Bài giảng Chiếu Dời Đô

Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không noi theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được l[r]

Trang 1

CHIẾU DỜI ĐÔ

(Thiên đô chiếu)

Lí Công Uẩn

Trang 3

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Lí Công Uẩn (974-1028) tức Lí Thái Tổ, người châu Cổ Pháp, lộ Bắc Giang, nay là Đình Bảng, Từ Sơn, Bắc Ninh.

- Là người thông minh, nhân ái, có chí lớn

- Sáng lập vương triều nhà Lí.

Trang 4

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh sáng tác

- Vào năm 1010, vua Lí

Công Uẩn viết bài chiếu

bày tỏ ý định dời đô từ

Hoa Lư - Ninh Bình ra

Đại La - Hà Nội.

Bức cuốn thư «Chiếu dời đô» ở đền Đô – Bắc Ninh

Trang 5

- Mục đích: vua dùng để ban bố mệnh lệnh

- Nội dung: thể hiện tư tưởng chính trị lớn lao, có ảnh hưởng đến vận mệnh triều đại, đất nước

- Hình thức: văn xuôi, văn biền ngẫu, văn vần

b Thể loại

Trang 6

c Bố cục

Từ đầu không

thể không dời

đổi: Lý do dời

đô

01

Tiếp muôn đời:

Lý do chọn Đại

La làm kinh đô mới

02

Còn lại: Quyết định dời đô

03

Trang 7

II Đọc hiểu văn bản

1 Lý do dời đô

a Tiền đề lịch sử

Xưa nhà Thương đến đời Bàn Canh năm lần dời đô; nhà Chu đến đời Thành Vương ba lần dời đô Phải đâu các vua thời Tam đại ấy theo ý riêng mình mà tự tiện chuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, tính

kế muôn đời cho con cháu; trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi Cho nên vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh

Xưa nhà Thương đến đời Bàn Canh năm lần dời đô; nhà Chu đến đời Thành Vương ba lần dời đô Phải đâu các vua thời Tam đại ấy theo ý riêng mình mà tự tiện chuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, tính

kế muôn đời cho con cháu; trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi Cho nên vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh

- Trong lịch sử:

+ Nhà Thương 5 lần

dời đô

+ Nhà Chu 4 lần dời

đô

- Nguyên nhân:

+ Muốn định đô ở

trung tâm

+ Mưu toan nghiệp

lớn, tính kế muôn đời

+ Trên vâng mệnh

trời, dưới theo ý dân

Trang 8

- Trong lịch sử:

+ Nhà Thương 5 lần dời đô

+ Nhà Chu 4 lần dời đô

- Nguyên nhân:

+ Muốn định đô ở trung tâm

+ Mưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời

+ Trên vâng lệnh trời, dưới theo ý dân

- Kết quả: Vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh

 Nêu sử sách làm tiền đề, làm chỗ dựa cho lí lẽ

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dời đô

Trang 9

b Thực tế lịch sử nước ta

- Nhà Đinh, Lê: đóng yên đô thành ở Hoa

Lư

- Nguyên nhân:

+ Theo ý riêng mình, khinh thường mệnh

trời

+ Không noi theo dấu cũ của Thương,

Chu

- Kết quả:

+ Triều đại không được lâu bền, số vận

ngắn ngủi

+ Trăm họ phải hao tốn, muôn vật không

được thích nghi.

Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không noi theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ hao tốn, muôn vật không được thích nghi

Nhấn mạnh vào hậu quả của việc không dời đô

Trang 10

Đinh Bộ Lĩnh - nhà Đinh (968 – 979) Lê Hoàn (Lê Đại Hành) – nhà Lê (979 – 1005)

Trang 11

- Theo em ý kiến của

Lý Công Uẩn về hai

triềui Đinh, Lê có thực

sự chính xác không? Vì

sao?

- Theo em ý kiến của

Lý Công Uẩn về hai

triềui Đinh, Lê có thực

sự chính xác không? Vì

sao?

Hoa Lư – Ninh Bình

Trang 12

b Thực tế lịch sử nước ta

Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi

- Hình thức: 2 lần phủ định ý nghĩa khẳng định thêm mạnh mẽ

- Nội dung:

+ Trăn trở của nhà vua: quyết tâm dời đô

+ Tình cảm yêu nước thương dân sâu sắc

Lập luận vừa có lí vừa có tình: tác động mạnh mẽ vào người đọc

Trang 13

Lý do dời đô

Nhà Thương 5 lần dời đô

Nhà Chu 4 lần dời đô

Nhà Thương 5 lần dời đô

Nhà Chu 4 lần dời đô Nhà Đinh, Lê không dời đô

Triều đại vững bền, thịnh vượng Triều đại ngắn ngủi, suy yếu

Dời đô là tất yếu

Trang 14

2 Lý do chọn Đại La làm kinh đô mới

Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

- Lịch sử: Kinh đô cũ của Cao Vương

- Vị thế địa lí:

+ Vị trí: nơi trung tâm trời đất, đúng

ngôi nam bắc đông tây

+ Địa thế: thế rồng cuộn hổ ngồi, hướng

nhìn sông, dựa núi, địa thế rộng mà

bằng, đất đai cao mà thoáng, không phải

chịu cảnh ngập lụt

- Vị thế địa lí:

+ Vị trí: nơi trung tâm trời đất, đúng

ngôi nam bắc đông tây

+ Địa thế: thế rồng cuộn hổ ngồi, hướng

nhìn sông, dựa núi, địa thế rộng mà

bằng, đất đai cao mà thoáng, không phải

chịu cảnh ngập lụt

- Chính trị, văn hoá: đầu mối giao lưu,

chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương

- Chính trị, văn hoá: đầu mối giao lưu,

chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương

- Tiềm năng: mảnh đất hưng thịnh, muôn

vật rất mực phong phú, tốt tươi

- Tiềm năng: mảnh đất hưng thịnh, muôn

vật rất mực phong phú, tốt tươi

Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của

Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao

mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là

thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao

mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt;

muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi

Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng

Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

- Nghệ thuật:

+ Lập luận chặt chẽ

+ Phân tích toàn diện, thấu đáo

+ Câu văn biền ngẫu cân xứng, nhịp

nhàng

Trang 15

Lý do chọn Đại La làm kinh đô mới

Lịch sử Vị thế Vị thế địa lí địa lí Chính trị,

văn hoá

Chính trị,

Nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

Trang 16

3 Quyết định dời đô

Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chỗ ở

Các khanh nghĩ thế nào?

Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chỗ ở

Các khanh nghĩ thế nào?

Tại sao kết thúc bài chiếu,

vua Lí Thái Tổ không đưa ra

mệnh lệnh mà lại đặt câu hỏi?

Cách kết thúc như vậy có tác

dụng gì?

Tại sao kết thúc bài chiếu,

vua Lí Thái Tổ không đưa ra

mệnh lệnh mà lại đặt câu hỏi?

Cách kết thúc như vậy có tác

dụng gì?

- Kết thúc bằng câu nghi vấn: mang tính đối thoại, trao đổi, tạo sự đồng cảm giữa mệnh lệnh của vua với nguyện vọng của thần dân

=>Quyết định chọn Đại La làm kinh đô mới

Trang 17

III Tổng kết

1 Nội dung

Phản ánh:

+ Khát vọng của nhân dân

về một đất nước độc lập,

thống nhất.

+ Ý chí tự cường của dân

tộc Đại Việt đang trên đà

lớn mạnh.

2 Nghệ thuật

Lập luận chặt chẽ, kết hợp giữa lí và tình.

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	1,47 MB