Bài soạn sinh n 9 tuần 1

=> Sự phân li và tổ hợp của cặp nhân tố di truyền (gen) quy định cặp tính trạng thông qua quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh chính là cơ chế di truyền các tính trạng. - Nội dung [r]

Trang 1

Ngày soạn:12/8/2019

Chương I DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ

CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MEN ĐEN

Tiết 1

Bài 1: MEN ĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Học sinh trình bày được mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của di truyền học

- Hiểu được công lao to lớn và trình bày được phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen

- Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyền học

2 Kỹ năng

- Phát triển kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình để giải thích được kq thí nghiệm của Men đen

CÁC KỸ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:

-Kĩ năng tự tin, ra quyết định, hợp tác, ứng phó với tình huống ,lắng nghe, quản

lí thời gian

- Kĩ năng giải thích những vấn đề thực tế, kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng hợp tác ứng xử, giao tiếp, kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

3 Thái độ

- Yêu thích bộ môn, say mê tìm tòi thiên nhiên, cuộc sống

Tích hợp giáo dục đạo đức:

- Tôn trọng ông bà cha mẹ, yêu thương anh em ruột thịt, họ hàng, trân trọng giữ

gìn tình cảm gia đình hạnh phúc

- Sống trách nhiệm trong gia đình, cộng đồng xã hội

4 Định hướng phát triển năng lực

- Giúp HS phát triển được năng lực thu thập và xử lí thông tin, tìm tòi nghiên cứu khoa học

III PHƯƠNG PHÁP- KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp: Trực quan, thuyết trình, trực quan, phát hiện giải quyết vấn đề

- Kĩ thuật: kt chia nhóm, động não, đặt câu hỏi

- PP tr c quanự , kĩ thuật trình bày 1 phút.

III ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

- BGĐT

iV TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC

1 Ổn định (1’)

Trang 2

9A 21/8/2019

2 GV giới thiệu (3’) Tổng quát chương trình Sinh học lớp 9 và chương I.

- Di truyền học tuy mới hình thành đầu thế kỉ XX nhưng chiếm một vị trí quan trọng trong sinh học Menđen- người đặt nền móng cho di truyền học

3 Bài mới (35’)

- Mở bài: Vì sao con sinh ra lại có những đặc điểm giống hay khác bố, mẹ?

Hoạt động 1: Di truyền học(12’) Mục tiêu: Học sinh khái niệm di truyền và biến dị Nắm được mục đích, ý nghĩa

của di truyền học

Hình thức tổ chức: Dạy học cá nhân, dạy học nhóm

Phương pháp dạy học: pp thuyết trình, trực quan, pp phát hiện và giải quyết vấn đề

Kĩ thuật dạy học: kt chia nhóm, kt đặt câu hỏi, kt trình bày 1 phút

- GV cho HS đọc khái niệm di truyền

và biến dị mục I SGK

-Thế nào là di truyền và biến dị ?

- GV giải thích rõ: biến dị và di

truyền là 2 hiện tượng trái ngược

nhau nhưng tiến hành song song và

gắn liền với quá trình sinh sản

- GV cho HS làm bài tập  SGK

mục I

- Cho HS tiếp tục tìm hiểu mục I để

trả lời:

- Tôn trọng ông bà cha mẹ, yêu

thương anh em ruột thịt, họ hàng,

trân trọng giữ gìn tình cảm gia đình

hạnh phúc

- Sống trách nhiệm trong gia đình,

cộng đồng xã hội

- Cá nhân HS đọc SGK

- 1 HS dọc to khái niệm biến dị và di truyền

- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức

- Liên hệ bản thân và xác định xem mình giống và khác bố mẹ ở điểm nào: hình dạng tai, mắt, mũi, tóc, màu da

và trình bày trước lớp

- Dựa vào  SGK mục I để trả lời

Kết luận:

- Khái niệm di truyền, biến dị (SGK)

- Di truyền học nghiên cứu về cơ sở vật chất, cơ chế, tính quy luật của hiện tượng di truyền và biến dị

Trang 3

- Di truyền học có vai trò quan trọng không chỉ về lí thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cho khoa học chọn giống, y học và đặc biệt là công nghệ sinh học hiện đại

Hoạt động 2: Menđen – người đặt nền móng cho di truyền học(10’)

Mục tiêu: HS hiểu và trình bày được phương pháp nghiên cứu Di truyền của

Menđen: phương pháp phân tích thế hệ lai

- GV cho HS đọc tiểu sử Menđen SGK

- Chiếu hình 1.2 phóng to để phân tích

- Yêu cầu HS quan sát kĩ hình 1.2 và

nêu nhận xét về đặc điểm của từng cặp

tính trạng đem lai?

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK và nêu phương pháp nghiên cứu

của Menđen?

- GV: trước Menđen, nhiều nhà khoa

học đã thực hiện các phép lai trên đậu

Hà Lan nhưng không thành công

Menđen có ưu điểm: chọn đối tượng

thuần chủng, có vòng đời ngắn, lai 1-2

cặp tính trạng tương phản, thí nghiệm

lặp đi lặp lại nhiều lần, dùng toán

thống kê để xử lý kết quả

- GV giải thích vì sao menđen chọn

đậu Hà Lan làm đối tượng để nghiên

cứu

- 1 HS đọc to , cả lớp theo dõi

- HS quan sát và phân tích H 1.2, nêu được sự tương phản của từng cặp tính trạng

- Đọc kĩ thông tin SGK, thảo luận nhóm nhỏ trình bày được nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai

- 1 vài HS phát biểu, bổ sung

- HS lắng nghe GV giới thiệu

- HS suy nghĩ và trả lời

Kết luận:

- Phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen (SGK)

Hoạt động 3: Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của Di truyền học(13’)

Trang 4

Mục tiêu: HS nắm được, ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu.

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu một số

thuật ngữ

- Yêu cầu HS lấy thêm VD minh hoạ

cho từng thuật ngữ

- Khái niệm giống thuần chủng: GV

giới thiệu cách làm của Menđen để có

giống thuần chủng về tính trạng nào

đó

- GV giới thiệu một số kí hiệu

- GV nêu cách viết công thức lai: mẹ

thường viết bên trái dấu x, bố thường

viết bên phải P: mẹ x bố

- Tôn trọng ông bà cha mẹ, yêu thương

anh em ruột thịt, họ hàng, trân trọng

giữ gìn tình cảm gia đình hạnh phúc

- Sống trách nhiệm trong gia đình,

cộng đồng xã hội

- HS thu nhận thông tin, ghi nhớ kiến thức

- HS lấy VD cụ thể để minh hoạ

- HS ghi nhớ kiến thức, chuyển thông tin vào vở

Kết luận:

1 Một số thuật ngữ:

+ Tính trạng

+ Cặp tính trạng tương phản

+ Nhân tố di truyền

+ Giống (dòng) thuần chủng

2 Một số kí hiệu

P: Cặp bố mẹ xuất phát

x: Kí hiệu phép lai

G: Giao tử

: Đực; Cái

F: Thế hệ con (F1: con thứ 1 của P; F2 con của F2 tự thụ phấn hoặc giao phấn giữa F1)

4 Củng cố (5')

Trang 5

- 1 HS đọc kết luận SGK.

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi 2, 3 SGK trang 7

- HS Khá – Giỏi: Trình bày những hiểu biết của em về pp phân tích các thế hệ lai của Men Đen trong 1 phút?

5 Hướng dẫn học bài ở nhà (1')

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Đọc trước bài 2.Lai một cặp tính trạng

Ngày soạn: 13/8/2019

Tiết 2

Bài 2: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG

Trang 6

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Học sinh trình bày và phân tích được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

- Hiểu và ghi nhớ các khái niệm kiểu hình, kiểu gen, thể đồng hợp, thể dị hợp

- Hiểu và phát biểu được nội dung quy luật phân li

- Giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Menđen

2 Kỹ năng

- Rèn kĩ năng phân tích số liệu và kênh hình

CÁC KỸ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:

Kĩ năng tự tin, ra quyết định, hợp tác, ứng phó với tình huống ,lắng nghe, quản

lí thời gian

Kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng hợp tác ứng xử, giao tiếp, kĩ năng tìm kiếm

và xử lí thông tin

3 Thái độ

- Thái độ yêu thích môn học

- Sự tổ hợp lại vật chất di truyền của bố mẹ ở đời con Tôn trọng ông bà cha mẹ, yêu thương anh em ruột thịt, họ hàng trân trọng giữ gìn tình cảm gia đình hạnh phúc

- Có thái độ khoan dung, độ lượng với những người xung quanh

4 Định hướng phát triển năng lực

- Giúp HS phát triển được năng lực thu thập và xử lí thông tin, tìm tòi nghiên cứu khoa học

II Ph ươ ng pháp

- Đàm thoại, vấn đáp, đặt và giải quyết vấn đề, trực quan, hoạt động nhóm

III ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

BGĐT

IV TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC

1 Ổn định (1’)

9B 24/8/2019

2 Kiểm tra bài cũ (5’)

- Khái niệm di truyền và biến dị? đối tượng,nội dung, ý nghĩa của di truyền học?

Trang 7

- Nêu nội dung cơ bản của pp phân tích các thế hệ lai của Menđen?

- Lấy VD ở người để minh họa cho cặp tính trạng tương phản?

3 Bài mới (33’)

- Mở bài :

Sự di truyền các tính trạng của bố mẹ cho con cháu như thế nào ?

Hoạt động 1: Thí nghiệm của Menđen(16’) Mục tiêu: Học sinh hiểu và trình bày được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của

Menđen, phát biểu được nội dung quy luật phân li

- Chiếu tranh H 2.1

- GV hướng dẫn HS quan sát tranh H

2.1 và giới thiệu sự tự thụ phấn nhân

tạo trên hoa đậu Hà Lan

- GV giới thiệu kết quả thí nghiệm ở

bảng 2 đồng thời phân tích khái niệm

kiểu hình, tính trạng trội, lặn

- Yêu cầu HS: Xem bảng 2 và điền tỉ lệ

các loại kiểu hình ở F2 vào ô trống

- Nhận xét tỉ lệ kiểu hinìh ở F 1 ; F 2 ?

- GV nhấn mạnh về sự thay đổi giống

làm bố và làm mẹ thì kết quả phép lai

vẫn không thay đổi

- Yêu cầu HS làm bài tập điền từ SGK

trang 9

- Yêu cầu HS đọc lại nội dung bài tập

sau khi đã điền

- Sự tổ hợp lại vật chất di truyền của bố

mẹ ở đời con Tôn trọng ông bà cha

mẹ, yêu thương anh em ruột thịt, họ

hàng trân trọng giữ gìn tình cảm gia

- HS quan sát tranh, theo dõi và ghi nhớ cách tiến hành

- Ghi nhớ khái niệm

- Phân tích bảng số liệu, thảo luận nhóm và nêu được:

+ Kiểu hình F1: đồng tính về tính trạng trội

+ F2: 3 trội: 1 lặn

- Lựa chọn cụm từ điền vào chỗ trống:

1 đồng tính

2 3 trội: 1 lặn

- 1, 2 HS đọc

Trang 8

đình hạnh phúc.

- Có thái độ khoan dung, độ lượng với

những người xung quanh

Kết luận:

a Thí nghiệm:

- Lai 2 giống đậu Hà Lan khác nhau về 1 cặp tính trạng thuần chủng tương phản VD: P: Hoa đỏ x Hoa trắng

F1: Hoa đỏ

F2: 3 hoa đỏ: 1 hoa trắng

b Các khái niệm:

- Kiểu hình là tổ hợp các tính trạng của cơ thể

- Tính trạng trội là tính trạng biểu hiện ở F1

- Tính trạng lặn là tính trạng đến F2 mới được biểu hiện

c Kết quả thí nghiệm – Kết luận:

Khi lai hai cơ thể bô smẹ khác nhau về 1 cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ, F2 có sự phân li theo

tỉ lệ trung bình 3 trội: 1 lặn

Hoạt động 2: Menđen giải thích kết quả thí nghiệm(12’)

Mục tiêu: HS giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan niệm của Menđen.

- GV giải thích quan niệm đương thời

và quan niệm của Menđen đồng thời sử

dụng H 2.3 để giải thích

- HS ghi nhớ kiến thức, quan sát H 2.3

+ Nhân tố di truyền A quy định tính trạng trội (hoa đỏ)

+ Nhân tố di truyền a quy định tính trạng trội (hoa trắng)

+ Trong tế bào sinh dưỡng, nhân tố di truyền tồn tại thành từng cặp: Cây hoa đỏ thuần chủng cặp nhân tố di truyền là AA, cây hoa trắng thuần chủng cặp nhân tố di truyền là aa

- Trong quá trình phát sinh giao tử: + Cây hoa đỏ thuần chủng cho 1 loại

Trang 9

- Do đâu tất cả các cây F 1 đều cho hoa

đỏ?

- Chiếu H2.3

- Yêu cầu HS:

- Hãy quan sát H 2.3 và cho biết: tỉ lệ

các loại giao tử ở F 1 và tỉ lệ các loại

hợp tử F 2 ?

- Tại sao F 2 lại có tỉ lệ 3 hoa đỏ: 1 hoa

trắng?

- GV nêu rõ: khi F1 hình thành giao tử,

mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố

di truyền phân li về 1 giao tử và giữ

nguyên bản chất của P mà không hoà

lẫn vào nhau nên F2 tạo ra:

1AA:2Aa: 1aa

trong đó AA và Aa cho kiểu hình hoa

đỏ, còn aa cho kiểu hình hoa trắng

- Hãy phát biểu nội dung quy luật phân

li trong quá trình phát sinh giao tử?

- Sự tổ hợp lại vật chất di truyền của bố

mẹ ở đời con Tôn trọng ông bà cha mẹ,

yêu thương anh em ruột thịt, họ hàng

trân trọng giữ gìn tình cảm gia đình

hạnh phúc

- Có thái độ khoan dung, độ lượng với

những người xung quanh

giao tử: a + Cây hoa trắng thuần chủng cho 1 loại giao tử là a

- Ở F1 nhân tố di truyền A át a nên tính trạng A được biểu hiện

- Quan sát H 2.3 thảo luận nhóm xác định được:

GF1: 1A: 1a + Tỉ lệ hợp tử F2

1AA: 2Aa: 1aa + Vì hợp tử Aa biểu hiện kiểu hình giống AA

Kết luận:

Theo Menđen:

- Mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định (sau này gọi là gen)

- Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể P thuần chủng

- Trong quá trình thụ tinh, các nhân tố di truyền tổ hợp lại trong hợp tử thành từng cặp tương ứng và quy định kiểu hình của cơ thể

Trang 10

=> Sự phân li và tổ hợp của cặp nhân tố di truyền (gen) quy định cặp tính trạng thông qua quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh chính là cơ chế di truyền các tính trạng

- Nội dung quy luật phân li: trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng của P

4 Củng cố (5')

- Trình bày thí nghiệm lai một cặp tính trạng và giải thích kết quả thí nghiệm của Menđen?

- Phân biệt tính trạng trội, tính trạng lặn và cho VD minh hoạ

5 Hướng dẫn học bài ở nhà (6')

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Làm bài tập 4 (GV hướng dẫn cách quy ước gen và viết sơ đồ lai)

Vì F1 toàn là cá kiếm mắt đen nên tính trạng màu mắt đen là trội so với tính trạng mắt đỏ

Quy ước gen A quy định mắt đen

Quy ước gen a quy định mắt đỏ

Cá mắt đen thuần chủng có kiểu gen AA

Cá mắt đỏ thuần chủng có kiểu gen aa

Sơ đồ lai:

P: Cá mắt đen x Cá mắt đỏ

GP: A a

F1: Aa (mắt đen) x Aa (mắt đen)

GF1: 1A: 1a 1A: 1a

F2: 1AA: 2Aa: 1aa (3 cá mắt đen: 1 cá mắt đỏ)

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	26,22 KB