Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng.. b) Một cây làm chẳng nên non.. Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách.. Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu[r]
Trang 1NGỮ VĂN 6
HOÁN DỤ
Trang 2TIẾT 102:
Trang 3Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.
(Tố Hữu)
Ví dụ:
Trang 4Áo nâu
Áo xanh
Chỉ người nông dân
Chỉ người công
nhân
Áo và
người có quan hệ gần gũi
Nông thôn
Thị thành
Những người sống ở nông thôn
Vật chứa đựng Vật bị chứa đựng
Đặc điểm,
tính chất
Sự vật có đặc điểm, tính chất
Trang 5CÁCH DIỄN ĐẠT CỦA TÁC GIẢ TỐ HỮU
CÁCH DIỄN ĐẠT BÌNH THƯỜNG
Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành
Trang 6*Ghi nhớ :
Hoán dụ là gọi tên sự vật hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với
nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt
Trang 7Ví dụ:
a Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cùng thành cơm.
(Hoàng Trung Thông)
b Một cây làm chẳng lên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
Trang 8CÂU HỎI THẢO LUẬN
- Bàn 1,2: Tìm hiểu ví dụ a
Em hiểu từ bàn tay như thế nào?
Giữa bàn tay với sự vật mà nó biểu thị có quan hệ gì?
- Bàn 3,4: Tìm hiểu ví dụ b
Em hiểu từ một và ba như thế nào?
Giữa một và ba với số lượng mà nó biểu thị có quan hệ gì?
- Bàn 5,6: Tìm hiểu ví dụ c
Em hiểu từ đổ máu như thế nào?
Giữa đổ máu với hiện tượng mà nó biểu thị có quan hệ gì?
Trang 9Bàn tay Chỉ người lao động
Lấy bộ phận để chỉ toàn thể
Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng
Lấy dấu hiệu của hiện tượng để gọi hiện tượng
Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng
Trang 10b) Một cây làm chẳng nên non.
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
( Ca dao )
d) Áo nâu liền với áo xanh
Nông dân cùng với thị thành đứng lên
( Tố Hữu )
a) Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
( Hoàng Trung Thông )
c) Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
( Tố Hữu )
Lấy vật chứa đựng để gọi vật
bị chứa đựng
Lấy dấu hiệu của hiện tượng
để gọi hiện tượng
Trang 11Ghi nhớ:
Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp là :
- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể ;
- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng ;
- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật ;
- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.
Trang 12Bài 1 (sgk/84)
Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho
biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì
a Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm
đói rách Làng xóm ta ngày nay bón mùa nhộ nhịp cảnh làm ăn tập thể
(Hồ Chí Minh)
b Vì lợi ích mười năm phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người
(Hồ chí Minh)
c Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay
(Tố Hữu)
d Vì sao? Trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên người: Hồ chí Minh
(Tố Hữu)
Trang 131 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và
cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán
dụ là gì
a) Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh
năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể.
Trang 141 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau
và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép
hoán dụ là gì
b) Vì lợi ích mười năm phải trồng cây ,
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.
( Hồ Chí Minh )
II - LUYỆN TẬP
mười năm : trăm năm
Mười năm Trăm năm
thời gian trước mắt thời gian lâu dài.
Quan
Trang 151 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau
và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì
c) Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.
( Tố Hữu)
sự vật.
Áo chàm
Áo chàm người dân Việt Bắc.
Quan hệ dấu hiệu của sự vật
II - LUYỆN TẬP
II - LUYỆN TẬP
Trang 161 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau
và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì
d) Vì sao? Trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên người: Hồ Chí Minh
Trang 17- Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng sự vật, hiện tượng khác.
- Gọi tên sự vật, hiện tượng bằng tên sự vật, hiện tượng khác;
- Có tác dụng tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diến đạt Dựa vào quan hệ tương đồng
- Dấu hiệu của sự vật - sự vật
- Cụ thể - trừu tượng
Em đã sống bởi vì em đã thắng
Cả nước bên em quanh giường nệm trắng
Trang 1814
Điền từ còn thiếu vào dấu …để hoàn chỉnh đoạn khái niệm Hoán dụ sau đây ?
Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiên tượng, khái niệm
bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác
có quan hệ … với nó nhằm tăng sức gợi hình,
gợi cảm cho sự diễn đạt
gần gũi
Trang 1915
Có 4 kiểu hoán dụ là :
- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể;
- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng;
- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật;
- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.
Trang 21Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ
sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?
Em đã sống bởi vì em đã thắng
Cả nước bên em, quanh giường nệm trắng
(Tố Hữu)
sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?
Cả nước những người sống trên đất nước ta.
Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng
Trang 22sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?
Mồ hôi mà đổ xuống đồng Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương.
(Ca dao)
Mồ hôi chỉ sự lao động nặng nhọc, vất vả Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật