Bài 23. Ẩn dụ

Bài 23. Ẩn dụ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế, kinh...

- ?

-Thầy, Cô đến dự giờ

thăm lớp !

-Xác định phép nhân hóa và kiểu nhân hóa trong ví dụ sau:

Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến đấu!

Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của

người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.

I/ Ẩn dụ là gì ?

Càng nhìn lại càng thương Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm.

(Minh Huệ)

- Cụm từ “Người Cha ” dùng để chỉ Bác Hồ.

 Vì Bác có những phẩm chất giống như người cha

(về tuổi tác, tình thương yêu, sự chăm sóc chu đáo

với các con, với chiến sĩ,…).

- Cách nói trên có điểm giống phép so sánh nếu ta liên tưởng và viết

thành câu:

Bác Hồ là người Cha

- Anh đội viên nhìn Bác

Càng nhìn lại càng thương

Người Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm.

(Minh Huệ)

không lược bỏ mà còn nguyên vẹn cả 2 vế A và B

Lược bỏ vế A chỉ còn vế B

-Khác phép so sánh:

? Cách nói này có gì giống và khác với phép so sánh ?

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

(Viễn Phương)

Ta xét thêm ví dụ:

? Tìm ẩn dụ trong ví dụ trên ?

-“ Mặt Trời ” trong câu thơ thứ nhất được nhân hóa

chỉ thiên thể ánh sáng.

- “ Mặt Trời ” trong câu thơ thứ hai là hình ảnh ẩn dụ:

được dùng để chỉ Bác Hồ Người như mặt trời soi sáng, dẫn đường chỉ lối cho dân tộc ta thoát khỏi cuộc sống

nô lệ tối tăm, đi tới tương lai độc lập, tự do, hạnh phúc.

- “Mặt Trời” – Bác Hồ: có nét tương đồng về phẩm

chất: là cội nguồn của ánh sáng, nguồn gốc của sự sống, hạnh phúc cho đồng bào Việt Nam.

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó

1/ Khái niệm:

Làm cho câu văn, câu thơ có tính hàm súc, tăng tính gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

2/Tác dụng:

Ví dụ: Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

(Viễn Phương)

II/ Luyện tập:

Bài tập 1: So sánh đặc điểm và tác dụng của ba cách diễn đạt sau đây:

Đốt lửa cho anh nằm

- Cách 2: Bác Hồ như Người Cha

Đốt lửa cho anh nằm

- Cách 3: Người Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm

- Cách 1: Bác Hồ mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm

-Cách 2: Bác Hồ như Người Cha

Đốt lửa cho anh nằm

Đốt lửa cho anh nằm

 Cách diễn đạt bình thường

 Có sử dụng phép so sánh -> gây ấn tượng lạ

 Có sử dụng phép ẩn dụ (Người Cha) tạo nên những liên tưởng thú vị, làm cho

câu nói có tính hàm xúc cao hơn

Bài tập 2: Tìm các ẩn dụ những ví dụ dưới đây.Nêu lên nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được

so sánh ngầm với nhau

a) Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

(Tục ngữ)

b) Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng

(Tục ngữ)

c) Thuyền về có nhớ bến chăng?

Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.

(Ca dao)

d) Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

( Viễn Phương)

 tương đồng về cách thức.

- Kẻ trồng cây: người lao động, người gây dựng (tạo ra thành quả).

 tương đồng về phẩm chất.

-> Câu tục ngữ này khuyên chúng ta

khi được hưởng thụ thành quả phải

nhớ đến công lao người đã gây dựng

thành quả đó

• mực, đen có nét tương đồng về phẩm chất với cái “xấu”.

• đèn, sáng có nét tương đồng về phẩm chất với cái “tốt, cái hay, cái tiến bộ”

-> Câu tục ngữ này nói lên tầm quan trọng của môi trường sống, khuyên chúng ta

phải chọn môi trường sống tốt đẹp

- Thuyền: phương tiện giao thông, có tính chất cơ động “chỉ người đi xa”.

- Bến: là nơi tàu thuyền đỗ lại “chỉ người ở lại”

-> Đây là những ẩn dụ tương đồng về phẩm chất

Nói về tình cảm thủy chung, gắn bó trong tình yêu đôi lứa

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

-“Mặt Trời” trong câu thơ thứ nhất được nhân hóa

chỉ thiên thể ánh sáng

- “ Mặt Trời” trong câu thơ thứ hai là hình ảnh ẩn dụ:

được dùng để chỉ Bác Hồ Người như mặt trời soi sáng, dẫn đường chỉ lối cho dân tộc ta thoát khỏi cuộc sống nô lệ tối tăm, đi tới tương lai độc lập, tự do, hạnh phúc

- “Mặt Trời” – Bác Hồ: có nét tương đồng về phẩm

chất: là cội nguồn của ánh sáng, nguồn gốc của sự sống, hạnh phúc cho đồng bào Việt Nam

-Nắm được khái niệm và tác dụng của ẩn dụ.

-Chuẩn bị bài tập 4 (những từ dễ viết sai do lỗi phát âm địa phương) , soạn bài “Luyện nói về văn miêu tả” theo câu hỏi ở các đề mục sách giáo khoa

-Viết một đoạn văn miêu tả có sử dụng phép ẩn dụ