Tiết 40: Nói giảm nói tránh

Hãy quan sát các tình huống trên màn hình và dùng phép nói giảm nói tránh để diễn đạt lại các câu trong những tình huống đó. BÀI TẬP 4:.[r]

KÍNH CHÀO THẦY CÔ GIÁO

LỚP: 8A4

Tiết 40:

Vớ dụ 1: Những từ ngữ in đậm trong các đoạn trích sau có nghĩa là gì? Tại sao ngư ời viết, người nói lại dùng cách diễn đạt đó ?

a Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi

tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các

vị cách mạng đàn anh khác , thì đồng bào

cả nưước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn

khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.

b Bác đã đi rồi sao, Bác ơi !

Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời.

c Lưượm con ông Độ đây mà … Rõ tội

nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn.

→ Các từ ngữ in đậm trong cả ba đoạn trích trên đều nói đến cái chết.

=> Cách nói như vậy để giảmư nhẹ, tránh đi phần nào

sự đau buồn.

Tiết 40:

I Núi giảm núi trỏnh và tỏc dụng của núi giảm núi trỏnh:

1 Vớ dụ:

Vớ dụ 2: Vì sao trong câu văn sau, tác giả dùng từ ngữ bầu sữa mà không dùng một từ ngữ khác cùng nghĩa ?

“Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa

nóng của ng ời mẹ, để bàn tay ngư ời mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưưng cho, mới thấy ngườiưmẹ có một êm dịu vô cùng.”

(Nguyên Hồng – “ Những ngày thơ ấu )”

=>Tác giả dùng từ bầu sữa trong câu này cốt để tránh thô tục.

Tiết 40:

I Núi giảm núi trỏnh và tỏc dụng của núi giảm núi trỏnh:

1 Vớ dụ:

Vớ dụ 3 : So sánh hai cách nói sau đây, cho biết cách nói nào nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với ng ời nghe ?

- Con dạo này lư ời lắm

- Con dạo này không đ ược chăm chỉ lắm

=> Cách nói thứ hai nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với ngưười nghe.

Tiết 40:

I Núi giảm núi trỏnh và tỏc dụng núi giảm núi trỏnh:

Hãy phân tích cái hay của việc sử dụng phép nói giảm nói tránh trong đoạn trích sau :

“Hôm sau, lão Hạc sang nhà tôi Vừa thấy tôi, lão bảo ngay

-Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ !”

(Nam Cao, Lão Hạc)

ng ười nghe.

Hµm ý xãt xa, luyÕn tiÕc

vµ đư îm chót mØa mai…

Nói giảm nói tránh

* Lưu ý :

Để cảm thụ được cái hay, giá trị nghệ thuật của cách nói giảm nói tránh trong tác phẩm văn

học cần :

- Xét nó trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể.

- Xét nó trong mối liên hệ đối chiếu với những cách nói khác có thể dùng trong trườ ng hợp

giao tiếp đó.

Tiết 40:

Hãy cho biết ng ời viết (người nói) đã thực hiện phép nói giảm

nói tránh bằng cách nào ?

a Trong bài “ Lóo Hạc”, Nam Cao

viết:

Hụm sau, lóo Hạc sang nhà tụi.Vừa

thấy tụi, lóo bảo ngay:

- Cậu Vàng đi đời rồi, ụng giỏo ạ!

c.

-Bài thơ của anh dở lắm.

-Bài thơ của anh chưa được hay lắm.

-Anh cần cố gắng nhiều hơn

b Hắn ( Binh Tư) bĩu mụi và bảo:

- Lóo làm bộ đấy! Thật ra lóo chỉ tẩm ngẩm thế, nhưng cũng ra phết chứ chả vừa đõu: Lóo vừa xin tụi một ớt bả chú…

Dựng cỏch núi vũng

Dựng cỏch núi trống (tỉnh lược)

Nối A và B cho phù hợp?

1 Bác Dương thôi đã thôi rồi,

Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta.

(­Nguyễn­Khuyến-­“­Khóc­Dương­Khuê”)

2 Cậu này thông minh nhưng chậm hiểu

3 Hoạt động của đơn vị A còn

nhiều tồn tại cần khắc phục.

a Trong thơ ca trữ tình

c Trong lời nói hằng ngày

b Trong văn chính luận

Phạm vi sử dụng:Trong thơ ca trữ tình, trong văn chính luận, báo chí

và trong lời nói hằng ngày

Sử dụng nói giảm nói tránh:

- Giúp thể hiện thái độ nhã nhặn, lịch sự

trong giao tiếp

- Sự quan tâm tôn trọng của người nói đối với người nghe.

- Tạo phong cách nói năng đúng mực của con người có văn hóa, có giáo dục.

Sö dông nãi gi¶m nãi tr¸nh phï hîp sÏ t¹o cho ngư ời nói cã phong c¸ch nãi n¨ng như thÕ nµo ?

Những tình huống giao tiếp nh thế nào thì không nên sử dụng cách nói giảm nói tránh?

( B i t à ập 4/109)

Trong tr ường hợp cần thiết phải nói thẳng, nói đúng mức độ sự thật thì không nên nói giảm nói tránh vì như thế là bất lợi

II Luyện tập:

Bài tập 1 : Điền cỏc từ ngữ núi giảm núi trỏnh sau đõy vào chố trống /…/: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, cú tuổi, đi bước nữa.

a Khuya rồi, mời bà …đi nghỉ

b Cha mẹ em … từ ngày em còn rất bé, em về ở với bà ngoại

d Mẹ đã … rồi, nên chú ý giữ gìn sức khoẻ

c Đây là lớp học cho trẻ em

e Cha nó mất, mẹ nó … , nên chú nó rất th ơng nó

chia tay nhau

Tiết 40:

Bµi tËp 2: Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào cã sö dông c¸ch

nãi gi¶m nãi tr¸nh :

a.1 Anh phải hòa nhã với bạn bè!

a.2 Anh nên hòa nhã với bạn bè!

b.1 Anh ra khỏi phòng tôi ngay!

b.2 Anh không nên ở đây nữa!

c.1 Xin đừng hút thuốc trong phòng!

c.2 Cấm hút thuốc trong phòng!

d.1 Nó nói như thế là thiếu thiện chí!

d.2 Nó nói như thế là ác ý!

e.1 Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.

e.2 Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.

Bài tập 3: Cho 2 VD:

1 Thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn

2. Bác Dương thôi đã, thôi rồi?(Nguyễn Khuyến)

- Hình thức: Thảo luận nhóm lớn

- Thời gian: 5 phút

- Đại diện nhóm trình bày trên bảng phụ

Xác định biện pháp tu từ trong 2 VD trên?

Qua đó hãy so sánh nói quá và nói giảm nói tránh?

VD1: Nói quá -> Nhấn mạnh sự hòa thuận, chung thủy

VD2: Nói giảm, nói tránh-> Tránh cảm giác đau buồn, thương tiếc của nhà thơ đối với người bạn.

*Giống nhau : Đều là biện pháp tu từ được dùng phổ biến trong thơ văn, trong lời ăn tiếng nói hàng ngày.

- Tác dụng: tránh gây cảm giác đau buồn, nặng nề, tránh thô tục thiếu lịch sự.

lâu nữa.

Cấm trẻ con vào trong đó.

-Các cháu vào trong đó rất nguy

 Học thuộc ghi nhớ

hợp miêu tả và biểu cảm

 Nhóm 1, 2: Lập dàn ý bài văn: Đóng vai chị Dậu

kể lại đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”

 Nhóm 3.4: Lập dàn ý bài văn: Đóng vai lão Hạc

kể lại chuyện bán con chó vàng.

02:28