Các câu trên không phải là kiểu câu cảm thán vì không có hình thức đặc trưng của kiểu câu này... 4) Hãy nhắc lại đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn, câu cầu khiến và câu [r]
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
1 Xác định câu nào là câu cầu khiến? Hãy chỉ ra hình thức và chức năng của câu cầu khiến đó?
- Các em đừng khóc Trưa nay các em được về nhà cơ mà Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nữa
(Thanh Tịnh)
Trả lời:
Câu cầu khiến là: Các em đừng khóc
Hình thức: từ “đừng”
Chức năng: khuyên bảo, động viên.
2 Qua ví dụ em hãy nêu lại đặc điểm hình thức và chức năng
Trang 3I Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán:
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
a) Hỡi ơi Lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng Lão cũng có thể làm liều như ai hết Một người như thế ấy! Một người đã khóc vì trót lừa một con chó! Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm, láng giềng Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót
Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn
(Lão Hạc, Nam Cao)
Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội, Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?
Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
- Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?
(Nhớ rừng, Thế Lữ)
Trang 4I Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán:
Tiết 86 CÂU CẢM THÁN
Trả lời câu hỏi: Câu cảm thán
a) Hỡi ơi Lão Hạc!
b) - Than ôi!
Từ ngữ cảm thán: hỡi ơi, than ôi, chao ôi, ô hay, biết bao, xiết
bao, biết chừng nào
-Các từ: lạ, quá, thật, ghê, dường nào, biết mấy, biết
bao Thường đứng sau tính từ để tạo câu cảm thán
-kết thúc câu cảm thán thường có dâu chấm than(!)
a) Biết bao người lính đã xả thân cho tổ quốc !
Trang 5I Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán:
* Ví dụ:
Tiết 86 CÂU CẢM THÁN
Trả lời câu hỏi: Câu cảm thán
a) Hỡi ơi Lão Hạc!
b) - Than ôi!
Từ ngữ cảm thán: hỡi ơi, than ôi, chao ôi, ô hay, biết bao,
xiết bao, biết chừng nào
-Các từ :lạ, quá, thật, ghê, dường nào, biết mấy, biết
bao Thường đứng sau tính từ để tạo câu cảm thán-kết thúc câu cảm thán thường có dâu chấm than (!)
Chức năng :Bộc lộ cảm xúc trực tiếp của người nói (viết ) Xem ghi nhớ:sgk /44
Trang 8I Đặc điểm hình thức và chức năng can câu cảm thán:
Tiết 86 CÂU CẢM THÁN
II Bài tập :
1/ a)Than ôi ! Lo thay !Nguy thay !
b)Hỡi cánh rừng ghê gớm của ta ơi !
c)Chao ôi, có biết đâu rằng :Hung hăng hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những cử chỉ ngu dại của mình thôi
- Những câu trên là câu cảm thán vì có chứa từ cảm
thán :Than ôi,thay, hỡi, ơi, chao ôi
Trang 9.II Bài tập :
câu sau đây Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm
thán được không ? Vì sao ?
dân dưới chế độ phong kiến.
trước nỗi truân chuyên do chiến tranh gây ra
I Đặc điểm hình thức và chức năng can câu
cảm thán:
Tiết 86 CÂU CẢM THÁN
Trang 10c) Tôi có chờ đâu, có đợi đâu;
Đem chi xuân lại gợi thêm sầu
(Chế Lan Viên - Xuân)
Bộc lộ tâm trạng bế tắc của nhà thơ trước cuộc sống
(trước Cách mạng tháng Tám).
d) Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ ?
(Tô Hoài - Dế Mèn phiêu lưu kí)
Bộc lộ cảm xúc ân hận của Dế Mèn trước cái chết thảm thương, oan ức của Dế Choắt
Trang 11a) Ai làm cho bể kia đầy
b) Xanh kia thăm thẳm từng trên
Vì ai gây dựng cho nên nỗi này ?
(Chinh phụ ngâm khúc)
c) Tôi có chờ đâu, có đợi đâu;
Đem chi xuân lại gợi thêm sầu
(Chế Lan Viên - Xuân)
d) Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ ?
(Tô Hoài - Dế Mèn phiêu lưu kí)
Các câu trên không phải là kiểu câu cảm thán vì không có hình thức đặc trưng của kiểu câu này.
Trang 12 Bài tập 3: Thảo luận nhóm
Trang 134) Hãy nhắc lại đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn, câu cầu khiến và câu cảm thán.
Trang 14* Nối cột A và cột B cho phù hợp :
Cột A Cột B
Câu trần thuật Ô ,cái áo bông này đẹp ghê !
Câu nghi vấn Các bạn ơi,hãy chịu khó đợi một
tí !Câu cầu khiến Người thuê viết nay đâu?
Câu cảm thán
Trang 16H T H T Ế Ế