- Học sinh hiểu về công lao to lớn, nghệ thuật quân sự độc đáo của Thái úy Lý Thường Kiệt trong việc chủ động tấn công; kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị đưa cuộc kháng c[r]
Trang 1Ngày soạn:04/10/2019
Ngày giảng:7B1………
7B2………
7B3……… Tuần 8, Tiết 16
Bài 11 (tiếp) CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG( 1075 – 1077 )
I- MỤC TIÊU
1- Kiến thức
- Học sinh biết về diễn biến của cuộc kháng chiến chống Tống năm 1076- 1077.
- Học sinh hiểu về công lao to lớn, nghệ thuật quân sự độc đáo của Thái úy Lý Thường
Kiệt trong việc chủ động tấn công; kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị đưa cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi
- Học sinh vận dụng kiến thức lịch sử để học tốt Ngữ văn, biết phân tích chủ trương kết
thúc chiến tranh bằng biện pháp hòa bình là một tư tưởng nhân nghĩa và cao thượng của dân tộc ta, thể hiện nguyện vọng hòa bình, hòa hữu với các nước láng giềng, các dân tộc trên thế giới
2 Kĩ năng: Sử dụng bản đồ kết hợp với trình bày diễn biến cuộc kháng chiến; Kĩ năng
so sánh, phân tích; Kĩ năng tích hợp kiến thức trong học tập và đánh giá vấn đề;
3 Thái độ: Giáo dục cho HS lòng yêu nước thiết tha, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc và chủ
quyền dân tộc; Yêu chuộng hòa bình, hòa hợp dân tộc, hiểu được chân lý của tổ tiên cha ông ta luôn khát khao cuộc sống hòa bình
* Giáo dục đạo đức: - Tinh thần hòa bình
- Tinh thần yêu thương,long khoan dung
- Ý thức đoàn kết chống giặc ngoại xâm
4- Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: giải quyết vấn đề, sử dụng ngôn ngữ, sáng tạo.
- Năng lực chuyên biệt: Tái tạo kiến thức, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện
tượng lịch sử, nhận xét, đánh giá nhân vật
II- CHUẨN BỊ:
1-Giáo viên: - Hình ảnh Lược đồ trận chiến tại phòng tuyến Như Nguyệt.
2-Học sinh:- Tìm đọc tài liệu về anh hùng Lý Thường Kiệt, phòng tuyến Như Nguyệt III- PHƯƠNG PHÁP :
Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề , kĩ thuật động não
IV- TIẾN TRÌNH DẠY HỌC- GIÁO DỤC
1- Ổn định tổ chức: (1’)
2- Kiểm tra bài cũ: 5’
- Sử dụng câu đố để gợi lại nội dung bài học trước:
''Ai người phá Tống, bình Chiêm
Ba ngày phá vỡ Khâm, Liêm hai thành
Ung Châu đổ nát tan tành
Trang 2Mở đầu Bắc phạt uy danh lẫy lừng"
- Năm 1075, nhà Lý đã dùng kế sách gì để đối phó với quân Tống?
- Qua kế sách "Tiến công trước để tự vệ" độc đáo và sáng tạo của Lý Thường Kiệt, em
đã rút ra bài học gì?
3- Bài mới
* GV nêu vấn đề:
- Cho HS nghe bài thơ "Sông núi nước Nam" (giúp HS nhớ lại nội dung chính)
- Nêu vấn đề:
+ "Sông núi nước Nam" được ra đời trong bối cảnh nào?
+ Bài thơ trên có ý nghĩa như thế nào với lịch sử Việt Nam?
* Tổ chức các hoạt động dạy học
* Hoạt động 1:
- Thời gian: 15’
- Mục tiêu: tìm hiểu Kháng chiến bùng nổ
- Hình thức tổ chức, PP: Nêu vân đề ,thảo
luận,vấn đáp, giải thích, tư duy
- KT:,động não
- GV nêu vấn đề: Sau khi rút khỏi Ung Châu,
vua tôi nhà Lý đã có những hoạt động chuẩn bị
kháng chiến như thế nào?
- HS giải quyết vấn đề
- GV nhận xét, phân tích, kết luận
- GV giới thiệu hệ thống sông ngòi ở đồng bằng
Bắc bộ và nêu vấn đề: Tại sao Lý Thường Kiệt
chọn khúc sông Như Nguyệt làm trận địa quyết
chiến với quân Tống?
- HS thảo luận theo nhóm
GV miêu tả về phòng tuyến sông Như Nguyệt:
Phòng tuyến được đắp bằng đất cao, vững chắc, có
nhiều lớp giậu tre, dày đặc, dài khoảng 100 km
-Sông Như Nguyệt là một chiến hào tự nhiên, rất
khó có thể vượt qua
GV tường thuật về quá trình quân Tống xâm lược
nước ta bằng lược đồ, tạo biểu tượng về đường tấn
công của quân Tống
GV nêu vấn đề: Trước sự tấn công của quân
Tống, quân ta đã thực hiện chiến thuật gì?
- HS tìm hiểu, nêu nhận định
II / Giai đoạn thứ hai (1076 –1077)
1 / Kháng chiến bùng nổ
a Nhà Lý chuẩn bị kháng chiến
- Các địa phương chuẩn bị bố phòng, cho quân mai phục ở những vị trí chiến lược quan trọng
- Thủy binh, bộ binh đóng tại vị trí then chốt
- Lý Thường Kiệt chọn sông Như Nguyệt làm phòng tuyến chống quân xâm lược Tống
- Đây là con sông chặn ngang tất cả các ngả đường bộ từ Quảng Tây vào Thăng Long.
=> Con sông có vị trí chiến lược, đặc biệt quan trọng.
b Quân Tống xâm lược nước ta
- Cuối năm 1076, nhà Tống tiến hành xâm lược Đại Việt theo hai đường thủy, bộ:
+ Cánh quân bộ do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy qua Lạng Sơn vào nước ta.
+ Cánh quân thủy do Hòa Mâu chỉ huy theo đường biển vào nước ta.
- Đối với cánh quân thủy, quân ta chặn đánh tại Quảng Ninh
- Đối với cánh quân bộ, quân ta đánh những trận nhỏ nhằm cản bước tiến của chúng
Trang 3- GV phân tích, kết luận:
GV nêu vấn đề: Tình thế của quân Tống đầu năm
1077?
Trước mặt là phòng tuyến sông Như Nguyệt kiên
cố, vững chắc; sau lưng là áp lực của triều đình (vua
Tống đã căn dặn: "phải lo việc Đại Việt cho chóng
xong")
Quách Quỳ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, chúng
đành án binh bất động và chuyển sang phòng thủ,
củng cố lực lượng
Hoạt động 2
Thời gian: 20’
- Mục tiêu: tìm hiểu Cuộc chiến đấu trên phòng
tuyến Như Nguyệt
- Hình thức tổ chức, PP: Nêu vân đề ,thảo
luận,vấn đáp, giải thích, tư duy
- KT:,động não
GV tổ chức cho HS sắm vai:
- GV chia HS thành 2 nhóm (N1 đóng vai lực
lượng quân tống; N2 đóng vai lực lượng của LTK);
GV hướng dẫn các nhóm tìm hiểu nội dung SGK
và lược đồ; GV giúp các nhóm thiết kế và thống
nhất kịch bản
- GV tổ chức cho HS thể hiện kịch bản
- GV tường thuật lại diễn biến chính của trận
đánh bằng hình ảnh và âm thanh (khắc sâu nội
* Năm 1077, cánh quân bộ của địch bị cô lập do không thể kết nối với quân thủy, đóng quân bên bờ bắc sông Cầu, lúng túng trước chiến lũy kiên cố của quân ta.
* Quân Tống rơi vào tình thế bị động, cô lập, tiến thoái lưỡng nan
- Lý Thường Kiệt là vị tướng tài giỏi; Ông đã kết hợp nghệ thuật quan
sự tiến công với phòng thủ; là người
có tầm nhìn xa, trông rộng
2.Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt.
* Diễn biến:
- Quân Tống nhiều lần tấn công vào phòng tuyến nhưng thất bại, buộc phải chuyển sang thế phòng ngự
- Giữa lúc quân địch đang chán nản, mệt mỏi, bài thơ "Nam quốc sơn hà" càng làm cho tinh thần quân Tống thêm rệu rã
- Cuối mùa xuân năm 1077, Lý Thường Kiệt mở cuộc tấn công lớn vào trận tuyến của địch Quân Tống lâm vào tình thế khó khăn, tuyệt vọng
- Giữa lúc đó, LTK chủ động kết thúc chiến tranh bằng hòa bình Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi
* Kết quả, ý nghĩa:
- Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi vẻ vang, quân Tống từ bỏ mộng xâm lược Đại Việt
- Nền độc lập tự chủ của Đại Việt được giữ vững
- Cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi đã khẳng định truyền thống yêu nước bất khuất của dân tộc ta và
sự lãnh đạo tài tình của Lý Thường Kiệt
Trang 4dung, ý nghĩa của bài thơ thần)
* Giáo dục đạo đức: 1’
? Em có suy nghĩ gì về ý nghĩa của bài thơ đối
với lịch sử dân tộc và cuộc kháng chiến chống
Tống?
- Bài thơ là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ nhất
của dân tộc
- Bài thơ đã khích lệ tinh thần chiến đấu của
quân lính, góp phần đưa cuộc kháng chiến đi đến
thắng lợi
Em đánh giá như thế nào về phương cách kết
thúc chiến tranh của Lý Thường Kiệt?
- Giải quyết mâu thuẫn bằng hòa bình là đỉnh
cao của nghệ thuật quân sự
- Khẳng định truyền thống yêu hòa bình của dân
tộc ta
Nêu kết quả và ý nghĩa của cuộc kháng chiến
chống Tống
4 Củng cố(3’)
GV sử dụng bài tập trắc nghiệm để giúp HS nêu được kết quả và ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống Tống
1 Cuộc kháng chiến chống Tống kết thúc, ta đã đạt được những kết quả gì?
A Làm thất bại ý đồ xâm lược của quân Tống
B Giữ vững nền độc lập tự chủ của Đại Việt
C Khẳng định truyền thống yêu nước của Đại Việt
2 Ý nghĩa quan trọng nhất của cuộc kháng chiến chống Tống là gì?
GV phân tích nhấn mạnh về nghệ thuật quân sự độc đáo của Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống:
- Tiên phát chế nhân.
- Xây dựng phòng tuyến trên sông Như Nguyệt làm trận địa quyết chiến, đẩy quân giặc vào thế nguy nan
- Kết hợp tài tình giữa tấn công với phòng thủ; giữa đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang; kết thúc chiến tranh bằng hòa bình
- Nghệ thuật tạo thời cơ và chớp thời cơ
- Cách kết thúc cuộc kháng chiến của Lý Thường Kiệt rất độc đáo, bất ngờ và sáng tạo: đảm bảo mối quan hệ bang giao hòa hiếu giữa hai nước sau chiến tranh, không làm tổ thương danh dự của nước lớn, đảm bảo hòa bình lâu dài Đó là truyền thống nhân đạo của dân tộc ta
Trang 55- Hướng dẫn về nhà (1’)
Bài tập tích hợp:
Viết một đoạn văn thuyết minh, giới thiệu với bạn bè quốc tế về anh hùng Lý Thường Kiệt
- Tìm hiểu kinh tế thời Lý có những nết gì nổi bật và so sánh với thời Ngô – Đinh – Tiền Lê
- Sưu tầm tranh ảnh, hiện vật nói về thời Lý
V RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………