bài 23 ẩn dụ thcs đô thị việt hưng

Tìm ẩn dụ chuyển đổi cảm giác và nêu tác dụng của ẩn dụ ấy. trong việc miêu tả sự vật, hiện tượng[r]

Trường THCS Đô thị Việt Hưng

Bài thơ : “Đêm nay Bác không ngủ”cho ta thấy được tình cảm gần

gũi, giản dị của một vĩ lãnh tụ cách

mạng đối với chiến sĩ và nhân dân

những câu thơ nào, từ ngữ nào đã

thể hiện điều đó?

Có rất nhiều câu thơ, hình ảnh thơ thể hiện tình cảm gần gũi,giản dị của Bác, đặc biệt là những câu thơ

“ Người cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm…”

Trường THCS Đô thị Việt

Hưng Tiết : 95

1 Ví dụ - nhận xét: “ Anh đội viên nhìn Bác

Càng nhìn lại càng thương Người cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm”

(Minh Huệ)

Cụm từ người

cha dùng để chỉ

ai?

- Người cha chỉ Bác Hồ

Tại sao em biết

điều đó ?

Ta biết được là nhờ ngữ cảnh của bài thơ

1 Ví dụ - nhận xét:

Trong câu

thơ sau tác

giả đã sử

dụng nghệ

thuật gì ?

“Bác Hồ cha của chúng con Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ” (Tố Hữu)

=> Nghệ thuật so sánh

I - Ẩn dụ là gì ?

Cụm từ người

cha ở 2 ví dụ

trên có gì

giống và

khác nhau ?

=> Giống : Đều so sánh Bác Hồ với người cha

 Khác :

Ở VD1: Lược bỏ vế A chỉ còn vế B

Ở VD2 : Không lược bỏ, còn cả vế

A,B

* Vì Bác Hồ có phẩm chất giống người cha ở chổ đó là tình yêu thương, sự chăm sóc chu đáo đối với những đứa con của mình

I - Ẩn dụ là gì ?

1 Ví dụ - nhận xét:

Khi phép so sánh bị lược bỏ vế A, người

ta gọi đó là so sánh ngầm (ẩn kín)

=> Đó là phép ẩn dụ

Em hiểu thế nào là ẩn dụ ? Dùng ẩn dụ có tác dụng gì ?

2 Ghi

nhớ

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

I - Ẩn dụ là gì ?

Ví dụ : Bến thì một dạ khăng khăng đợi “ Thuyền về có nhớ bến chăng ? thuyền ”

Từ “thuyền” và

“bến” được dùng

với nghĩa gốc hay

nghĩa chuyển?

-Thuyền, bến được dùng với

nghĩa chuyển

+ Thuyền : Phương tiện giao

thông đường thuỷ

+ Bến : Đầu mối giao thông

- Nghĩa gốc :

Giải thích nghĩa gốc, nghĩa chuyển

của 2 từ đó ?

II – Các loại ẩn dụ.

- Nghĩa chuyển :

+ Thuyền : Có tính chất cơ động, chỉ người đi xa

+ Bến : Tính chất cố định, chỉ người chờ

Các hình ảnh

thuyền và biển

gợi cho em liên

tưởng đến ai ?

*Liên tưởng : Những người con trai, con gái yêu nhau, xa nhau, nhớ thương nhau.

Tương đồng về phẩm chất

Ví dụ :

Các từ “thắp”,

“lửa hồng” dùng

để chỉ hình tượng

sự vật nào ? Vì

sao ? Có thể ví

như vậy ?

•“Thắp”, “lửa hồng”

=> Chỉ hàng rào hoa dâm bụt trước nhà Bác ở làng Sen Dựa trên sự tương đồng :

Màu đỏ của hoa dâm bụt và hình ảnh ngọn lửa

Hình ảnh hoa đỏ khẽ đong đưa trong gió như ngọn lửa đang cháy.

“Về thăm nhà Bác làng Sen Thấy hàng dâm bụt thắp lên lửa hồng ” (Nguyễn Đức Mậu)

Ví dụ : “Về thăm nhà Bác làng Sen

Thấy hàng dâm bụt thắp lên lửa hồng ”

Tương đồng về hình thức.

Tương đồng về cách thức.

Ví dụ : “Chao ôi, trông con sông, vui như thấy

nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như

nối lại chiêm bao đứt quãng”

Theo em cụm từ “nắng giòn tan”

có gì đặc biệt

Thính giác (Chuyển đổi cảm giác) Thị giác

Sự chuyển đổi

cảm giác ấy có

tác dụng gì ?

tạo ra liên tưởng thú vị

Như vậy có mấy loại

ẩn dụ ?

Có bốn kiểu thường gặp là :

- Ẩn dụ hình thức

Ghi nhớ : - Ẩn dụ cách thức

- Ẩn dụ phẩm chất

- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

III – Luyện tập

Cách 1 : “Bác Hồ mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm”

Cách 2 : “Bác Hồ như người cha

Đốt lửa cho anh nằm”

Cách 3 : “Người cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm”

Không có tu từ

So sánh

Ẩn dụ

Sự giản dị, gần gũi, của một lãnh tụ cách mạng.

So sánh đặc điểm và tác dụng của ba cách

diễn đạt sau ?

III – Luyện tập.

Ẩn dụ trong câu tục ngữ sau là gì?

“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”

Các sự vật trong ẩn dụ đó có nét

gì tương đồng với nhau ?

“ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây ”

Ăn quả : Có nét tương đồng về cách thức với sự hưởng thụ thành quả lao động

Kẻ trồng cây : Có nét tương đồng về phẩm chất với người tạo dựng thành quả lao động

“Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng ”

- Mực : Đen, khó tẩy rửa

=> Tương đồng với hoàn cảnh xấu, người xấu

- Sáng : Sáng sủa

=> Tương đồng với hoàn cảnh tốt, người tốt

Hãy tìm nét tương đồng giữa các sự

vật, hiện tượng trong ẩn dụ của câu

tục ngữ ?

“Gần mực thì đen, gần đèn thì

sáng”

“Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng

Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ”

Hình ảnh Mặt Trời ở câu thơ trên có ý nghĩa gì?

Mặt Trời được dùng để chỉ Bác Hồ, vì có nét tương đồng về phẩm chất (vĩ đại, soi đường đưa dân tộc Việt Nam tới tự do, ấm no, hạnh phúc; mãi mãi trường tồn)

Tìm ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

và nêu tác dụng của ẩn dụ ấy

trong việc miêu tả sự vật, hiện tượng?

Diễn tả chính xác tâm trạng thích thú, yêu quý sản vật, mùi vị của quê hương

Buổi sáng, mọi người đổ ra đường

Ai cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi chín chảy qua mặt

(Tô Hoài)

Tìm ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

và nêu tác dụng của ẩn dụ ấy trong việc miêu tả sự vật, hiện tượng?

“Cha lại dắt con đi trên cát mịn

Ánh nắng chảy đầy vai”

(Hoàng Trung Thông)

Lòng tràn đầy niềm vui sướng, ấm áp của người cha

và đứa con

“Cha lại dắt con đi trên cát mịn

Ánh nắng chảy đầy vai”

(Hoàng Trung Thông)

- Học thuộc phần ghi nhớ.

- Làm các bài tập còn lại.

- Chuẩn bị bài mới

CỦNG CỐ - DẶN DÒ