+ Liên hệ Việt Nam: Nhà nước đầu tiên của Việt Nam Nhà nước Văn Lang cũng có những nét tương đồng đối với các quốc gia cổ đại phương Đông: ra đời từ rất sớm ở những vùng trung tâm k[r]
Trang 1Tiết 6: Bài 4 CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
1 Kiến thức
- Nêu được sự xuất hiện các quốc gia cổ đại ở phương đông (Thời điểm, địa điểm)
- Trình bày sơ lược về tổ chức và đời sống xã hội ở các quốc gia cổ đại phương Đông
2.Tư tưởng
Giúp HS có ý thức đầy đủ hơn về các quốc gia cổ đại Phương Đông
3 Kĩ năng
Xác định vị trí của các quốc gia trên bản đồ
- Lược đồ các quốc gia cổ đại phương đông
- Các tài liệu có liên quan
III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :
1 Tổ chức lớp: Ổn định và kiểm tra sĩ số lớp
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
Câu hỏi: Những điểm mới trong đời sống tinh thần của người nguyên thủy là gì ?
3 Giảng bài mới:
A Giới thiệu bài mới (2’)
Ngay sau khi công xã nguyên thuỷ dần dần tan rã, trong thời kỳ cổ đại con người
đã tập hợp thành các quốc gia đã chia thành 2 khu vực Phương Đông và Phương Tây Vậy các quốc gia cổ đại phương Đông bao gồm những nước nào ? Xuất hiện từ bao giờ,
có những đặc điểm gì về kinh tế, xã hội, chính trị Đó chính là nội dung bài học hôm nay:
Bài 4: Các quốc gia cổ đại phương Đông.
B Nội dung bài giảng
a Hoạt động 1: Các quốc gia cổ đại phương đông đã được hình thành ở đâu và
từ bao giờ ? (15’)
- Cho HS quan sát lược đồ các
quốc gia cổ đại Phương Đông
GV giải thích khái niệm phương
Đông, phương Tây: theo nhà sử
học Hê-ro-dot thì Địa Trung Hải
1 Các quốc gia cổ đại phương đông được hình thành ở đâu và từ bao giờ ?
- Hình thành trên lưu vực các con sông lớn
- Hình thành vào cuối thiên niên kỷ IV- đầu thiên niên kỷ thứ III TCN
Trang 2là trung tâm của thế giới lúc bấy
giờ Ông đặt bàn tay mình trên
vùng Địa Trung Hải theo đó nếu
đi về phía bên phải là phương
Đông và ngược lại đi về phía bên
trái là phương Tây
- GV hỏi:
+ Phương Đông cổ đại gồm mấy
quốc gia ? Kể tên
+ Các quốc gia cổ đại phương
Đông hình thành ở đâu ?
-GV nhận xét, bổ sung :
+ Phương đông cổ đại có 4 quốc
gia: Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ,
Trung Quốc GV chỉ ranh giới
giữa các quốc gia cổ đại Phương
Đông trên bản đồ
+ Vào cuối thời nguyên thủy, cư
dân sống ở lưu vực những dòng
sông lớn
- GV hỏi:
+ Tại sao các quốc gia cổ đại
phương Đông lại hình thành trên
các con sông lớn ?
+ Ngành kinh tế chính là gì ?
+ Để thu hoạch lúa ổn định hằng
năm thì họ làm gì ?
- GV nhận xét, bổ sung:
+ Đó là những vùng đất màu mỡ,
phì nhiêu, đủ nước tưới quanh
năm
+ Làm thủy lợi: Đào kênh, đắp đê, hồ
chứa nước để dẫn nước tưới tiêu
Để thấy rõ hơn và hiểu rõ hơn về quang
cảnh lao động của người thời cổ
phương Đông như thế nào các em quan
sát hình 8 SGK trang 11
- GV cho HS quan sát hình 8 trang
11 và yêu cầu HS: Em hãy miêu tả
cảnh làm ruộng của người Ai Cập qua
hình 8
- GV nhận xét và bổ sung:
+ Hình trên: người nông dân đập lúa và
- Có 4 quốc gia: Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Quốc
- Vào cuối thời nguyên thuỷ, cư dân ở lưu vực những dòng sông lớn như sông Nin ở Ai Cập, Ơ-phơ-rát và Ti-gơ-rơ ở Lưỡng Hà, sông Ấn và sông Hằng ở Ấn Độ, Hoàng Hà và Trường Giang ở Trung
Quốc ngày càng đông
- Đất ven sông vừa màu
mỡ, vừa dễ trồng trọt
- Nghề nông trồng lúa
- Làm thuỷ lợi, đắp đê, ngăn lũ, đào kênh, màng dẫn nước vào ruộng
Trang 3cảnh nông nhân nộp thuế cho quý tộc.
+ Hình dưới: người nông dân cắt lúa và
gánh lúa về
- GV dẫn dắt: Khi sản xuất phát
triển, lúa gạo nhiều của cải dư thừa
-> sẽ có tư hữu -> phân chia giàu
nghèo -> phân chia giai cấp =>
Nhà nước ra đời
- GV Hỏi: Những nhà nước nào
được hình thành ?
- GV giải thích thêm và kết:
+ Từ cuối thiên nhiên kỉ IV đến
đầu thiên nhiên kỉ III TCN, những
quốc gia cổ đại phương Đông đầu
tiên được hình thành ở Ai Cập,
Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Quốc
=> là những quốc gia ra đời sớm
nhất trong lịch sử loài người
+ Liên hệ Việt Nam: Nhà nước
đầu tiên của Việt Nam Nhà nước
Văn Lang cũng có những nét
tương đồng đối với các quốc gia
cổ đại phương Đông: ra đời từ rất
sớm ở những vùng trung tâm kinh
tế cũng nằm ở khu vực các con
sông: Sông Hồng, sông Cả, sông
Mã Nền kinh tế chính là làm
nông nghiệp Vậy xã hội cổ đại
phương Đông gồm những giai cấp
nào chúng ta cùng tìm hiểu ở mục
- Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn
Độ, Trung Quốc
b.Hoạt động 2: Xã hội cổ đại phương đông (19’)
- GV hỏi:
+ Xã hội cổ đại phương
đông bao gồm mấy tầng
lớp ? Kể tên
+ Tầng lớp nào đông đảo
nhất và có vai trò to lớn
trong sản xuất nông
nghiệp ?
+ Hình thức canh tác của
tầng lớp nông dân
- 3 tầng lớp: Nông dân,
nô lệ, quý tộc
- Nông dân
- Họ nhận ruộng đất ở công xã để cày cấy và
2 Xã hội cổ đại phương đông.
Có 3 tầng lớp cơ bản:
- Quý tộc có nhiều của cải và quyền thế gồm vua, quan lại
- Nông dân công xã: Chiếm số đông, giữ vai trò chủ yếu trong sản xuất
- Nô lệ: Phục dịch cho nhà vua
và quý tộc
Trang 4+ Tầng lớp nào có nhiều
của cải và quyền thế ?
+ Tầng lớp nào hầu hạ,
phục dịch cho nhà vua và
các quý tộc ?
- GV: Giải thích hình 9
SGK trang 12.
- GV: Chia lớp làm 3
nhóm, yêu cầu các
nhóm đọc 2 điều luật và
thảo luận nhóm (3
phút): Qua hai điều luật
trên theo em người cày
thuê ruộng phải làm việc
như thế nào ?
- GV nhận xét, bổ sung:
+ Bộ luật này bảo vệ
quyền lợi cho vua và quý
tộc
+ Quyền lợi không đều
nhau, chênh lệch lớn
giữa các tầng lớp =>
Mâu thuẫn dẫn đến
những cuộc đấu tranh nổi
dậy: Năm 2300 TCN,
một vụ bạo động bùng nổ
ở La-gat (Lưỡng Hà)
Năm 1750 TCN nô lệ và
dân nghèo ở Ai Cập đã
nổi dậy, cướp phá, đốt
cháy cung điện
- GV hỏi:
phải nộp một phần thu hoạch và lao dịch không công cho bọn quý tộc
- Quý tộc, quan lại là tầng lớp có nhiều của cải và quyền thế Đứng đầu tầng lớp này là một ông vua nắm mọi quyền hành
- Nô dịch là tầng lớp hầu
hạ, phục dịch cho nhà vua
và quý tộc.Thân phận của
nô lệ không khác gì con vật
- Đại diện 1 nhóm lên trình bày phần thảo luận của nhóm mình Các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Trang 5+ Các quốc gia cổ đại
phương đông do ai đứng
đầu đất nước ?
+ Vua có quyền hành gì ?
Giải thích: ở mỗi nước
vua được gọi dưới các tên
gọi khác nhau:
Trung Quốc: Thiên tử
Ai cập: Pharaon
Lưỡng Hà: Ensi
+ Giúp việc cho vua là
tầng lớp nào ?
+ Nhiệm vụ của quý tộc
là gì ?
Họ tham gia vào việc
chính trị có quyền hành,
thậm chí lấn quyền vua
- GV chuẩn bị sơ đồ
trống.
+ Gọi HS xung phong lên
hoàn thành sơ đồ bộ máy
nhà nước chuyên chế cổ
đại phương Đông
+ Em có nhận xét gì về
bộ máy hành chính của
các nước phương đông ?
- Vua nắm quyền hành và được cha truyền con nối
- Vua có quyền cao nhất trong mọi công việc- từ việc đặt ra luật pháp, chỉ huy quân đội, đến việc xét xử những người có tội.Vua còn được coi là đại diện thần thánh ở dưới trần gian
- Bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương gồm toàn quý tộc
- Họ lo việc thu thuế, xây dựng cung điện, đền tháp
và chỉ huy quân đội
- Bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương còn đơn giản và
do quý tộc nắm giữ
Sơ đồ nhà nước cổ đại phương đông:
Vua ↓ Quý tộc (quan lại) ↓
Trang 6Nông dân công xã
↓
Nô lệ → Bộ máy hành chính còn đơn giản và do quý tộc nắm giữ C Kết luận toàn bài: Cũng do nhu cầu sản xuất nông nghiệp và trị thuỷ các dòng sông mà ở phương đông đã xuất hiện các quốc gia chuyên chế cổ đại, trong đó vua là người đứng đầu, do các yếu tố về kinh tế- xã hội, chính trị đã tạo thành một xã hội riêng biệt- xã hội cổ đại phương đông 4 Củng cố (3’) Câu 1: Nêu tên các quốc gia cổ đại phương Đông Câu 2: Xã hội cổ đại phương Đông bao gồm những tầng lớp nào ? Câu 3: Ở các nước phương đông nhà vua có quyền hành gì ? Câu 4: Thế nào là chế độ quân chủ chuyên chế ? 5 Dặn dò (1’) - Yêu cầu học sinh học bài cũ, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 SGK trang 13 - Xem trước nội dung bài 5 RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY
KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ