TiếT 86 - Thêm trạng ngữ cho câu

Về hình thức, trạng ngữ đứng ở vị trí nào trong câu và thường được nhận biết bằng dấu hiệu nào.. câu và thường được nhận biết bằng dấu hiệu nào?..[r]

Trường THCS Đô thị Việt Hưng

CHÀO CÁC EM!

KIỂM TRA BÀI CŨ :

1 Câu đặc biệt là câu :

A Là câu cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.

B Là câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ

C Trên cao, bầu trời trong xanh không một gợn mây.

D- Lan được đi tham quan nhiều nơi nên bạn hiểu biết rất nhiều.

3 Trong các dòng sau đây, dòng nào không nói lên tác dụng của việc sử dụng câu đặc biệt?

A Bộc lộ cảm xúc

B Gọi đáp.

C Làm cho lời nói được ngắn gọn

D Liệt kê nhằm thông báo sự tồn tại của sự vật, hiện tượng.

4 Trong các câu sau, câu nào không phải là câu đặc biệt?

B Cánh đồng làng.

C Câu chuyện của bà tôi

D Tiếng suối chảy róc rách

Ví dụ :

1 Mùa xuân Cây cối đâm chồi nẩy lộc.

2 Mùa xuân, cây cối đâm chồi nẩy lộc.

Em có nhận xét gì về hai cụm từ mùa xuân trong hai ví dụ trên?

 PHÂN MÔN : TIẾNG VIỆT TUẦN : 22 - TIẾT : 86

 BÀI :

THÊM TRẠNG NGỮ

CHO CÂU

hoang, Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp […]

Tre với người như thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ “văn minh”, “khai hóa” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người Cối xay tre, nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc. (Thép Mới)

1 Xác định trạng ngữ trong mỗi câu.

2 Về ý nghĩa, trạng ngữ có vai trò gì?

3 Về hình thức, trạng ngữ đứng ở vị trí nào trong câu và thường được nhận biết bằng dấu hiệu nào?

nặng nề quay, từ nghìn đời nay , xay nắm

thóc.

(Thép Mới)

1 Trạng ngữ :

Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, đời đời, kiếp kiếp.

Từ nghìn đời nay.

 2 Trạng ngữ có vai trò bổ sung ý nghĩa cho

nòng cốt câu, giúp cho ý nghĩa của câu cụ thể hơn.

 Dưới bóng tre xanh -> Bổ sung thông tin về địa điểm.

 Đã từ lâu đời; đời đời, kiếp kiếp; từ nghìn đời nay -> Bổ sung thông tin về thời gian.

 3 Trạng ngữ có thể đứng đầu câu, cuối

câu, hay giữa câu và thường được nhận

biết bằng một quãng ngắt hơi khi nói, dấu

phẩy khi viết.

Ví dụ/SGK/ tr 39

Dưới bóng tre xanh , đã từ lâu đời , người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng, khai hoang, Tre ăn ở với người,

người, đời đời , kiếp kiếp […]

Tre với người như thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ

“văn minh”, “khai hóa’’ của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người Cối xay tre, nặng nề quay, từ nghìn đời nay , xay nắm thóc.

(Thép Mới)

Lệnh : HS chuyển vị trí của các trạng ngữ trong các câu trên sang những vị trí khác

nhau.

Ví dụ: (Sau khi chuyển vị trí các trạng

ngữ)

Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời,

người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa,

vỡ ruộng, khai hoang, Tre ăn ở , đời đời ,

kiếp kiếp , với người. […]

Tre với người như thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ “văn minh”, “khai hóa” của thực

dân cũng không làm ra được một tấc sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người Từ nghìn đời nay , cối xay tre nặng nề quay, xay nắm thóc.

(Thép Mới)

• Lệnh : HS đọc Ghi nhớ / SGK / tr.39.

I Bài học :

1) Đặc điểm của trạng ngữ :

Ghi nhớ / SGK / tr.39

II Luyện tập :

Bài tập 1 - 3 / SGK / tr.39-40.

• 1 Xác định vai trò của các cụm từ mùa xuân:

• (Hoạt động nhóm)

lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh (Vũ Bằng)

• b) Mùa xuân, cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim ríu rít

(Vũ Tú Nam)

• c) Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân (Vũ

Bằng)

• d) Mùa xuân! Mỗi khi họa mi tung ra những tiếng hót

vang lừng, mọi vật như có sự đổi thay kì diệu (Võ

Quảng)

2 Xác định và phân loại các trạng ngữ :(+ Bài tập

3a)/SGK/tr.40 (Hoạt động nhóm)

 a) Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần

thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi

thơm mát của bông lúa non không? Trong cái vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị

ngàn hoa cỏ Dưới ánh nắng,giọt sữa dân dần đông lại, bông lúa ngày càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời (Thạch Lam)

b) Chúng ta có thể khẳng định rằng: cấu tạo của

tiếng Việt, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh

và lịch sử như chúng ta vừa nói trên đây, là một chứng cớ khá rõ về sức sống của nó.

(Đặng Thai Mai)

Giải bài tập 2/SGK/tr.40:

Trạng ngữ chỉ thời gian.

Trạng ngữ chỉ địa điểm / nơi chốn.

lịch sử như chúng ta vừa nói trên đây ->

Trạng ngữ cách thức.

Hoạt động cá nhân:

ngữ khác và cho ví dụ minh họa.

Khắc sâu kiến thức:

1 Trạng ngữ là gì?

A Là thành phần chính của câu

B Là thành phần phụ của câu

C Là biện pháp tu từ trong câu

D Là một trong số các từ loại của tiếng Việt

2 Có thể phân loại trạng ngữ theo cơ sở nào?

A Theo các nội dung mà chúng biểu thị

B Theo vị trí của chúng trong câu

C Theo thành phần chính nào mà chúng đứng liền trước

hoặc liền sau

D Theo mục đích nói của câu

Củng cố kiến thức:

• 3 Tìm trạng ngữ và chỉ rõ ý nghĩa của trạng ngữ

trong các câu văn sau:

• a) Hôm sau, mới tờ mờ sáng, Sơn Tinh đã đem đầy đủ

lễ vật đến rước Mị Nương về núi (Sơn Tinh, Thủy

Tinh)

• b) Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh

bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông (Tô Hoài)

• c) Chốc chốc, ngước mắt khỏi trang giấy, tôi thấy thầy

Ha-men đứng lặng im trên bục giảng và đăm đăm

nhìn những đồ vật quanh mình như muốn mang theo trong ánh mắt toàn bộ ngôi trường nhỏ bé của thầy…

(An-phông-xơ Đô-đê).

Trạng ngữ:

• 3 a) Hôm sau, mới tờ mờ sáng, Sơn Tinh đã đem

dầy đủ lễ vật đến rước Mị Nương về núi (Sơn Tinh,

Thủy Tinh)

• b) Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao

quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh

mông (Tô Hoài)

• c) Chốc chốc, ngước mắt khỏi trang giấy, tôi

thấy thầy Ha-men đứng lặng im trên bục giảng và đăm đăm nhìn những đồ vật quanh mình như muốn mang theo trong ánh mắt toàn bộ ngôi trường nhỏ

bé của thầy… (An-phông-xơ Đô-đê).

Trả lời: Ý nghĩa của các trạng ngữ:

• 3 a) Hôm sau, tờ mờ sáng: trạng ngữ chỉ thời

gian

• b) Mấy hôm nọ : trạng ngữ chỉ thời gian

• Trời mưa lớn : trạng ngữ chỉ nguyên nhân

ngữ chỉ địa điểm

• Ngước mắt khỏi trang giấy: trạng ngữ chỉ cách

thức

Bài : THÊM TRẠNG NGỮ CHO CÂU

Chuẩn bị bài mới:

+ Đọc kĩ bài : Tìm hiểu chung về

TẠM BIỆT CÁC EM!