻ đẹp của Thuý Vân
Trang 11nhưng khi tả TV, ngòi bút của Ng.Du lại
trăng, hoa, ngọc, mây, tuyết?
- là các biểu tượng đẹp đẽ của thiên nhiên
?: Khi miêu tả vẻ đẹp của TV, tác giả
không chỉ sử dụng những hình ảnh trăng, hoa, ngọc, mây, tuyết mà đi kèm với những hình ảnh này là các từ: đầy đặn,
nở nang, cười, thốt, đoan trang Em hãy chỉ ra tác dụng của những từ đó?
- ẩn dụ, ước lệ tượng trưng: lấy vẻ đẹp quíphái của thiên nhiên để ví với vẻ đẹp củaTV
- Đầy đặn, nở nang: chỉ sự viên mãn, trònđầy, ổn định
- Cười, thốt, đoan trang: nghiêm túc, đứngđắn, ăn nói chừng mực
?: Tác giả còn sử dụng biện pháp nghệ
thuật nào khi miêu tả TV?
- nhân hoá: vẻ đẹp khiến cho thiên nhiênphải rút lui, nhường nhịn
GV(giảng): Là những từ ngữ miêu tả bề
ngoài nhưng nó lại nói đến đức hạnh bêntrong con người nàng Đây chính là dụng
ý của t.giả Ông muốn chắt lọc vẻ đẹp của
TV ở khía cạnh hài hoà, dung hoà giữanhan sắc và đức hạnh Nhan sắc làm tươitắn cho đức hạnh Ngược lại đức hạnh làmcho nhan sắc trở nên thuỳ mị, nết na
?: Dựa vào nét bút của Ng.Du hãy tưởng
tượng và miêu tả vẻ đẹp của TV bằng lời văn của em?
Trang 12Hs Tự bộc lộ
?: Sau khi miêu tả vẻ đẹp của TV bằng lời
văn của mình, em hãy đưa ra lời bình
luận, đánh giá về vẻ đẹp của TV?
?: Có ý kiến cho rằng vẻ đẹp của TV là vẻ
đẹp tạo được sự êm đềm, hoà hợp với
thiên nhiên Theo em có đúng không? Vì
sao?
- Đúng
?: Có ý kiến cho rằng khi miêu tả vẻ đẹp
của TV, ND đã dự báo số phận cuộc đời
của nàng, heo em, với cách miêu tả như
thế Nguyễn Du đã dự báo cuộc đời Thuý
Vân sẽ diễn ra theo chiều hướng nào?Vì
sao?
® Dự báo số phận bình yên, suôn sẻ.Vì vẻ
đẹp của TV là vẻ đẹp đoan trang, thuỳ mị,
phúc hậu, khiêm nhường đến mức vẻ đẹp
của thiên nhiên cũng phải chịu nhường,
chịu thua Vẻ đẹp ấy nó vẫn nằm trong
vòng tròn trời đất, vẫn trong qui luật của
tự nhiên
GV(Bình): Chân dung TV là chân dung
tính cách số phận hội tụ đầy đủ các yếu tố
của khuôn vàng thước ngọc: công, dung,
ngôn, hạnh Vẻ đẹp của một vầng thiên
nhiên tròn trịa, viên mãn ấy sẽ dự báo cho
TV một cuộc đời bình lặng, suôn sẻ
Trong suốt dọc tác phẩm ta thấy TV có
một cuộc sống bình lặng, hạnh phúc bên
chàng Kim
GV(chuyển ý): Tả TV như thế đã là đẹp,
đã hay, kết thúc như thế là gọn Nhưng
trong mối liên kết của mạch thơ, người kể
truyện như lấy được đà để tôn vinh nhân
vật thứ 2 tiếp nối…
H/s đọc "Kiều - não nhân"
?: Nêu nhận xét của em về số câu thơ
miêu tả TK? Từ đó em hiểu gì về thái độ
của nhà thơ đối với nhân vật TK?
- Gấp 3 lần số câu thơ miêu tả TV => sự
ưu ái quan tâm đặc biệt của nhà thơ với
nhân vật trung tâm của mình
?: Tại sao tác giả lại miêu tả Vân trước
Vẻ đẹp đoan trang, thuỳ mị, phúchậu, khiêm nhường
c
Vẻ đep của Thuý Kiều:
Trang 13Kiều sau khác với phần giới thiệu? Điều
đó có ý nghĩa gì?
- TV được miêu tả với vẻ đẹp hoàn hảo
thì vẻ đẹp của Kiều còn vượt lên trên cái
hoàn hảo ấy TV là điểm tựa để cho Kiều
nhấn mạnh vẻ đẹp vượt trội của Kiều
+ Sắc sảo: là tài, là trí tuệ, là khả năng
nhận thức nhanh nhạy, thông minh và ứng
xử linh hoạt, kịp thời của Kiều
+ Mặn mà: là tình, tính cách nồng hậu,
say đắm, sâu lắng không nhạt nhẽo vô
tâm
?: Em hãy chỉ ra BPNT mà t/giả sử dụng
trong câu thơ? T/giả muốn nhấn mạnh
nội dung gì thông qua NT đó?
-> Nghệ thuật đòn bẩy so sánh tăng tiến +
từ láy
=> Vẻ đẹp vượt trội về nhan sắc, trí tuệ,
tâm hồn
?: Qua đó ta thấy tác giả miêu tả Kiều
khác Vân ở điểm nào?
- Vân: t/giả chỉ miêu tả sắc đẹp
- Kiều: t/giả tả trên 2 phương diện: sắc và
tài
?: Miêu tả TV, tác giả đã tả gần đủ
đường nét trên khuôn mặt Song ở TK,
/tgiả tập trung tả chi tiết nào?
- Đôi mắt, lông mày
?: Đôi mắt và lông mày của TK được ví
với hình ảnh nào? Em hiểu ntn về hình
ảnh này?
- chú thích/sgk.
?: Từ đôi mắt, ánh mắt ấy cho thấy vẻ đẹp
nào của TK? Vì sao?
* Sắc đẹp :
Trang 14- Vẻ đẹp tâm hồn Vì đôi mắt là phần tinh
anh của tâm hồn; cái sắc sảo của trí tuệ,
cái mặn mà của tâm hồn đều liên quan
đến đôi mắt
?: Tại sao khi miêu tả TV t/giả tập trung
tả tỉ mỉ cụ thể khuôn mặt, đôi mày mái
tóc, làn da, nụ cười, giọng nói Còn tả TK
t/giả chỉ đặc tả đôi mắt?
GV: ở đây ta thấy rõ dụng ý của t/giả khi
miêu tả TV trước hết chú ý đến khuôn
mặt, đường nét phúc hậu hài hoà Còn với
TK, đây là vẻ đẹp trừu tượng, con người
tha hồ tưởng tưởng vẻ đẹp ấy theo ý
mình Đó là đôi mắt, màu mắt, ánh mắt
trong xanh êm ả như làn nước mùa thu
Đôi mắt biết nói, đôi mắt là cửa sổ của
tâm hồn Nhìn vào đôi mắt ấy ta có thể soi
thấy tâm hồn và chính cuộc đời nàng
?: Vẻ đẹp vượt trội của TK được N/Du
dùng những hình ảnh, điển tích nào để so
sánh?
+ Hoa ghen / liễu hờn
Nghiêng nước, nghiêng thành
?: Em hiểu ntn về các hình ảnh, điển tích
này?
- Vẻ đẹp vượt ngưỡng, vượt trội cả thiên
nhiên; vẻ đẹp có sức lôi cuốn mạnh mẽ,
tạo sự ganh ghét, đố kị của tạo hoá, thiên
GV(bình): Nếu như thiên nhiên dùng để
tả TV là thiên nhiên viên mãn, ổn định,
tròn đầy thì khi tả TK thiên nhiên lại sống
động hơn, biến hoá hơn Thiên nhiên dùng
để tả TV đã nhường nhịn, chịu thua, rut
lui để nàng có cuộc sống hạnh phúc vì vẻ
đẹp ấy nó dung hoà với thiên nhiên, tạo
hoá Còn vẻ đẹp của TK vượt ngưỡng,
vượt trội Vẻ đẹp ấy đã khiến cho tạo hoá,
thiên nhiên hờn ghen vì không có sắc đẹp
Vẻ đẹp của một giai nhân tuyệt thế,đẹp toàn vẹn, cả về hình thể lẫn tâmhồn, không có cái đẹp nào sánh kịp
Trang 15mặn mà, không có sức lôi cuốn, không trẻ
trung và tràn đầy sức sống bằng nàng
Đây là vẻ đẹp phi thường, nó khiến cho
thiên nhiên, taọ hoá ganh ghét, đố kị tìm
cách đối chọi, tìm cách bầm dập để trả
thù Hồng nhan đa chuân; hồng nhan bạc
mệnh “đã cho lấy kiếp hồng nhan – làm
cho cho hại cho tàn cho cân”
GV(chuyển ý): 2 câu thơ đầu trong phần
này khái quát sắc đẹp, tài năng của TK; 4
câu tiếp nói về sắc đẹp của nàng Câu thơ
thứ 4 vừa tổng kết về nhan sắc vừa giới
thiệu được tài năng của TK Nếu như sắc
đẹp của nàng là đệ nhất thế gian thì tài
năng của nàng may ra mới có được một
người như thế nữa…
?: Tài năng của TK được tác giả giới
thiệu ntn? Liệt kê và phân tích?
- Thông minh vốn sẵn
- Cầm, kì, thi, hoạ, ca, ngâm
- Sáng tác : ‘Bạc mệnh’
?: Thông minh vốn sẵn ?
- Tạo hoá đã ưu ái ban cho nàng, không
phải học mà tự có : nó giúp cho nàng có
được tài năng vượt trội : ‘Học ít, hiểu
nhiều’
?: Em có nhận xét gì về tài năng của
Kiều?
=> phong phú, đa dạng
?: Em hãy tìm những từ ngữ diễn tả được
mức độ tài năng của TK?
- đủ mùi, làu, pha nghề, nghề riêng, ăn
GV: Đó là cách toàn diện hoá, lí tưởng
nhân vật theo quan niệm thẩm mĩ PK
Nhân vật được lí tưởng hoá về mọi mặt
? : Tác giả đã đặc biệt nhấn mạnh năng
lực nào của kiều qua câu thơ : Cung
thương một trương ?
- Đánh đàn, sáng tác lên cung đàn Bạc
mệnh
* Tài năng :
Trang 16?: Bản nhạc hay nhất của Kiều có tên
“Bạc mệnh” Tại sao đó là bản nhạc hay
nhất?
- Đó là bản nhạc ghi lại tiếng lòng của trái
tim đa sầu, đa cảm
GV: Bản nhạc có sức quyến rũ như một
định mệnh dai dẳng bám lấy cuộc đời
nàng Đó là bản đàn của tình cảm, tâm
hồn thể hiện tài năng hơn người Nó ghi
lại tiếng lòng của trái tim đa sầu đa cảm
?: Tất cả vẻ đẹp, tài năng, tình cảm, tâm
hồn đã dự báo cho TK một số phận ntn?
® Dự báo định mệnh nghiệt ngã, trắc trở
® Vẻ đẹp của Kiều là sự kết hợp của cả
sắc - tài - tình Tài năng của TK đã đạt
đến mức lí tưởng theo quan niệm thẩm mĩ
PK: cầm – kì - thi – hoạ Đúng là 1 giai
nhân tuyệt thế Đặc biệt tài đàn, vượt lên
trên mọi người Nhưng “chữ tài đi với chữ
tai một vần”, “trời xanh quen thói má
hồng đánh ghen”.Vẻ đẹp ấy báo hiệu lành
ít, dữ nhiều Số phận TK rồi sẽ đau khổ,
gian truân, dâu bể vì cái tài, cái sắc đó :
Thanh lâu 2 lượt, thanh y 2 lần
Có tài mà cậy chi tài
Chữ tài liền với chữ tai một vần
Chân dung Kiều là chân dung mang tính
cách số phận
GV(C.ý): 2 bức chân dung 2 số phận,
nhưng những dự báo này là câu chuyện về
sau Còn lúc này cuộc đời của 2 chị em
chưa có một vệt mực rây vào, vẫn trinh
nguyên, thanh sạch
?: Tác giả nhận xét ntn về cuộc sống của
2 chị em TK – TV qua 4 câu thơ cuối?
GV(bình): Nếu như 4 câu thơ đầu ND
vén bức mành để mọi người ngắm, ngợi
khen thì 4 câu thơ cuối là bức mành che
chắn cho 2 bức tranh tố nữ Câu chuyện
về cuộc sống phong lưu, khuôn phép, đức
hạnh, nền nã của 2 chị em đến tuổi lấy
chồng nhưng vẫn đoan trang, đài các, cao
gi Nhưng câu chuyện “xuân xanh xấp xỉ”